ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪಞ್ಚಧಾ ಽವಸ್ಥಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಧ್ಯಾಯತಸ್ತ್ವಭಿಮಾನಿನಃ ಸರ್ವತಸ್ತಮಸಾತೀವ ಬೀಜಕುಮ್ಭವದಾವೃತಃ

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬೀಜವನ್ನು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚಾಪ್ರಕಾಶಃ ಸ್ತಬ್ಧೋ ನಿಃಸಂಜ್ಞ ಏವ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಂ ವೃತಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮುಖಾನಿ ಕರಣಾನಿ ಚ

ಹೊರಗಾಗಲಿ ಒಳಗಾಗಲಿ ಬೆಳಕು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಬ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದಂತಿತ್ತು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಬುದ್ಧಿ, ಬಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು.

ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಸಂವೃತಾತ್ಮಾನೋ ನಗಾ ಮುಖ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಽಸಾಧಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಥಮಂ ಸರ್ಗಮೀದೃಶಮ್

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆತ್ಮವು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವರು ಮುಖ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು; ಆ ಮೊದಲನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಫಲ ನೀಡದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು...

ಅಪ್ರಸನ್ನಮನಾ ಭೂತ್ವಾ ದ್ವಿತೀಯಂ ಸೋ ಽಭ್ಯಮನ್ಯತ ತಸ್ಯಾಭಿಧಾಯತಃ ಸರ್ಗಂ ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತೋ ಽಭ್ಯವರ್ತತ

ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷವಾಗಿರದೆ, ಅವನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಹುಟ್ಟಿತು.

ಅನ್ತಃಪ್ರಕಾಶಾಸ್ತಿರ್ಯಂಚ ಆವೃತಾಶ್ಚ ಬಹಿಃ ಪುನಃ ಪಶ್ವಾತ್ಮಾನಸ್ತತೋ ಜಾತಾ ಉತ್ಪಥಗ್ರಾಹಿಣಶ್ಚ ತೇ

ಅವರ ಒಳಗೆ ಬೆಳಕು ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಹೊರಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಅವರು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಹೋದವರು.

ತಮಪ್ಯಸಾಧಕಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸರ್ಗಮನ್ಯಮಮನ್ಯತ ತದೋರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸೋ ವೃತ್ತೋ ದೇವಸರ್ಗಸ್ತು ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ

ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆಗ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ, ಶುದ್ಧತೆಯುಳ್ಳ ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಸಂಭವಿಸಿತು.

ತೇ ಸುಖಪ್ರೀತಿಬಹುಲಾ ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚ ನಾವೃತಾಃ ಪ್ರಕಾಶಾ ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಸಂಜ್ಞಿತಾಃ

ಅವರು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಸ್ವಭಾವವೇ ಆಗಿದೆ.

ತತೋ ಽಭಿಧ್ಯಾಯತೋವ್ಯಕ್ತಾದರ್ವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್ತು ಸಾಧಕಃ ಮನುಷ್ಯನಾಮಾ ಸಞ್ಜಾತಃ ಸರ್ಗೋ ದುಃಖಸಮುತ್ಕಟಃ

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ, ಫಲಕಾರಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಹುಟ್ಟಿತು; ಇದನ್ನು ಮಾನವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಾರೀ ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಪ್ರಕಾಶಾಬಹಿರನ್ತಸ್ತೇ ತಮೋದ್ರಿಕ್ತಾ ರಜೋ ಽಧಿಕಾಃ ಪಞ್ಚಮೋನುಗ್ರಹಃ ಸರ್ಗಶ್ಚತುರ್ಧಾ ಸಂವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಅವರು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; ಐದನೆಯದು ಅನುಗ್ರಹದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಹೀಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ತುಷ್ಟ್ಯಾಸಿದ್ಧ್ಯಾ ತಥೈವ ಚ ತೇ ಽಪರಿಗ್ರಾಹಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಸಂವಿಭಾಗರತಾಃ ಪುನಃ

ವಿಪರೀತವಾಗಿ, ಶಕ್ತಿ, ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ, ಪುನಃ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಖಾದನಾಶ್ಚಾಪ್ಯಶೀಲಾಶ್ಚ ಭೂತಾದ್ಯಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ಪ್ರಥಮೋ ಮಹತಃ ಸರ್ಗೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ

ಭೂತಾದಿಗಳು ತಿನ್ನುವವರಾಗಿಯೂ, ಶೀಲವಿಲ್ಲದವರಾಗಿಯೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಮೊದಲನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಮಹತ್ತಿನಿಂದ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ತನ್ಮಾತ್ರಾಣಾಂ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಭೂತಸರ್ಗಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ವೈಕಾರಿಕಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಸರ್ಗ ಐನ್ದ್ರಿಯಕಃ ಸ್ಮೃತಃ

ದ್ವಿತೀಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ತನುಮಾತ್ರಗಳಿಂದ ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಭೌತಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೆಯದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಸರ್ಗಃ ಸಮ್ಭೃತೋ ಽಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಃ ಮುಖ್ಯಸರ್ಗಶ್ಚತುರ್ಥಸ್ತು ಮುಖ್ಯಾ ವೈ ಸ್ಥಾವರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ತು ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಃ ಸ ಪಞ್ಚಮಃ ತದೂರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸಃ ಷಷ್ಠೋ ದೇವಸರ್ಗಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ

ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಐದನೆಯದು, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ; ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಆರನೆಯದು, ಇದನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ಽರ್ವಾಕ್ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸರ್ಗಃ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಮಾನುಷಃ ಅಷ್ಟಮೋ ಽನುಗ್ರಹಃ ಸರ್ಗಃ ಕೌಮಾರೋ ನವಮಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಆಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಏಳನೆಯದು, ಇದು ಮಾನವನ ಸೃಷ್ಟಿ; ಎಂಟನೆಯದು ಅನುಗ್ರಹದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಬಾಲ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಾಕೃತಾಶ್ಚ ತ್ರಯಃ ಪೂರ್ವೇ ಸರ್ಗಾಸ್ತೇ ಽಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಾಃ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಮುಖ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚ ವೈಕೃತಾಃ

ಮೊದಲ ಮೂರು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಂಟಾಗಿವೆ; ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಗ್ರೇ ಸಸರ್ಜ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮಾನಸಾನಾತ್ಮನಃ ಸಮಾನ್ ಸನನ್ದಂ ಸನಕಞ್ಚೈವ ವಿದ್ವಾಂಸಞ್ಚ ಸನಾತನಮ್

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮಾನವಾದ ಸನಂದ, ಸನಕ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸನಾತನರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಋಭುಂ ಸನತ್ಕುಮಾರಞ್ಚ ಪೂರ್ವಮೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಯೋಗಿನೋ ಜ್ಞೇಯಾ ವೀತರಾಗಾ ವಿಮತ್ಸರಾಃ

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವರು ಮೊದಲು ಋಭು ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು; ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಯೋಗಿಗಳು, ರಾಗವಿಲ್ಲದವರು, ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಇಶ್ವರಾಸಕ್ತಮನಸೋ ನ ಚಕ್ರುಃ ಸೃಷ್ಟಯೇ ಮತಿಮ್ ತೇಷು ಸೃಷ್ಟ್ಯನಪೇಕ್ಷೇಷು ಗತೇಷು ಸನಕಾದಿಷು

ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಸನಕಾದಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ,

ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮಃ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತತಾಪ ಪರಮಂ ತಪಃ ತಸ್ಯೈವಂ ತಪ್ಯಮಾನಸ್ಯ ನ ಕಿಂಚಿತ್ಸಮವರ್ತತ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಅವನು ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಏನೂ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತತೋ ದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ದುಃಖಾತ್ಕ್ರೋಧೋ ವ್ಯಜಾಯತ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟಸ್ಯ ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಪತನ್ನಶ್ರುಬಿನ್ದವಃ

ಆಮೇಲೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಂತರ, ದುಃಖದಿಂದ ಕ್ರೋಧವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ಬಿದ್ದವು.

ತತಸ್ತೇಭ್ಯೋ ಽಶ್ರುಬಿನ್ದುಭ್ಯೋ ಭೂತಾಃ ಪ್ರೇತಾಸ್ತದಾಭವನ್ ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನಶ್ರುಜಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಾನಮನಿಂದತ

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇತರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ತನ್ನ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡನು.

ತಸ್ಯ ತೀವ್ರಾ ಽಭವನ್ಮೂರ್ಛಾ ಕ್ರೋಧಾಮರ್ಷಸಮುದ್ಭವಾ ಮೂರ್ಛಿತಸ್ತು ಜಹೌ ಪ್ರಾಣಾನ್ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ಆ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಭಾರಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಂತು. ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಮೂರ್ಛೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟನು.

ತತಃ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರೋ ರುದ್ರೋ ಭಗವಾನ್ನೀಲಲೋಹಿತಃ ಪ್ರಸಾದಮತುಲಂ ಕರ್ತುಂ ಪ್ರಾದುರಾಸೀತ್ಪ್ರಭೋರ್ಮುಖಾತ್

ಆಗ ಪ್ರಭುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಜೀವದಾಧಿಪತಿ, ನೀಲಲೋಹಿತನಾದ ಭಗವಂತನು, ಅಪಾರ ಕೃಪೆ ತೋರಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ದಶಧಾ ಚೈಕಧಾ ಚಕ್ರೇ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಭುರೀಶ್ವರಃ ತೇ ತೇನೋಕ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ದಶಧಾ ಚೈಕಧಾ ಕೃತಾಃ

ಆ ಈಶ್ವರನು ತನ್ನನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಒಂದೇ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ಆ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ಹತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಯೂಯಂ ಸೃಷ್ಟಾ ಮಯಾ ವತ್ಸಾ ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕಾರಣಾತ್ ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಾಯ ಹಿತಾಯ ಚ

ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಿಯರೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಗೂ ಹಿತಕ್ಕೂ ನೀವು ಕೆಲಸಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಜಾಸನ್ತಾನಹೇತೋಶ್ಚ ಪ್ರಯತಧ್ವಮತನ್ದ್ರಿತಾಃ ಏವಮುಕ್ತಾಶ್ಚ ರುರುದುರ್ದುದ್ರುವುಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ

ಜೀವಿಗಳ ವಂಶವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀವು ದಿಟ್ಟವಾಗಿ, ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಅಳುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಿದರು.

ರೋದನಾದ್ದ್ರಾವಣಾಚ್ಚೈವ ತೇ ರುದ್ರಾ ನಾಮತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಯೇ ರುದ್ರಾಸ್ತೇ ಖಲು ಪ್ರಾಣಾ ಯೇ ಪ್ರಾಣಾಸ್ತೇ ಮಹಾತ್ಮಕಾಃ

ಅವರು ಅಳುತ್ತಾ ಓಡಿದುದರಿಂದ 'ರುದ್ರರು' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಆ ರುದ್ರರು ಪ್ರಾಣರೂಪಿಗಳು, ಆ ಪ್ರಾಣಗಳೇ ಮಹಾತ್ಮರು.

ತತೋ ಮೃತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ಘೃಣೀ ದದೌ ಪುನಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಆಮೇಲೆ ಮೃತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು, ದಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.