ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಮಾಭೈರ್ಮಾಭೈರ್ಮಹಾಭಾಗ ವಿರಿಂಚ ಜಗತಾಂ ಗುರೋ ಮಯಾ ತೇ ಪ್ರಾಣಿತಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಸುಖಮುತ್ತಿಷ್ಠ ಸುವ್ರತ

ಭಯಪಡಬೇಡ, ಭಯಪಡಬೇಡ ಮಹಾಭಾಗ, ವಿರಿಂಚಿ, ಲೋಕಗುರು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು, ಸುವ್ರತ.

ಸ್ವಪ್ನಾನುಭೂತಮಿವ ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ಮನೋಹರಮ್ ಹರಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಶನಕೈರ್ನೇತ್ರೈಃ ಫುಲ್ಲಾಮ್ಬುಜಪ್ರಭೈಃ

ಆ ಮನೋಹರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಕೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರನನ್ನು ಹೂವಿನಂತೆ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೋಡಿದನು.

ತಥಾ ಪ್ರತ್ಯಾಗತಪ್ರಾಣಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಗಮ್ಭೀರಯಾ ಗಿರಾ ಉವಾಚ ವಚನಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಹೀಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣ ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೂ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವಂ ಹಿ ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ ಚಾನನ್ದಯಸಿ ಮೇ ಮನಃ ಕೋ ಭವಾನ್ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತ್ಯಾ ವಾ ಸ್ಥಿತ ಏಕಾದಶಾತ್ಮಕಃ

ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ನೀನು ಯಾರು? ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವನು ಯಾರು?

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಸ್ಪೃಶನ್ ಕಾರಾಭ್ಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಸುಸುಖಾಭ್ಯಾಂ ಸುರೇಶ್ವರಃ

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು, ತನ್ನ ಮೃದುವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ತವ ಪುತ್ರತ್ವಮಾಗತಮ್ ಏತೇ ಚೈಕಾದಶ ರುದ್ರಾಸ್ತ್ವಾಂ ಸುರಕ್ಷಿತುಮಾಗತಾಃ

ನಾನು ಪರಮಾತ್ಮನು, ನಿನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಈ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತೀವ್ರಾಮಿಮಾಮ್ಮೂರ್ಛಾಂ ವಿಧೂಯ ಮದನುಗ್ರಹಾತ್ ಪ್ರಬುದ್ಧಸ್ವ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಜಾ ವೈ ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ

ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಭಾರಿಯಾದ ಮೂರ್ಛೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಳೆಯಂತೆ ಎದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮುಂದಾಗು.

ಏವಂ ಭಗವತಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೀತಮನಾ ಹ್ಯಭೂತ್ ನಾನಾಷ್ಟಕೇನ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ತುಷ್ಟಾವ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್

ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ವಿವಿಧ ಅಷ್ಟಕಗಳಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

ನಮಸ್ತೇ ಭಗವನ್ ರುದ್ರ ಭಾಸ್ಕರಾಮಿತತೇಜಸೇ ನಮೋ ಭವಾಯ ದೇವಾಯ ರಸಾಯಾಮ್ಬುಮಯಾತ್ಮನೇ ಶರ್ವಾಯ ಕ್ಷಿತಿರೂಪಾಯ ನನ್ದೀಸುರಭಯೇ ನಮಃ

ನಮಸ್ಕಾರ ಭಗವಂತ ರುದ್ರ, ಭಾಸ್ಕರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನೆ, ಭವ ದೇವ, ನೀರಿನೂ ರಸವೂ ರೂಪವಾದವನೆ, ಶರ್ವ, ಭೂಮಿಯ ರೂಪನಾದವನೆ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸುರಭಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಈಶಾಯ ವಸವೇ ತುಭ್ಯಂ ನಮಸ್ಸ್ಪರ್ಶಮಯಾತ್ಮನೇ ಪಶೂನಾಂ ಪತಯೇ ಚೈವ ಪಾವಕಾಯಾತಿತೇಜಸೇ ಭೀಮಾಯ ವ್ಯೋಮರೂಪಾಯ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಾಯ ತೇ ನಮಃ

ಪ್ರಭುವೇ, ವಾಸವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೀನು ಸ್ಪರ್ಶಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿರುವೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ, ಅಪಾರ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೂ, ಭಯಾನಕನೂ, ಆಕಾಶದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನೂ, ಶಬ್ದಮಾತ್ರನೂ ಆಗಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಉಗ್ರಾಯೋಗ್ರಸ್ವರೂಪಾಯ ಯಜಮಾನಾತ್ಮನೇ ನಮಃ ಮಹಾದೇವಾಯ ಸೋಮಾಯ ನಮೋಸ್ತ್ವಮೃತಮೂರ್ತಯೇ

ಭಯಂಕರನಾದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ, ಯಜಮಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾದೇವನೆ, ಸೋಮನಾದ ನಿನಗೆ, ಅಮೃತ ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮಹಾದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ವಿಶ್ವೇಶಂ ಗಿರಾ ಪ್ರಣತಿಪೂರ್ವಯಾ

ಇಂತಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ವಂದಿಸಿ, ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಭಗವನ್ ಭೂತಭವ್ಯೇಶ ಮಮ ಪುತ್ರ ಮಹೇಶ್ವರ ಸೃಷ್ಟಿಹೇತೋಸ್ತ್ವಮುತ್ಪನ್ನೋ ಮಮಾಂಗೇ ಽನಂಗನಾಶನಃ

ಪ್ರಭುವೇ, ಭೂತ-ಭವ್ಯಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಗ ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನ ಅಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ, ಕಾಮದೇವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಿ.

ತಸ್ಮಾನ್ಮಹತಿ ಕಾರ್ಯೇಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯಾಪೃತಸ್ಯ ಜಗತ್ಪ್ರಭೋ ಸಹಾಯಂ ಕುರು ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ ಸ ಪ್ರಜಾಃ

ಆದಕಾರಣ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುವೇ, ನಾನು ಈ ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು; ನೀನು ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು.

ತೇನೈಷಾಂ ಪಾವಿತೋ ದೇವೋ ರುದ್ರಸ್ತ್ರಿಪುರಮರ್ದನಃ ಬಾಢಮಿತ್ಯೇವ ತಾಂ ವಾಣೀಂ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಶಂಕರಃ

ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶಕನಾದ ದೇವರಾದ ರುದ್ರನು ಪವಿತ್ರನಾದನು; ಶಂಕರನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಆ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

ತತಸ್ಸ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೃಷ್ಟಂ ತಮಭಿನಂದ್ಯ ಚ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ತೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಸ್ತಥಾನ್ಯಾಶ್ಚಾಸೃಜತ್ಪ್ರಜಾಃ

ಆಮೇಲೆ, ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಮರೀಚಿಭೃಗ್ವಂಗಿರಸಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಂ ಪುಲಹಂ ಕ್ರತುಮ್ ದಕ್ಷಮತ್ರಿಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಚ ಸೋ ಽಸೃಜನ್ಮನಸೈವ ಚ ಪುರಸ್ತಾದಸೃಜದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಧರ್ಮಂ ಸಂಕಲ್ಪಮೇವ ಚ

ಮರೀಚಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ದ್ವಾದಶಾದೌ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ಸಹ ರುದ್ರೇಣ ಸಂಭೂತಾಃ ಪುರಾಣಾ ಗೃಹಮೇಧಿನಃ

ಹೀಗೆ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು, ರುದ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಪುರಾತನ ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ದ್ವಾದಶ ವಂಶಾಃ ಸ್ಯುರ್ದಿವ್ಯಾ ದೇವಗಣಾನ್ವಿತಾಃ ಪ್ರಜಾವನ್ತಃ ಕ್ರಿಯಾವನ್ತೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿರಲಂಕೃತಾಃ

ಅವರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವಂಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ದೈವಿಕವಾಗಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿವೆ, ಸಂತಾನ ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಥ ದೇವಾಸುರಪಿತ್ಃನ್ ಮನುಷ್ಯಾಂಶ್ಚ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ಸಹ ರುದ್ರೇಣ ಸಿಸೃಕ್ಷುರಂಭಸ್ಯೇತಾನಿ ವೈ ವಿಧಿಃ

ಆಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರುದ್ರನೊಡನೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೀತಿಯು ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ ಸೃಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಸಮಾಧಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಾನಮಯೂಯುಜತ್ ಮುಖಾದಜನಯದ್ದೇವಾನ್ ಪಿತ್ಃಂಶ್ಚೈವೋಪಪಕ್ಷತಃ

ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಜಘನಾದಸುರಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಜನಾದಪಿ ಮಾನುಷಾನ್ ಅವಸ್ಕರೇ ಕ್ಷುಧಾವಿಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ

ಅವನ ಕಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರನ್ನು, ಜಠರದಿಂದ ಮಾನವರನ್ನು, ಅವಶಿಷ್ಟ ಭಾಗದಿಂದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಪುತ್ರಾಸ್ತಮೋರಜಃಪ್ರಾಯಾ ಬಲಿನಸ್ತೇ ನಿಶಾಚರಾಃ ಸರ್ಪಾ ಯಕ್ಷಾಸ್ತಥಾ ಭೂತಾ ಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ

ಅವನ ಪುತ್ರರು, ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಹಾವುಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಭೂತಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ವಯಾಂಸಿ ಪಕ್ಷತಃ ಸೃಷ್ಟಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ವಕ್ಷಸೋ ಽಸೃಜತ್ ಮುಖತೋಜಾಂಸ್ತಥಾ ಪಾರ್ಶ್ವಾದುರಗಾಂಶ್ಚ ವಿನಿರ್ಮಮೇ

ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಹೃದಯದಿಂದ ಪಕ್ಷಿವರ್ಗವನ್ನು, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಚಾಶ್ವಾನ್ಸಮಾತಂಗಾನ್ ಶರಭಾನ್ ಗವಯಾನ್ ಮೃಗಾನ್

ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಶರಭಗಳು, ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಔಷಧ್ಯಃ ಫಲಮೂಲಾನಿ ರೋಮಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಚ ಋಚಂ ಚೈವ ತ್ರಿವೃತ್ಸಾಮ ರಥಂತರಮ್

ಅವನ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಗಾಯತ್ರಿ, ಋಕ್, ತ್ರಿವೃತ್ ಸಾಮ ಮತ್ತು ರಥಂತರವೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಂ ಚ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ನಿರ್ಮಮೇ ಪ್ರಥಮಾನ್ಮುಖಾತ್ ಯಜೂಂಷಿ ತ್ರೈಷ್ಟುಭಂ ಛಂದಃಸ್ತೋಮಂ ಪಞ್ಚದಶಂ ತಥಾ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು, ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು, ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳಿರುವ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತಥೋಕ್ಥಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್ ಸಾಮಾನಿ ಜಗತೀಛಂದಃ ಸ್ತೋಮಂ ಸಪ್ತದಶಂ ತಥಾ

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಬೃಹತ್ಸಾಮ, ಉಕ್ತ, ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳನೇ ಸ್ಥೋಮವೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ವೈರೂಪ್ಯಮತಿರಾತ್ರಂ ಚ ಪಶ್ಚಿಮಾದಸೃಜನ್ ಮುಖಾತ್ ಏಕವಿಂಶಮಥರ್ವಾಣಮಾಪ್ತೋರ್ಯಾಮಾಣಮೇವ ಚ

ಪಶ್ಚಿಮಮುಖದಿಂದ ವೈರೂಪ್ಯ, ಅತಿರಾತ್ರ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಅಥರ್ವ ಮತ್ತು ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.