ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಜಯತಿ ಘೋರಸಂಸಾರಮಹಾರೋಗಭಿಷಗ್ವರ ಜಯಾನಾದಿಮಲಾಜ್ಞಾನತಮಃಪಟಲಚಂದ್ರಿಕೇ

ಭಯಾನಕ ಸಂಸಾರದ ಮಹಾರೋಗಕ್ಕೆ ಪರಮ ವೈದ್ಯನಾದವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಅನಾದಿಕಾಲದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಚಂದ್ರಿಕೆಯಾದವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ!

ಜಯ ತ್ರಿಪುರಕಾಲಾಗ್ನೇ ಜಯ ತ್ರಿಪುರಭೈರವಿ ಜಯ ತ್ರಿಗುಣನಿರ್ಮುಕ್ತೇ ಜಯ ತ್ರಿಗುಣಮರ್ದಿನಿ

ತ್ರಿಪುರಗಳ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಾದವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ತ್ರಿಪುರಭೈರವಿಯೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ!

ಜಯ ಪ್ರಥಮಸರ್ವಜ್ಞ ಜಯ ಸರ್ವಪ್ರಬೋಧಿಕ ಜಯ ಪ್ರಚುರದಿವ್ಯಾಂಗ ಜಯ ಪ್ರಾರ್ಥಿತದಾಯಿನಿ

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೊದಲು ಅರಿತವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುವವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ! ಯಾರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅದನ್ನು ನೀಡುವವರೇ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಜಯ!

ಕ್ವ ದೇವ ತೇ ಪರಂ ಧಾಮ ಕ್ವ ಚ ತುಚ್ಛಂ ಚ ನೋ ವಚಃ ತಥಾಪಿ ಭಗವನ್ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಲಪಂತಂ ಕ್ಷಮಸ್ವ ಮಾಮ್

ದೇವರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪರಮ ಧಾಮ ಎಲ್ಲಿದೆ, ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆದರೂ ಭಗವಂತನೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಹೀಗೆ ಅಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ.

ವಿಜ್ಞಾಪ್ಯೈವಂವಿಧೈಃ ಸೂಕ್ತೈರ್ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಚತುರ್ಮುಖಃ ನಮಶ್ಚಕಾರ ರುದ್ರಾಯ ರದ್ರಾಣ್ಯೈ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ

ಈ ರೀತಿ ಸುಂದರವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಪುನಃ ಪುನಃ ರುದ್ರನಿಗೂ ರುದ್ರಾಣಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

ಇದಂ ಸ್ತೋತ್ರವರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಮುದೀರಿತಮ್ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಂ ನಾಮ ಶಿವಯೋರ್ಹರ್ಷವರ್ಧನಮ್

ಈ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯ ಇದಂ ಕೀರ್ತಯೇದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಶಿಕ್ಷಯಾ ಸ ತತ್ಫಲಮವಾಪ್ನೋತಿ ಶಿವಯೋಃ ಪ್ರೀತಿಕಾರಣಾತ್

ಯಾರು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಕಲಭುವನಭೂತಭಾವನಾಭ್ಯಾಂ ಜನನವಿನಾಶವಿಹೀನವಿಗ್ರಹಾಭ್ಯಾಮ್ ನರವರಯುವತೀವಪುರ್ಧರಾಭ್ಯಾಂ ಸತತಮಹಂ ಪ್ರಣತೋಸ್ಮಿ ಶಂಕರಾಭ್ಯಾಮ್

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವವರೂ, ಉಳಿಸುವವರೂ ಆಗಿರುವ, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಶಂಕರರಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಥ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವೋ ಮಹಾಜಲದನಾದಯಾ ವಾಚಾ ಮಧುರಗಂಭೀರಶಿವದಶ್ಲಕ್ಷ್ಣವರ್ಣಯಾ

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾದೇವನು, ಮಹಾ ಮೇಘದ ಘನಧ್ವನಿಯಂತೆ, ಮಧುರವಾಗಿಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೂ ಶುಭವಾಗಿಯೂ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿಯೂ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಅರ್ಥಸಂಪನ್ನಪದಯಾ ರಾಜಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಯಾ ಅಶೇಷವಿಷಯಾರಂಭರಕ್ಷಾವಿಮಲದಕ್ಷಯಾ

ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ, ರಾಜಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ,

ಮನೋಹರತರೋದಾರಮಧುರಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಯಾ ಸಂಬಭಾಷೇ ಸುಸಂಪೀತೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಮೀಶ್ವರಃ

ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ಉದಾರವಾದ, ಮಧುರವಾದ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ದೇವರು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ವತ್ಸ ವತ್ಸ ಮಹಾಭಾಗ ಮಮ ಪುತ್ರ ಪಿತಾಮಹ ಜ್ಞಾತಮೇವ ಮಯಾ ಸರ್ವಂ ತವ ವಾಕ್ಯಸ್ಯ ಗೌರವಮ್

ಮಗನೇ, ಮಗನೇ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ಪಿತಾಮಹನೇ! ನಿನ್ನ ಮಾತಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ.

ಪ್ರಜಾನಾಮೇವ ಬೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ತಪಸ್ತಪ್ತಂ ತ್ವಯಾಧುನಾ ತಪಸಾ ಽನೇನ ತುಷ್ಟೋಸ್ಮಿ ದದಾಮಿ ಚ ತವೇಪ್ಸಿತಮ್

ಪ್ರಜೆಗಳ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀನು ಈಗ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಬಯಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪರಮೋದಾರಂ ಸ್ವಭಾವಮಧುರಂ ವಚಃ ಸಸರ್ಜ ವಪುಷೋ ಭಾಗಾದ್ದೇವೀಂ ದೇವವರೋ ಹರಃ

ಹೀಗೆ ಮಧುರವಾದ, ಉದಾರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನದೇ ರೂಪದ ಭಾಗದಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಯಾಮಾಹುರ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸೋ ದೇವೀಂ ದಿವ್ಯಗುಣಾನ್ವಿತಾಮ್ ಪರಸ್ಯ ಪರಮಾಂ ಶಕ್ತಿಂ ಭವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವಳಾಗಿ, ಭವ ಎಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಯಾಂ ನ ಖಲು ವಿದ್ಯಂತೇ ಜನ್ಮ ಮೃತ್ಯುಜರಾದಯಃ ಯಾ ಭವಾನೀ ಭವಸ್ಯಾಂಗಾತ್ಸಮಾವಿರಭವತ್ಕಿಲ

ಆ ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಜನನ, ಮರಣ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ; ಆ ಭವಾನಿ ಭವನ ದೇಹದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

ಯಸ್ಯಾ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಮನಸಾ ಚೇಂದ್ರಿಯೈಃ ಸಹ ಸಾ ಭರ್ತುರ್ವಪುಷೋ ಭಾಗಾಜ್ಜಾತೇವ ಸಮದೃಶ್ಯತ

ಮಾತು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆಕೆಯ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಲಾರವು; ಆಕೆ ತನ್ನ ಭರ್ತೃನ ದೇಹದ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಯಾ ಸಾ ಜಗದಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಮಹಿಮ್ನಾ ವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ಶರೀರಿಣೀವ ಸ ದೇವೀ ವಿಚಿತ್ರಂ ಸಮಲಕ್ಷ್ಯತ

ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ; ದೇಹಧಾರಿಣಿಯಂತೆ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಯಿತು.

ಸರ್ವಂ ಜಗದಿದಂ ಚೈಷಾ ಸಂಮೋಹಯತಿ ಮಾಯಯಾ ಈಶ್ವರಾತ್ಸೈವ ಜಾತಾಭೂದಜಾತಾ ಪರಮಾರ್ಥತಃ

ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಈಶ್ವರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವಳು ಜನನರಹಿತಳೇ.

ನ ಯಸ್ಯಾ ಪರಮೋ ಭಾವಃ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಗೋಚರಃ ವಿಶ್ವಾಮರೇಶ್ವರೀ ಚೈವ ವಿಭಕ್ತಾ ಭರ್ತುರಂಗತಃ

ಅವಳ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ವಿಶ್ವದ ಈಶ್ವರಿಯಾದ ಅವಳು ಭರ್ತೃನ ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮೇಶಾನೀಂ ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರೀಮ್ ಸರ್ವಜ್ಞಾಂ ಸರ್ವಗಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂ ಸದಸದ್ವ್ಯಕ್ತಿವರ್ಜಿತಾಮ್

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಮಹಾದೇವಿ, ಸರ್ವಜ್ಞೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸತ್ಪದಾರ್ಥ-ಅಸತ್ಪದಾರ್ಥಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದವಳನ್ನು ನೋಡಿ,

ಪರಮಾಂ ನಿಖಿಲಂ ಭಾಸಾ ಭಾಸಯನ್ತೀಮಿದಂ ಜಗತ್ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾದೇವೀಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ವೈ ವಿರಾಟ್

ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ಪರಮ ಮಹಾದೇವಿಗೆ ವೀರಾಟ್ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದನು.

ದೇವಿ ದೇವೇನ ಸೃಷ್ಟೋ ಽಹಮಾದೌ ಸರ್ವಜಗನ್ಮಯಿ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗೇ ನಿಯುಕ್ತಶ್ಚ ಸೃಜಾಮಿ ಸಕಲಂ ಜಗತ್

ದೇವಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ನಾನು ದೇವರಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನು; ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಮನಸಾ ನಿರ್ಮಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ದೇವಿ ದೇವಾದಯೋ ಮಯಾ ನ ವೃದ್ಧಿಮುಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸೃಜ್ಯಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ

ದೇವಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದರೂ, ಅವರು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಮಿಥುನಪ್ರಭವಾಮೇವ ಕೃತ್ವಾ ಸೃಷ್ಟಿಮತಃ ಪರಮ್ ಸಂವರ್ಧಯಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸರ್ವಾ ಏವ ಮಮ ಪ್ರಜಾಃ

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪರಮ ನಿಯಮದಂತೆ, ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನ ನಿರ್ಗತಂ ಪುರಾ ತ್ವತ್ತೋ ನಾರೀಣಾಂ ಕುಲಮವ್ಯಯಮ್ ತೇನ ನಾರೀಕುಲಂ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ಶಕ್ತಿರ್ಮಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ

ನಿನ್ನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಿಳೆಯರ ವಂಶವು ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ; ಆದುದರಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರ ವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗೆ ಇಲ್ಲ.

ಸರ್ವಾಸಾಮೇವ ಶಕ್ತೀನಾಂ ತ್ವತ್ತಃ ಖಲು ಸಮುದ್ಭವಃ ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಿನೀಮ್

ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳು.

ತ್ವಾಮೇವ ವರದಾಂ ಮಾಯಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಿ ಸುರೇಶ್ವರೀಮ್ ಚರಾಚರವಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಂಶೇನೈಕೇನ ಸರ್ವಗೇ

ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿಯೇ, ವರಪ್ರದಾಯಿನಿಯಾದ ಮಾಯೆಯೆ, ದೇವತೆಗಳ ಈಶ್ವರಿಯೆ, ಚರಾಚರಗಳ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

ದಕ್ಷಸ್ಯ ಮಮ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರೀ ಭವ ಭವಾರ್ದಿನಿ ಏವಂ ಸಾ ಯಾಚಿತಾ ದೇವೀ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿನಾ

ಭವವಿನಾಶಿನಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಗ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನೀನು ಜನಿಸು; ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.