ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾತ್ತು ಶತರೂಪಾ ಸಾ ಪುತ್ರದ್ವಯಮಸೂಯತ ಪ್ರಿಯವ್ರತೋತ್ತಾನಪಾದೌ ಪುತ್ರೌ ಪುತ್ರವತಾಂ ವರೌ

ಆ ಶತರೂಪೆಯಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ, ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು.

ಕನ್ಯೇ ದ್ವೇ ಚ ಮಹಾಭಾಗೇ ಯಾಭ್ಯಾಂ ಜಾತಾಸ್ತ್ವಿಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಆಕೂತಿರೇಕಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಪ್ರಸೂತಿರಪರಾ ಸ್ಮೃತಾ

ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾಭಾಗೆಯಾದಳು ಇಬ್ಬರು ಸುಂದರ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವರಿಂದಲೇ ಇವತ್ತಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಆಕೂತಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಪ್ರಸೂತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಾಯಂಭುವಃ ಪ್ರಸೂತಿಂ ಚ ದದೌ ದಕ್ಷಾಯ ತಾಂ ಪ್ರಭುಃ ರುಚೇಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ಚೈವ ಚಾಕೂತಿಂ ಸಮಪಾದಯತ್

ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಭಗವಂತನು ಆಕೂತಿಯನ್ನು ರುಚಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಆಕೂತ್ಯಾಂ ಮಿಥುನಂ ಜಜ್ಞೇ ಮಾನಸಸ್ಯ ರುಚೇಃ ಶುಭಮ್ ಯಜ್ಞಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ ಚೈವ ಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಂವರ್ತಿತಂ ಜಗತ್

ಆಕೂತಿಯೊಳಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರುಚಿಗೆ ಒಂದು ಶುಭ ದಂಪತಿಯಾದ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಚತಸ್ರೋ ವಿಂಶತಿಃ ಕನ್ಯಾ ದಕ್ಷಸ್ತ್ವಜನಯತ್ಪ್ರಭುಃ

ದಕ್ಷಿಣ ದೇವರು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಶ್ರದ್ಧಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಧೃತಿಃ ಪುಷ್ಟಿಸ್ತುಷ್ಟಿರ್ಮೇಧಾ ಕ್ರಿಯಾ ತಥಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಲಜ್ಜಾ ವಪುಃ ಶಾಂತಿಸ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಕೀರ್ತಿಸ್ತ್ರಯೋದಶೀ

ಶ್ರದ್ಧೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಧೃತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಮೇಧೆ, ಕ್ರಿಯೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ವಪು, ಶಾಂತಿ, ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ—ಇವು ಹದಿಮೂರು.

ಪತ್ನ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಧರ್ಮೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀಃ ಪ್ರಭುಃ ತಾಭ್ಯಃ ಶಿಷ್ಟಾ ಯವೀಯಸ್ಯ ಏಕಾದಶ ಸುಲೋಚನಾಃ

ಧರ್ಮ ದೇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿಸಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಉಳಿದ ಹನ್ನೊಂದು ಯುವತಿಯರು ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದರು.

ಖ್ಯಾತಿಃ ಸತ್ಯರ್ಥಸಂಭೂತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಪ್ರೀತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ತಥಾ ಸನ್ನತಿಶ್ಚಾನಸೂಯಾ ಚ ಊರ್ಜಾ ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ವಧಾ ತಥಾ

ಖ್ಯಾತಿ, ಸತ್ಯಾರ್ಥ, ಸಂಭೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಸನ್ನತಿ, ಅನಸೂಯೆ, ಊರ್ಜಾ, ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಧಾ.

ಭೃಗುಶ್ಶರ್ವೋ ಮರೀಚಿಶ್ಚ ಅಂಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋ ಽತ್ರಿರ್ವಿಶಿಷ್ಠಶ್ಚ ಪಾವಕಃ ಪಿತರಸ್ತಥಾ

ಭೃಗು, ಶರ್ವ, ಮರೀಚಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಪಾವಕ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಕೂಡ.

ಖ್ಯಾತ್ಯಾದ್ಯಾ ಜಗೃಹುಃ ಕನ್ಯಾಮುನಯೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ ಕಾಮಾದ್ಯಾಸ್ತು ಯಶೋಂತಾ ಯೇ ತೇ ತ್ರಯೋದಶ ಸೂನವಃ

ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕನ್ಯಾರನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಕಾಮನಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾದ ಹದಿನಮೂರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಧರ್ಮಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ತಾಸ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾದ್ಯಾಸ್ಸುಸುಖೋತ್ತರಾಃ ದುಃಖೋತ್ತರಾಶ್ಚ ಹಿಂಸಾಯಾಮಧರ್ಮಸ್ಯ ಚ ಸಂತತೌ

ಧರ್ಮನಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮೊದಲಾದ ಶುಭವಾದ ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅಧರ್ಮನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ದುಃಖವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ನಿಕೃತ್ಯಾದಯ ಉತ್ಪನ್ನಾಃಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಾಃ ನೈಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಪುತ್ರಾ ವಾ ಸರ್ವೇ ತ್ವನಿಯಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ನಿಕೃತಿಯವರಿಂದ ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ ಏಷ ತಾಮಸಸ್ಸರ್ಗೋ ಜಜ್ಞೇ ಧರ್ಮನಿಯಾಮಕಃ ಯಾ ಸಾ ದಕ್ಷಸ್ಯ ದುಹಿತಾ ರುದ್ರಸ್ಯ ದಯಿತಾ ಸತೀ

ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ತಾಮಸಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ದಕ್ಷನ ಮಗಳು, ರುದ್ರನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸತೀ ಆಗಿದ್ದಳು.

ಭರ್ತೃನಿನ್ದಾಪ್ರಸಂಗೇನ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣೀಂ ತನುಮ್ ದಕ್ಷಂ ಚ ದಕ್ಷಭಾರ್ಯಾಂ ಚ ವಿನಿಂದ್ಯ ಸಹ ಬನ್ಧುಭಿಃ

ಗಂಡನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ ಕಾರಣ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣೀ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದಕ್ಷನನ್ನೂ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಂದಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಳು.

ಸಾ ಮೇನಾಯಾಮಾವಿರಭೂತ್ಪುತ್ರೀ ಹಿಮವತೋ ಗಿರೇಃ ರುದ್ರಸ್ತು ತಾಂ ಸತೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರುದ್ರಾಂಸ್ತ್ವಾತ್ಮಸಮಪ್ರಭಾನ್

ಆಮೇಲೆ ಆಕೆ ಮೆನಾ ಮತ್ತು ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಸತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಯಥಾಸೃಜದಸಂಖ್ಯಾತಾಂಸ್ತಥಾ ಕಥಿತಮೇವ ಚ ಭೃಗೋಃ ಖ್ಯಾತ್ಯಾಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ನಾರಾಯಣಪ್ರಿಯಾ

ಹೀಗೆಯೇ ಅವನು ಅನೇಕರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಭೃಗು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ನಾರಾಯಣನ ಪ್ರಿಯೆ, ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ದೇವೌ ಧಾತೃವಿಧಾತಾರೌ ಮನ್ವಂತರವಿಧಾರಿಣೌ ತಯೋರ್ವೈ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದ್ಯಾಶ್ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ

ಧಾತೃ ಮತ್ತು ವಿಧಾತೃ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಮನ್ವಂತರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಶತಾರು ಸಹಸ್ರಾರು ಪುತ್ರರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ಽಂತರೇ ನೀತಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಭಾರ್ಗವಾ ಮತಾಃ ಮರೀಚೇರಪಿ ಸಂಭೂತಿಃ ಪೌರ್ಣಮಾಸಮಸೂಯತ

ಆ ಭೃಗುವಂಶದವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಸಂಭೂತಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅವಳಿಂದ ಪೌರ್ಣಮಾಸ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಕನ್ಯಾಚತುಷ್ಟಯಂ ಚೈವ ಮಹೀಯಾಂಸಸ್ತದನ್ವಯಾಃ ಯೇಷಾಂ ವಂಶೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಬಹುಪುತ್ರಸ್ಯ ಕಶ್ಯಪಃ

ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ಯೆಯರು ಇದ್ದರು. ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರ ತಂದೆಯಾಗಿರುವ ಕಶ್ಯಪನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಸ್ಮೃತಿಶ್ಚಾಂಗಿರಸಃ ಪತ್ನೀ ಜನಯಾಮಾಸ ವೈ ಸುತೌ ಆಗ್ನೀಧ್ರಂ ಶರಭಞ್ಚೈವ ತಥಾ ಕನ್ಯಾಚತುಷ್ಟಯಮ್

ಸ್ಮೃತಿ ಎಂಬ ಅಂಗಿರಸನ ಪತ್ನಿ ಅಗ್ನಿಧ್ರ ಮತ್ತು ಶರಭ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ತದೀಯಾಃ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾಶ್ಚ ಯೇತೀತಾಸ್ತೇ ಸಹಸ್ರಶಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯಭಾರ್ಯಾಯಾಂ ದನ್ತೋಗ್ನಿರಭವತ್ಸುತಃ ಪೂರ್ವಜನ್ಮನಿ ಯೋಗಸ್ತ್ಯಸ್ಸ್ಮೃತಃ ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ಽಂತರೇ

ಅವರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದಂತೋಗ್ನಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ.

ತತ್ಸಂತತೀಯಾ ಬಹವಃ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ ಕ್ಷಮಾ ತು ಸುಷುವೇ ಪುತ್ರಾನ್ಪುಲಹಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಅವನ ವಂಶದವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಪೌಲಸ್ತ್ಯರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷಮೆ ಎಂಬವಳು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪುಲಹನಿಗೆ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಕರ್ದಮಶ್ಚ ಸುರಿಶ್ಚೈವ ಸಹಿಷ್ಣುಶ್ಚೇತಿ ತೇ ತ್ರಯಃ ತ್ರೇತಾಗ್ನಿವರ್ಚಸಸ್ಸರ್ವೇ ಯೇಷಾಂ ವಂಶಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ

ಕರ್ಧಮ, ಸುರಿ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಮೂವರು, ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಯಂತಹ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ತಮ್ಮ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಕ್ರತೋಃ ಕ್ರತುಸಮಾನ್ಭಾರ್ಯಾ ಸನ್ನತಿಸ್ಸುಷುವೇ ಸುತಾನ್ ನೈಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ತೇ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವರೇತಸಃ

ಕ್ರತು ಎಂಬವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸನ್ನತಿ, ಕ್ರತುಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಷಷ್ಟಿಸ್ತಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಾಃ ಅನೂರೋರಗ್ರತೋ ಯಾಂತಿ ಪರಿವಾರ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್

ಅವರು ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಿಯಲ್ಪಡುವ ಅರವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ. ಅವರು ಅನೂರೋರನ ಮುಂದೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅತ್ರೇರ್ಭಾರ್ಯಾನುಸೂಯಾ ಚ ಪಞ್ಚಾತ್ರೇಯಾನಸೂಯತ ಕನ್ಯಕಾಂ ಚ ಶ್ರುತಿಂ ನಾಮ ಮಾತಾ ಶಂಖಪದಸ್ಯ ಚ

ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಅನುಸೂಯೆ ಐದು ಅತ್ರೇಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಶ್ರುತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆತ್ತಳು, ಆಕೆ ಶಂಖಪದನ ತಾಯಿ.

ಸತ್ಯನೇತ್ರಶ್ಚ ಹವ್ಯಶ್ಚ ಆಪೋಮೂರ್ತಿಶ್ಶನೈಶ್ಚರಃ ಸೋಮಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಸ್ತ್ವೇತೇ ಪಞ್ಚಾತ್ರೇಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ

ಸತ್ಯನೇತ್ರ, ಹವ್ಯ, ಆಪೋಮೂರ್ತಿ, ಶನೈಶ್ಚರ ಮತ್ತು ಸೋಮ—ಈ ಐದು ಮಂದಿ ಅತ್ರೇಯರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತೇಷಾಂ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಪೌತ್ರಾಶ್ಚ ಹ್ಯಾತ್ರೇಯಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ಽಂತರೇ ಽತೀತಾಃ ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ

ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಆತ್ರೇಯರ ವಂಶದ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ವಾಯಂಭುವಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜನಿಸಿ ಹೋದರು.

ಊರ್ಜಾಯಾಂ ತು ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಪುತ್ರಾ ವೈ ಸಪ್ತ ಜಜ್ಞಿರೇ ಜ್ಯಾಯಸೀ ಚ ಸ್ವಸಾ ತೇಷಾಂ ಪುಂಡರೀಕಾ ಸುಮಧ್ಯಮಾ

ಊರ್ಜಾದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಏಳು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯಳಾದ ಪಂಡರಿಕಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಕಮರುಳಿದ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಳು.