ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಸಂಗಾದೀಶ್ವರಸ್ಯೈವ ಪ್ರಭಾವದ್ಯೋತನಾದಪಿ ಸರ್ಗಾದಯೋ ಽಪಿ ಕಥಿತಾ ಇತ್ಯತ್ರ ತತ್ಪ್ರವಿಸ್ತರೈಃ

ಈಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ತೋರಿಸಲು ಸಂದರ್ಭವಶಾತ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದೇವೀ ದಕ್ಷಸ್ಯ ತನಯಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ತನುಮ್ ಕಥಂ ಹಿಮವತಃ ಪುತ್ರೀ ಮೇನಾಯಾಮಭವತ್ಪುರಾ

ದಕ್ಷಿಣ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದೇವಿಯು ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಿಮವಂತ ಮತ್ತು ಮೆನಾದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದಳು ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?

ಕಥಂ ಚ ನಿನ್ದಿತೋ ರುದ್ರೋ ದಕ್ಷೇಣ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ ನಿಮಿತ್ತಮಪಿ ಕಿಂ ತತ್ರ ಯೇನ ಸ್ಯಾನ್ನಿಂದಿತೋ ಭವಃ

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದಕ್ಷನು ರುದ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಂದಿಸಿದನು? ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭವನು ನಿಂದೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕಾರಣವೇನು?

ಉತ್ಪನ್ನಶ್ಚ ಕಥಂ ದಕ್ಷೋ ಅಭಿಶಾಪಾದ್ಭವಸ್ಯ ತು ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾಂತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಮನೋಃ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಮಾರುತ

ಮಾರುತನೇ, ಭವನು ಶಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದಿನ ಮನುವಿನ ನಡುವೆ ದಕ್ಷನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಶೃಣ್ವಂತು ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಲಘುಚೇತಸಃ ವೃತ್ತಂ ಪಾಪಾತ್ಪ್ರಮಾದಾಚ್ಚ ವಿಶ್ವಾಮರವಿದೂಷಣಮ್

ನಾನು ಈಗ ದಕ್ಷನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅವನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವನು, ಅವನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತಂದನು. ಕೇಳಿರಿ.

ಪುರಾ ಸುರಾಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ಕದಾಚಿದ್ದ್ರಷ್ಟುಮೀಶಾನಂ ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಂ ಯಯುಃ

ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಋಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಈಶಾನನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದರು.

ತದಾ ದೇವಶ್ಚ ದೇವೀ ಚ ದಿವ್ಯಾಸನಗತಾವುಭೌ ದರ್ಶನಂ ದದತುಸ್ತೇಷಾಂ ದೇವಾದೀನಾಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯರು ದಿವ್ಯಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

ತದಾನೀಮೇವ ದಕ್ಷೋ ಽಪಿ ಗತಸ್ತತ್ರ ಸಹಾಮರೈಃ ಜಾಮಾತರಂ ಹರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಚಾತ್ಮಸುತಾಂ ಸತೀಮ್

ಅಂದಿನಲ್ಲೇ ದಕ್ಷನು ಕೂಡ ಅಮರರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಅಳಿಯ ಹರನನ್ನು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದನು.

ತದಾತ್ಮಗೌರವಾದ್ದೇವೋ ದೇವ್ಯಾ ದಕ್ಷೇ ಸಮಾಗತೇ ದೇವಾದಿಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷೇಣ ನ ಕದಾಚಿದಭೂತ್ಸ್ಮೃತಿಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಗೌರವದಿಂದ, ದಕ್ಷನು ದೇವಿಯೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಕಡೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಃ ಪರಂ ಭಾವಮಜ್ಞಾತುಶ್ಚಾಪಿ ಕೇವಲಮ್ ಪುತ್ರೀತ್ಯೇವಂ ವಿಮೂಢಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಂ ವೈರಮಜಾಯತ

ಅವನು ಅವಳ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಕೇವಲ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಆ ಮೋಹಿತನಿಗೆ ಅವಳ ಮೇಲೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು.

ತತಸ್ತೇನೈವ ವೈರೇಣ ವಿಧಿನಾ ಚ ಪ್ರಚೋದಿತಃ ನಾಜುವಾಹ ಭವಂ ದಕ್ಷೋ ದೀಕ್ಷಿತಸ್ತಾಮಪಿ ದ್ವಿಷನ್

ಆ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ದಕ್ಷನು ಭವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅವಳ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷವಿಟ್ಟಿದ್ದನು.

ಶತಶಃ ಪುಷ್ಕಲಾಮರ್ಚಾಞ್ಚಕಾರ ಚ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್

ಅವನು ನೂರಾರು ವೈಭವಶಾಲಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿದನು.

ತಥಾ ತಾನ್ಸಂಗತಾಞ್ಛ್ರುತ್ವಾ ನಾರದಸ್ಯ ಮುಖಾತ್ತದಾ ಯಯೌ ರುದ್ರಾಯ ರುದ್ರಾಣೀ ವಿಜ್ಞಾಪ್ಯ ಭವನಂ ಪಿತುಃ

ಆ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ನಾರದನಿಂದ ಕೇಳಿದ ರುದ್ರಾಣಿಯು, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಭೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

ಅಥ ಸಂನಿಹಿತಂ ದಿವ್ಯಂ ವಿಮಾನಂ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್ ಲಕ್ಷಣಾಢ್ಯಂ ಸುಖಾರೋಹಮತಿಮಾತ್ರಮನೋಹರಮ್

ಆಗ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳಿದ್ದವು, ಏರುವದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು.

ತಪ್ತಜಾಂಬೂನದಪ್ರಖ್ಯಂ ಚಿತ್ರರತ್ನಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ ಮುಕ್ತಾಮಯವಿತಾನಾಗ್ನ್ಯಂ ಸ್ರಗ್ದಾಮಸಮಲಂಕೃತಮ್

ಅದು ಕರಗಿದ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ವಿವಿಧ ಮೌಲ್ಯಮಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮುತ್ತಿನ ಪರದೆಗಳಿದ್ದವು, ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.

ತಪ್ತಕಂಚನನಿರ್ವ್ಯೂಹಂ ರತ್ನಸ್ತಂಭಶತಾವೃತಮ್ ವಜ್ರಕಲ್ಪಿತಸೋಪಾನಂ ವಿದ್ರುಮಸ್ತಂಭತೋರಣಮ್

ಅದರ ರಚನೆ ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರದಾಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು ರತ್ನದ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು, ವಜ್ರದಂತೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪಗಡದ ಕಂಬಗಳ ತೋರಣಗಳಿದ್ದವು.

ಪುಷ್ಪಪಟ್ಟಪರಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಚಿತ್ರರತ್ನಮಹಾಸನಮ್ ವಜ್ರಜಾಲಕಿರಚ್ಛಿದ್ರಮಚ್ಛಿದ್ರಮಣಿಕುಟ್ಟಿಮಮ್

ಅದರ ನೆಲವು ಹೂವಿನ ಹಾಸುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ರತ್ನಗಳ ಮಹಾಸನ ಇದ್ದಿತು, ವಜ್ರದ ಜಾಲಕದ ಕಿಟಕಿಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷರಹಿತ ರತ್ನದ ನೆಲವಿತ್ತು.

ಮಣಿದಂಡಮನೋಜ್ಞೇನ ಮಹಾವೃಷಭಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಅಲಂಕೃತಪುರೋಭಾಗಮಬ್ಭ್ರಶುಬ್ಭ್ರೇಣ ಕೇತುನಾ

ಅದರ ಮುಂಭಾಗ ಸುಂದರ ರತ್ನದ ದಂಡದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ದೊಡ್ಡ ಎಮ್ಮೆ ಗುರುತು ಇದ್ದಿತು, ಮೇಘದಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಧ್ವಜವು ಹಾರುತ್ತಿತ್ತು.

ರತ್ನಕಂಚುಕಗುಪ್ತಾಂಗೈಶ್ಚಿತ್ರವೇತ್ರಕಪಾಣಿಭಿಃ ಅಧಿಷ್ಠಿತಮಹಾದ್ವಾರಮಪ್ರಧೃಷ್ಯೈರ್ಗುಣೇಶ್ವರೈಃ

ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕವಚ ಧರಿಸಿದವರೂ, ಸುಂದರ ದಂಡ ಹಿಡಿದವರೂ, ಅದ್ಭುತ ಗುಣಗಳಿರುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ, ಆ ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮೃದಂಗತಾಲಗೀತಾದಿವೇಣುವೀಣಾವಿಶಾರದೈಃ ವಿದಗ್ಧವೇಷಭಾಷೈಶ್ಚ ಬಹುಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಜನೈರ್ವೃತಮ್

ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೃದಂಗ, ತಾಳ, ಹಾಡು, ವಂಶಿ, ವೀಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟುಗಳಾಗಿ, ಸುಂದರ ವೇಷ ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ ಆಲಂಕರಿಸಿ ಇದ್ದರು.

ಆರುರೋಹ ಮಹಾದೇವೀ ಸಹ ಪ್ರಿಯಸಖೀಜನೈಃ ಚಾಮಾರವ್ಯಞ್ಜನಂ ತಸ್ಯಾ ವಜ್ರದಂಡಮನೋಹರೇ

ಆ ಮಹಾದೇವಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಆಕೆಗೆ ವಜ್ರದ ದಂಡದ ಸುಂದರ ಚಾಮರವೂ ಇದ್ದಿತು.

ಗೃಹೀತ್ವಾ ರುದ್ರಕನ್ಯೇ ದ್ವೇ ವಿವೀಜತುರುಭೇ ಶುಭೇ ತದಾಚಾಮರಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ದೇವ್ಯಾ ವದನಮಾಬಭೌ

ರುದ್ರಕನ್ಯೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಶುಭವಾದ ದಾಸಿಯರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಅವಳು ದೇವಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಆಕೆಯನ್ನು ಚಮರದಿಂದ ಹಾರಾಡಿಸಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮುಖವು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.

ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಯುಧ್ಯತೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಹಂಸಯೋರಿವ ಪಂಕಜಮ್ ಛತ್ರಂ ಶಶಿನಿಭಂ ತಸ್ಯಾಶ್ಚೂಡೋಪರಿ ಸುಮಾಲಿನೀ

ಆ ಇಬ್ಬರು ಹಂಸಗಳಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಮಲದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಛತ್ರವು ದೇವಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆರೆದಿತು.

ಧೃತಮುಕ್ತಾಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಬಭಾರ ಪ್ರೇಮನಿರ್ಭರಾ ತಚ್ಛತ್ರಮುಜ್ಜ್ವಲಂ ದೇವ್ಯಾ ರುರುಚೇ ವದನೋಪರಿ

ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಛತ್ರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ದೇವಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಉಪರ್ಯಮೃತಭಾಂಡಸ್ಯ ಮಂಡಲಂ ಶಶಿನೋ ಯಥಾ ಅಥ ಚಾಗ್ರೇ ಸಮಾಸೀನಾ ಸುಸ್ಮಿತಾಸ್ಯಾ ಶುಭಾವತೀ

ಮೇಲಿನಿಂದ, ಅಮೃತಪಾತ್ರೆಯ ವಲಯ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರನ ಚಕ್ರದಂತೆ, ಆ ಸುಂದರವಾದ, ನಗುವಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು.

ಅಕ್ಷದ್ಯೂತವಿನೋದೇನ ರಮಯಾಮಾಸ ವೈ ಸತೀಮ್ ಸುಯಶಾಃ ಪಾದುಕೇ ದೇವ್ಯಾಶ್ಶುಭೇ ರತ್ನಪರಿಷ್ಕೃತೇ

ಸುಯಶಾ ಎಂಬ ದಾಸಿ, ಅಕ್ಷದ್ಯೂತ ಎಂಬ ಆಟದಿಂದ ಸತಿಯನ್ನು ಮನರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ದೇವಿಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಶುಭವಾದ ಪಾದುಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ಸ್ತನಯೋರಂತರೇ ಕೃತ್ವಾ ತದಾ ದೇವೀಮಸೇವತಃ ಅನ್ಯಾ ಕಾಂಚನಚಾರ್ವಂಗೀ ದೀಪ್ತಂ ಜಗ್ರಾಹ ದರ್ಪಣಮ್

ತಾನು ತನ್ನ ಎರಡು ಎದೆಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇವಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹವಿದ್ದವಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.

ಅಪರಾ ತಾಲವೃನ್ತಂ ಚ ಪರಾ ತಾಂಬೂಲಪೇಟಿಕಾಮ್ ಕಾಚಿತ್ಕ್ರೀಡಾಶುಕಂ ಚಾರು ಕರೇ ಽಕುರುತ ಭಾಮಿನೀ

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ವಾಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಳು, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ತಾಂಬೂಲ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಳು. ಇನ್ನೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಯುವತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಟದ ಚೀಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.

ಕಾಚಿತ್ತು ಸುಮನೋಜ್ಞಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ ಕಾಚಿದಾಭರಣಾಧಾರಂ ಬಭಾರ ಕಮಲೇಕ್ಷಣಾ

ಒಬ್ಬಳು ಸುಗಂಧಭರಿತವಾದ ಸುಂದರ ಹೂಗಳನ್ನು ತಂದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವಳು, ಆಭರಣಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.