ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಋತವಃ ಪಿತರಸ್ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯೇಷಾ ವೈದಿಕೀ ಶ್ರುತಿಃ ಯುಷ್ಮಾದೃತುಷು ಸರ್ವೇ ಹಿ ಜಾಯಂತೇ ಸ್ಥಾಸ್ನುಜಂಗಮಾ

ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಋತುಗಳೇ ಎಂಬುದು ವೇದದ ಉಪದೇಶ. ಋತುಗಳಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಮಾದೇತೇ ಪಿತರ ಆರ್ತವಾ ಇತಿ ಚ ಶ್ರುತಮ್ ಏವಂ ಪಿತ್ಃಣಾಮೇತೇಷಾಮೃತುಕಾಲಾಭಿಮಾನಿನಾಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಋತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಪಿತೃಗಳು ಋತುಗಳ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆತ್ಮೈಶ್ವರ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತಿಷ್ಠಂತೀಹಾಬ್ಭ್ರಸಂಗಮಾತ್ ಆಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾ ಬರ್ಹಿಷದಃ ಪಿತರೋ ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಆತ್ಮವಶ್ಯರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಮತ್ತು ಬರ್ಹಿಷದರು ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧದ ಪಿತೃಗಳು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಯಜ್ವಾನಶ್ಚ ಯಜ್ವಾನಃ ಕ್ರಮಾತ್ತೇ ಮೃಹಮೇಧಿನಃ ಸ್ವಧಾಸೂತ ಪಿತೃಭ್ಯಶ್ಚ ದ್ವೇ ಕನ್ಯೇ ಲೋಕವಿಶ್ರುತೇ

ಯಜ್ಞ ಮಾಡದವರೂ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು. ಪಿತೃಗಳಿಂದ ಸ್ವಧಾ ಎಂಬವಳು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಮೇನಾಂ ಚ ಧರಣೀಂ ಚೈವ ಯಾಭ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಧೃತಮ್ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಸುತಾ ಮೇನಾ ಧರಣೀ ಬರ್ಹಿಷತ್ಸುತಾ

ಮೇನಾ ಮತ್ತು ಧರಣಿ—ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಧರಿತವಾಗಿದೆ. ಮೇನಾ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರ ಪುತ್ರಿ, ಧರಣಿ ಬರ್ಹಿಷದರ ಪುತ್ರಿ.

ಮೇನಾ ಹಿಮವತಃ ಪತ್ನೀ ಮೈನಾಕಂ ಕ್ರೌಂಚಮೇವ ಚ ಗೌರೀಂ ಗಂಗಾಂ ಚ ಸುಷುವೇ ಭವಾಂಗಾಶ್ಲೇಷಪಾವನೀಮ್

ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಮೆನಾ, ಮೈನಾಕ, ಕ್ರೌಂಚ, ಗೌರಿ ಮತ್ತು ಭವದೇವರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪವಿತ್ರಳಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಮೇರೋಸ್ತು ಧರಣೀ ಪತ್ನೀ ದಿವ್ಯೌಷಧಿಸಮನ್ವಿತಮ್ ಮಂದರಂ ಸುಷುವೇ ಪುತ್ರಂ ಚಿತ್ರಿಸುನ್ದರಕನ್ಧರಮ್

ಮೇರುಪರ್ವತನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಭೂಮಿ, ದಿವ್ಯೌಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು, ಸುಂದರವಾದ ಕಂಠವಿರುವ ಮಂದರನನ್ನು ಮಗನಾಗಿ ಹೆತ್ತಳು.

ಸ ಏವ ಮಂದರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಮೇರುಪುತ್ರಸ್ತಪೋಬಲಾತ್ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛ್ರೀಕಂಠನಾಥಸ್ಯ ಶಿವಸ್ಯಾವಸಥಂ ಗತಃ

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಂದರನು, ಮೇರುಪರ್ವತನ ಮಗನಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಕಂಠ ಶಿವನ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಳವಾಯಿತು.

ಸಾಸೂತಾ ಧರಣೀ ಭೂಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಕನ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಾಃ ವೇಲಾಂ ಚ ನಿಯತಿಂ ಚೈವ ತೃತೀಯಾಮಪಿ ಚಾಯತಿಮ್

ಆ ಭೂಮಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ವೇಲಾ, ನಿಯತಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಆಯತಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಆಯತಿರ್ನಿಯತಿಶ್ಚೈವ ಪತ್ನ್ಯೌ ದ್ವೇ ಭೃಗುಪುತ್ರಯೋಃ ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ಽಂತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಕಥಿತಸ್ತೇ ತದನ್ವಯಃ

ಆಯತಿ ಮತ್ತು ನಿಯತಿ ಎಂಬುವರು ಭೃಗುಮುನಿಯ ಪುತ್ರರ ಪತ್ನಿಯರಾದರು. ಅವರ ವಂಶಾವಳಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುಷುವೇ ಸಾಗರಾದ್ವೇಲಾ ಕನ್ಯಾಮೇಕಾಮನಿಂದಿತಾಮ್ ಸವರ್ಣಾಂ ನಾಮ ಸಾಮುದ್ರೀಂ ಪತ್ನೀಂ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ

ಸಾಗರದಿಂದ ವೇಲಾ ಒಂದು ನಿರ್ದೋಷಳಾದ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆಕೆ ಸಾಗರದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸವರ್ಣೆ, ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

ಸಾಮುದ್ರೀ ಸುಷುವೇ ಪುತ್ರಾನ್ದಶ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಚೇತಸಾ ನಾಮ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಾಃ

ಸಾಮುದ್ರಿ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನಿಗೆ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಚೇತಸರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು.

ಯೇಷಾಂ ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ದಕ್ಷಃ ಪುತ್ರತ್ವಮಗಮತ್ಪುರಾ ತ್ರಿಯಮ್ಬಕಸ್ಯ ಶಾಪೇನ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾಂತರೇ ಮನೋಃ

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿ ದಕ್ಷನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅದು ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಶಾಪದಿಂದ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾಣಾಂ ಧರ್ಮಾದೀನಾಮ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ನಾತಿಸಂಕ್ಷೇಪತೋ ವಿಪ್ರಾ ನಾತಿ ವಿಸ್ತರತಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಓ ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಪುತ್ರರಾದ ಧರ್ಮಾದಿಗಳ ಮಹಾತ್ಮರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅತಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿ ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು.

ವರ್ಣಿತಾ ವೈ ಮಯಾ ವಂಶಾ ದಿವ್ಯಾ ದೇವಗಣಾನ್ವಿತಾಃ ಕ್ರಿಯಾವಂತಃ ಪ್ರಜಾವಂತೋ ಮಹರ್ಧಿಭಿರಲಂಕೃತಾಃ

ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ಸಂತಾನಸಂಪನ್ನ ಹಾಗೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದಿವ್ಯ ವಂಶಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆನು.

ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸಂನಿವೇಶೋ ಽಯಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಸಮುದ್ಭವಃ ನ ಹಿ ಶಕ್ಯಃ ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾತುಂ ವರ್ಷಕೋಟಿಶತೈರಪಿ

ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ಪ್ರಜೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಞಾಮಪಿ ಚ ಯೋ ವಂಶೋ ದ್ವಿಧಾ ಸೋ ಽಪಿ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಸೂರ್ಯವಂಶಸ್ಸೋಮವಂಶ ಇತಿ ಪುಣ್ಯತಮಃ ಕ್ಷಿತೌ

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶವೂ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಅವು ಸೂರ್ಯವಂಶ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವಂಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಅವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದವು.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರಮ್ಬರೀಷಶ್ಚ ಯಯಾತಿರ್ನಾಹುಷಾದಯಃ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಾಃ ಶ್ರುತಾ ಯೇ ಽತ್ರ ತೇ ಪಿ ತದ್ವಂಶಸಂಭವಾಃ

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಅಂಬರೀಷ, ಯಯಾತಿ, ನಾಹುಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕರು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು, ಆ ವಂಶಗಳಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅನ್ಯೇ ಚ ರಾಜಋಷಯೋ ನಾನಾವೀರ್ಯಸಮನ್ವಿತಾ ಕಿಂ ತೈಃ ಫಲಮನುತ್ಕ್ರಾಂತೈರುಕ್ತಪೂರ್ವೈಃ ಪುರಾತನೈಃ

ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಫಲಗಳು ಈಗ ಮುಗಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಕಿಂ ಚೇಶ್ವರಕಥಾ ವೃತ್ತಾ ಯತ್ರ ತತ್ರಾನ್ಯಕೀರ್ತನಮ್ ನ ಸದ್ಭಿಃ ಸಂಮತಂ ಮತ್ವಾ ನೋತ್ಸಹೇ ಬಹುಭಾಷಿತುಮ್

ಯಾವಾಗ ದೇವರ ಕಥೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಇತರರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಸಂಗಾದೀಶ್ವರಸ್ಯೈವ ಪ್ರಭಾವದ್ಯೋತನಾದಪಿ ಸರ್ಗಾದಯೋ ಽಪಿ ಕಥಿತಾ ಇತ್ಯತ್ರ ತತ್ಪ್ರವಿಸ್ತರೈಃ

ಈಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ತೋರಿಸಲು ಸಂದರ್ಭವಶಾತ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದೇವೀ ದಕ್ಷಸ್ಯ ತನಯಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ತನುಮ್ ಕಥಂ ಹಿಮವತಃ ಪುತ್ರೀ ಮೇನಾಯಾಮಭವತ್ಪುರಾ

ದಕ್ಷಿಣ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದೇವಿಯು ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಿಮವಂತ ಮತ್ತು ಮೆನಾದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದಳು ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?

ಕಥಂ ಚ ನಿನ್ದಿತೋ ರುದ್ರೋ ದಕ್ಷೇಣ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ ನಿಮಿತ್ತಮಪಿ ಕಿಂ ತತ್ರ ಯೇನ ಸ್ಯಾನ್ನಿಂದಿತೋ ಭವಃ

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದಕ್ಷನು ರುದ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಂದಿಸಿದನು? ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭವನು ನಿಂದೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕಾರಣವೇನು?

ಉತ್ಪನ್ನಶ್ಚ ಕಥಂ ದಕ್ಷೋ ಅಭಿಶಾಪಾದ್ಭವಸ್ಯ ತು ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾಂತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಮನೋಃ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಮಾರುತ

ಮಾರುತನೇ, ಭವನು ಶಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದಿನ ಮನುವಿನ ನಡುವೆ ದಕ್ಷನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಶೃಣ್ವಂತು ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಲಘುಚೇತಸಃ ವೃತ್ತಂ ಪಾಪಾತ್ಪ್ರಮಾದಾಚ್ಚ ವಿಶ್ವಾಮರವಿದೂಷಣಮ್

ನಾನು ಈಗ ದಕ್ಷನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅವನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವನು, ಅವನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತಂದನು. ಕೇಳಿರಿ.

ಪುರಾ ಸುರಾಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ಕದಾಚಿದ್ದ್ರಷ್ಟುಮೀಶಾನಂ ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಂ ಯಯುಃ

ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಋಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಈಶಾನನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದರು.

ತದಾ ದೇವಶ್ಚ ದೇವೀ ಚ ದಿವ್ಯಾಸನಗತಾವುಭೌ ದರ್ಶನಂ ದದತುಸ್ತೇಷಾಂ ದೇವಾದೀನಾಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯರು ದಿವ್ಯಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

ತದಾನೀಮೇವ ದಕ್ಷೋ ಽಪಿ ಗತಸ್ತತ್ರ ಸಹಾಮರೈಃ ಜಾಮಾತರಂ ಹರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಚಾತ್ಮಸುತಾಂ ಸತೀಮ್

ಅಂದಿನಲ್ಲೇ ದಕ್ಷನು ಕೂಡ ಅಮರರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಅಳಿಯ ಹರನನ್ನು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದನು.

ತದಾತ್ಮಗೌರವಾದ್ದೇವೋ ದೇವ್ಯಾ ದಕ್ಷೇ ಸಮಾಗತೇ ದೇವಾದಿಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷೇಣ ನ ಕದಾಚಿದಭೂತ್ಸ್ಮೃತಿಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಗೌರವದಿಂದ, ದಕ್ಷನು ದೇವಿಯೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಕಡೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಲಿಲ್ಲ.