ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕಥಂ ಜಗದಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವಿಧಾಯ ಚ ನಿಧಾಯ ಚ ಆಜ್ಞಯಾ ಪರಮಾಂ ಕ್ರೀಡಾಂ ಕರೋತಿ ಪರಮೇಶ್ವರಃ

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಪರಮ ಕ್ರೀಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ?

ಕಿಂ ತತ್ಪ್ರಥಮಸಂಭೂತಂ ಕೇನೇದಮಖಿಲಂ ತತಮ್ ಕೇನಾ ವಾ ಪುನರೇವೇದಂ ಗ್ರಸ್ಯತೇ ಪೃಥುಕುಕ್ಷಿಣಾ

ಮೊದಲು ಏನು ಹುಟ್ಟಿತು? ಇದನ್ನು ಯಾರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ? ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಯಾರು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು, ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ?

ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ರಥಮಸಮ್ಭೂತಾ ಶಾಂತ್ಯತೀತಪದೋತ್ತರಾ ತತೋ ಮಾಯಾ ತತೋ ಽವ್ಯಕ್ತಂ ಶಿವಾಚ್ಛಕ್ತಿಮತಃ ಪ್ರಭೋಃ

ಮೊದಲು ಶಕ್ತಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿದೆ; ಆಮೇಲೆ ಮಾಯೆ, ನಂತರ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶಿವನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಪದಂ ಶಕ್ತೇಸ್ತತಃ ಶಾನ್ತಿಪದಕ್ರಮಾತ್ ತತೋ ವಿದ್ಯಾಪದಂ ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪದಸಂಭವಃ

ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಪದವು, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಪದ, ಆಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾ ಪದ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪದವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಪದಮುತ್ಪನ್ನಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪದತಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಏವಮುಕ್ತಾ ಸಮಾಸೇನ ಸೃಷ್ಟಿರೀಶ್ವರಚೋದಿತಾ

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪದದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪದವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆನುಲೋಮ್ಯಾತ್ತಥೈತೇಷಾಂ ಪ್ರತಿಲೋಮ್ಯೇನ ಸಂಹೃತಿಃ ಅಸ್ಮಾತ್ಪಞ್ಚಪದೋದ್ದಿಷ್ಟಾತ್ಪರಸ್ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸಮಿಷ್ಯತೇ

ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಐದು ಹಂತಗಳ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನೂ ಒಪ್ಪಲಾಗದು.

ಕಲಾಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾರಣಂ ಯತ್ತದಾತ್ಮನಾ ಸಮನುಷ್ಠಿತಮ್

ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಆ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣವು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹದಾದಿವಿಶೇಷಾಂತಂ ಸೃಜತೀತ್ಯಪಿ ಸಂಮತಮ್ ಕಿಂ ತು ತತ್ರಾಪಿ ಕರ್ತೃತ್ವಂ ನಾವ್ಯಕ್ತಸ್ಯ ನ ಚಾತ್ಮನಃ

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

ಅಚೇತನತ್ವಾತ್ಪ್ರಕೃತೇರಜ್ಞತ್ವಾತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಧಾನಪರಮಾಣ್ವಾದಿ ಯಾವತ್ಕಿಞ್ಚಿದಚೇತನಮ್

ಪ್ರಕೃತಿ ಜಡವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪುರುಷನು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಪರಮಾಣುವಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಜಡವೇ ಆಗಿವೆ.

ತತ್ಕರ್ತೃಕಂ ಸ್ವಯಂ ದೃಷ್ಟಂ ಬುದ್ಧಿಮತ್ಕಾರಣಂ ವಿನಾ ಜಗಚ್ಚ ಕರ್ತೃಸಾಪೇಕ್ಷಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸಾವಯವಂ ಯತಃ

ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಾರಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಜಗತ್ತು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಕರ್ತೃ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛಕ್ತಸ್ಸ್ವತನ್ತ್ರೋ ಯಃ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಶ್ಚ ಸರ್ವವಿತ್ ಅನಾದಿನಿಧನಶ್ಚಾಯಂ ಮಹದೈಶ್ವರ್ಯಸಂಯುತಃ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲವರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವರು, ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದವರು, ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು—

ಸ ಏವ ಜಗತಃ ಕರ್ತಾ ಮಹಾದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಾಃ ಪಾತಾ ಹರ್ತಾ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ತತಃ ಪೃಥಗನನ್ವಯಃ

ಅವರೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಮಹಾದೇವರು, ಮಹೇಶ್ವರರು; ಅವರು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕರೂ ಹೌದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಮವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ.

ಪರಿಣಾಮಃ ಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಂ ಸತ್ಯವ್ರತಸ್ಯೈವ ಶಾಸನೇನ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಪ್ರಧಾನದ ಪರಿಣಾಮವೂ ಪುರುಷನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವ್ರತನ ಆದೇಶದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇತೀಯಂ ಶಾಶ್ವತೀ ನಿಷ್ಠಾ ಸತಾಂ ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ ನ ಚೈನಂ ಪಕ್ಷಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವರ್ತತೇ ಸ್ವಲ್ಪಚೇತನಃ

ಈ ಶಾಶ್ವತ ತೀರ್ಮಾನವು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಸ್ವಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿಯವನು ಇದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಾವದಾದಿಸಮಾರಂಭೋ ಯಾವದ್ಯಃ ಪ್ರಲಯೋ ಮಹಾನ್ ತಾವದಪ್ಯೇತಿ ಸಕಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಶಾರದಾಂ ಶತಮ್

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಹಾ ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ, ಇದಾದೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶತ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪರಮಿತ್ಯಾಯುಷೋ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ ತತ್ಪರಾಖ್ಯಂ ತದರ್ಧಂ ಚ ಪರಾರ್ಧಮಭಿಧೀಯತೇ

ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಆಯುಷ್ಯವೆಂದು ಇದನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಪರಾರ್ಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪರಾರ್ಧದ್ವಯಕಾಲಾಂತೇ ಪ್ರಲಯೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತೇ ಅವ್ಯಕ್ತಮಾತ್ಮನಃ ಕಾರ್ಯಮಾದಾಯಾತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಿ

ಎರಡು ಪರಾರ್ಧಗಳ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯ ಬಂದಾಗ, ಅವ್ಯಕ್ತವು ಆತ್ಮನ ಫಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಆತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಽವ್ಯಕ್ತೇ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರತಿಸಂಹೃತೇ ಸಾಧರ್ಮ್ಯೇಣಾಧಿತಿಷ್ಠೇತೇ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷಾವುಭೌ

ಆ ಅವ್ಯಕ್ತವು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದಾಗ, ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಆಗ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತಮಃ ಸತ್ತ್ವಗುಣಾವೇತೌ ಸಮತ್ವೇನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ ಅನುದ್ರಿಕ್ತಾವನನ್ತೌ ತಾವೋತಪ್ರೋತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್

ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ವಗುಣ ಇವೆರಡೂ ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅನಂತವಾಗಿವೆ.

ಗುಣಸಾಮ್ಯೇ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ನವಿಭಾಗೇ ತಮೋದಯೇ ಶಾಂತವಾತೈಕನೀರೇ ಚ ನ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಯತ ಕಿಂಚನ

ಅಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳು ಸಮವಾಗಿರುವಾಗ, ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತಮಸ್ಸು ಆವರಿಸಿರುವಾಗ, ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸಾಗರದಂತಾಗಿರುವಾಗ, ಏನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಪ್ರಜ್ಞಾತೇ ಜಗತ್ಯಸ್ಮಿನ್ನೇಕ ಏವ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಉಪಾಸ್ಯ ರಜನೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಪರಾಂ ಮಾಹೇಶ್ವರೀಂ ತತಃ

ಈ ಜಗತ್ತು ಅರಿಯಲಾಗದಾಗ, ಒಬ್ಬನೇ ಮಹೇಶ್ವರನು ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವರು ಆ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರಿಯೆಂಬ ರಾತ್ರಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಭಾತಾಯಾಂ ತು ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷಾವುಭೌ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸ ಮಾಯಾಯೋಗಾನ್ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಆ ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದಾಗ, ಮಹೇಶ್ವರನು ಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತತಃ ಪುನರಶೇಷಾಣಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಭವಾಪ್ಯಯಾತ್ ಅವ್ಯಕ್ತಾದಭವತ್ಸೃಷ್ಟಿರಾಜ್ಞಯಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆದೇಶದಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಆಗುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ವೋತ್ತರೋತ್ತರವಿಚಿತ್ರಮನೋರಥಸ್ಯ ಯಸ್ಯೈಕಶಕ್ತಿಶಕಲೇ ಸಕಲಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ಆತ್ಮಾನಮಧ್ವಪತಿಮಧ್ವವಿದೋ ವದಂತಿ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಸಕಲಲೋಕವಿಲಕ್ಷಣಾಯ

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನನಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅವನ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಈ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಿತ್ರ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆಸೆಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿತವರು ಅವನನ್ನು ಮಾರ್ಗದ ಒಡೆಯನು, ಆತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಿತಾತ್ಪೂರ್ವಮವ್ಯಕ್ತಾದೀಶ್ವರಾಜ್ಞಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾದಯೋ ವಿಶೇಷಾಂತಾ ವಿಕಾರಾಶ್ಚಾಭವನ್ ಕ್ರಮಾತ್

ಪುರುಷನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗುವ ಮೊದಲು, ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ, ಈಶ್ವರನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಕಾರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ತತಸ್ತೇಭ್ಯೋ ವಿಕಾರೇಭ್ಯೋ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಪಿತಾಮಹಃ ಕಾರಣತ್ವೇನ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತ್ರಯೋ ದೇವಾಃ ಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ

ಆ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹನು ಎಂಬ ಮೂರು ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಸರ್ವತೋ ಭುವನವ್ಯಾಪ್ತಿಶಕ್ತಿಮವ್ಯಾಹತಾಂ ಕ್ವಚಿತ್ ಜ್ಞಾನಮಪ್ರತಿಮಂ ಶಶ್ವದೈಶ್ವರ್ಯಂ ಚಾಣಿಮಾದಿಕಮ್

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಸದಾ ಇರುವ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಣಿಮಾದಿ ಅತಿಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಲಯಾಖ್ಯೇಷು ಕರ್ಮಸು ತ್ರಿಷು ಹೇತುತಾಮ್ ಪ್ರಭುತ್ವೇನ ಸಹೈತೇಷಾಂ ಪ್ರಸೀದತಿ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿಯೂ, ಅನುಗ್ರಹಿಸುವವನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.

ಕಲ್ಪಾನ್ತರೇ ಪುನಸ್ತೇಷಾಮಸ್ಪರ್ಧಾ ಬುದ್ಧಿಮೋಹಿನಾಮ್ ಸರ್ಗರಕ್ಷಾಲಯಾಚಾರಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪ್ರದದೌ ಚ ಸಃ

ಒಂದು ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಗೊಂದಲದಿಂದ, ಅವನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಲಾ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.