ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಉಗ್ರಾಯೋಗ್ರಸ್ವರೂಪಾಯ ಯಜಮಾನಾತ್ಮನೇ ನಮಃ ಮಹಾದೇವಾಯ ಸೋಮಾಯ ನಮೋಸ್ತ್ವಮೃತಮೂರ್ತಯೇ

ಭಯಂಕರನಾದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ, ಯಜಮಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾದೇವನೆ, ಸೋಮನಾದ ನಿನಗೆ, ಅಮೃತ ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹಾದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ವಿಶ್ವೇಶಂ ಗಿರಾ ಪ್ರಣತಿಪೂರ್ವಯಾ

ಇಂತಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ವಂದಿಸಿ, ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಭಗವನ್ ಭೂತಭವ್ಯೇಶ ಮಮ ಪುತ್ರ ಮಹೇಶ್ವರ ಸೃಷ್ಟಿಹೇತೋಸ್ತ್ವಮುತ್ಪನ್ನೋ ಮಮಾಂಗೇ ಽನಂಗನಾಶನಃ

ಪ್ರಭುವೇ, ಭೂತ-ಭವ್ಯಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಗ ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನ ಅಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ, ಕಾಮದೇವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಿ.

ತಸ್ಮಾನ್ಮಹತಿ ಕಾರ್ಯೇಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯಾಪೃತಸ್ಯ ಜಗತ್ಪ್ರಭೋ ಸಹಾಯಂ ಕುರು ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ ಸ ಪ್ರಜಾಃ

ಆದಕಾರಣ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುವೇ, ನಾನು ಈ ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು; ನೀನು ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು.

ತೇನೈಷಾಂ ಪಾವಿತೋ ದೇವೋ ರುದ್ರಸ್ತ್ರಿಪುರಮರ್ದನಃ ಬಾಢಮಿತ್ಯೇವ ತಾಂ ವಾಣೀಂ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಶಂಕರಃ

ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶಕನಾದ ದೇವರಾದ ರುದ್ರನು ಪವಿತ್ರನಾದನು; ಶಂಕರನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಆ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

ತತಸ್ಸ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೃಷ್ಟಂ ತಮಭಿನಂದ್ಯ ಚ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ತೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಸ್ತಥಾನ್ಯಾಶ್ಚಾಸೃಜತ್ಪ್ರಜಾಃ

ಆಮೇಲೆ, ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಮರೀಚಿಭೃಗ್ವಂಗಿರಸಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಂ ಪುಲಹಂ ಕ್ರತುಮ್ ದಕ್ಷಮತ್ರಿಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಚ ಸೋ ಽಸೃಜನ್ಮನಸೈವ ಚ ಪುರಸ್ತಾದಸೃಜದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಧರ್ಮಂ ಸಂಕಲ್ಪಮೇವ ಚ

ಮರೀಚಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ದ್ವಾದಶಾದೌ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ಸಹ ರುದ್ರೇಣ ಸಂಭೂತಾಃ ಪುರಾಣಾ ಗೃಹಮೇಧಿನಃ

ಹೀಗೆ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು, ರುದ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಪುರಾತನ ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ದ್ವಾದಶ ವಂಶಾಃ ಸ್ಯುರ್ದಿವ್ಯಾ ದೇವಗಣಾನ್ವಿತಾಃ ಪ್ರಜಾವನ್ತಃ ಕ್ರಿಯಾವನ್ತೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿರಲಂಕೃತಾಃ

ಅವರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವಂಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ದೈವಿಕವಾಗಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿವೆ, ಸಂತಾನ ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಥ ದೇವಾಸುರಪಿತ್ಃನ್ ಮನುಷ್ಯಾಂಶ್ಚ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ಸಹ ರುದ್ರೇಣ ಸಿಸೃಕ್ಷುರಂಭಸ್ಯೇತಾನಿ ವೈ ವಿಧಿಃ

ಆಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರುದ್ರನೊಡನೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೀತಿಯು ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ ಸೃಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಸಮಾಧಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಾನಮಯೂಯುಜತ್ ಮುಖಾದಜನಯದ್ದೇವಾನ್ ಪಿತ್ಃಂಶ್ಚೈವೋಪಪಕ್ಷತಃ

ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಜಘನಾದಸುರಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಜನಾದಪಿ ಮಾನುಷಾನ್ ಅವಸ್ಕರೇ ಕ್ಷುಧಾವಿಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ

ಅವನ ಕಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರನ್ನು, ಜಠರದಿಂದ ಮಾನವರನ್ನು, ಅವಶಿಷ್ಟ ಭಾಗದಿಂದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಪುತ್ರಾಸ್ತಮೋರಜಃಪ್ರಾಯಾ ಬಲಿನಸ್ತೇ ನಿಶಾಚರಾಃ ಸರ್ಪಾ ಯಕ್ಷಾಸ್ತಥಾ ಭೂತಾ ಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ

ಅವನ ಪುತ್ರರು, ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಹಾವುಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಭೂತಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ವಯಾಂಸಿ ಪಕ್ಷತಃ ಸೃಷ್ಟಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ವಕ್ಷಸೋ ಽಸೃಜತ್ ಮುಖತೋಜಾಂಸ್ತಥಾ ಪಾರ್ಶ್ವಾದುರಗಾಂಶ್ಚ ವಿನಿರ್ಮಮೇ

ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಹೃದಯದಿಂದ ಪಕ್ಷಿವರ್ಗವನ್ನು, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಚಾಶ್ವಾನ್ಸಮಾತಂಗಾನ್ ಶರಭಾನ್ ಗವಯಾನ್ ಮೃಗಾನ್

ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಶರಭಗಳು, ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಔಷಧ್ಯಃ ಫಲಮೂಲಾನಿ ರೋಮಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಚ ಋಚಂ ಚೈವ ತ್ರಿವೃತ್ಸಾಮ ರಥಂತರಮ್

ಅವನ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಗಾಯತ್ರಿ, ಋಕ್, ತ್ರಿವೃತ್ ಸಾಮ ಮತ್ತು ರಥಂತರವೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಂ ಚ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ನಿರ್ಮಮೇ ಪ್ರಥಮಾನ್ಮುಖಾತ್ ಯಜೂಂಷಿ ತ್ರೈಷ್ಟುಭಂ ಛಂದಃಸ್ತೋಮಂ ಪಞ್ಚದಶಂ ತಥಾ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು, ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು, ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳಿರುವ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತಥೋಕ್ಥಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್ ಸಾಮಾನಿ ಜಗತೀಛಂದಃ ಸ್ತೋಮಂ ಸಪ್ತದಶಂ ತಥಾ

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಬೃಹತ್ಸಾಮ, ಉಕ್ತ, ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳನೇ ಸ್ಥೋಮವೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ವೈರೂಪ್ಯಮತಿರಾತ್ರಂ ಚ ಪಶ್ಚಿಮಾದಸೃಜನ್ ಮುಖಾತ್ ಏಕವಿಂಶಮಥರ್ವಾಣಮಾಪ್ತೋರ್ಯಾಮಾಣಮೇವ ಚ

ಪಶ್ಚಿಮಮುಖದಿಂದ ವೈರೂಪ್ಯ, ಅತಿರಾತ್ರ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಅಥರ್ವ ಮತ್ತು ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಅನುಷ್ಟುಭಂ ಸ ವೈರಾಜಮುತ್ತರಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್ ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ

ಉತ್ತರಮುಖದಿಂದ ಅನುಷ್ಟುಭ್ ಮತ್ತು ವೈರಾಜ್ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು; ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಯಕ್ಷಾಃ ಪಿಶಾಚಾ ಗಂಧರ್ವಾಸ್ತಥೈವಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾಃ ನರಕಿನ್ನರರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಯಃಪಶುಮೃಗೋರಗಾಃ

ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು, ಮಾನವರು, ಕಿನ್ನರರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅವ್ಯಯಂ ಚೈವ ಯದಿದಂ ಸ್ಥಾಣುಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್ ತೇಷಾಂ ವೈ ಯಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಕ್ಸೃಷ್ಟಾನಿ ಪ್ರಪೇದಿರೇ

ಅವ್ಯಯವಾದದು, ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲವೂ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕರ್ಮಗಳೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ತಾನ್ಯೇವ ತೇ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ಸೃಜ್ಯಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಿಂಸ್ರಾಹಿಂಸ್ರೇ ಮೃದುಕ್ರೂರೇ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಾವೃತಾನೃತೇ

ಆ ಜೀವಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುವಾಗ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದಿರಲಿ, ಮೃದುವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿರಲಿ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ಅವುಗಳೇ ಆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ತದ್ಭಾವಿತಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ ಮಹಾಭೂತೇಷು ನಾನಾತ್ವಮಿಂದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಮುಕ್ತಿಷು

ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಆ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವಿನಿಯೋಗಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಧಾತೈವ ವ್ಯದಧತ್ಸ್ವಯಮ್ ನಾಮ ರೂಪಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಾಕೃತಾನಾಂ ಪ್ರಪಞ್ಚನಮ್

ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು, ಹೆಸರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ವೇದಶಬ್ದೇಭ್ಯ ಏವಾದೌ ನಿರ್ಮಮೇ ಽಸೌ ಪಿತಾಮಹಃ ಆರ್ಷಾಣಿ ಚೈವ ನಾಮಾನಿ ಯಾಶ್ಚ ವೇದೇಷು ವೃತ್ತಯಃ

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು ವೇದಗಳ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ಶರ್ವರ್ಯಂತೇ ಪ್ರಸೂತಾನಾಂ ತಾನ್ಯೇವೈಭ್ಯೋ ದದಾವಜಃ ಯಥರ್ತಾವೃತುಲಿಂಗಾನಿ ನಾನಾರೂಪಾಣಿ ಪರ್ಯಯೇ

ಪ್ರತಿ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

ದೃಶ್ಯಂತೇ ತಾನಿ ತಾನ್ಯೇವ ತಥಾ ಭಾವಾ ಯುಗಾದಿಷು ಇತ್ಯೇಷ ಕರಣೋದ್ಭೂತೋ ಲೋಕಸರ್ಗಸ್ಸ್ವಯಂಭುವಃ

ಪ್ರತಿ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆ, ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹದಾದ್ಯೋವಿಶೇಷಾಂತೋ ವಿಕಾರಃ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಸ್ವಯಮ್ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾಜುಷ್ಟೋ ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಿತಃ

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ, ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.