ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ದಿವ್ಯೇನೈವ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಯುಗಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಚತ್ವಾರಿ ಭಾರತೇ ವರ್ಷೇ ಯುಗಾನಿ ಕವಯೋ ವಿದುಃ

ಈ ದೈವಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಯುಗಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಯುಗಂ ನಾಮ ತತಸ್ತ್ರೇತಾ ವಿಧೀಯತೇ ದ್ವಾಪರಂ ಚ ಕಲಿಶ್ಚೈವ ಯುಗಾನ್ಯೇತಾನಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ

ಮೊದಲು ಕೃತಯುಗ, ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗ, ನಂತರ ದ್ವಾಪರಯುಗ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುಗ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚತ್ವಾರಿ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ತತ್ಕೃತಂ ಯುಗಮ್ ತಸ್ಯ ತಾವಚ್ಛತೀಸಂಧ್ಯಾ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಶ್ಚ ತಥಾವಿಧಃ

ಕೃತಯುಗವು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಭಾತವೂ ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಕಾಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ.

ಇತರೇಷು ಸಸಂಧ್ಯೇಷು ಸಸಂಧ್ಯಾಂಶೇಷು ಚ ತ್ರಿಷು ಏಕಾಪಾಯೇನ ವರ್ತಂತೇ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತಾನಿ ಚ

ಮತ್ತಿನ ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾತ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲಗಳೂ ಸೇರಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶತಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ಏತದ್ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಸಾಧಿಕಂ ಚ ಚತುರ್ಯುಗಮ್ ಚತುರ್ಯುಗಸಹಸ್ರಂ ಯತ್ಸಂಕಲ್ಪ ಇತಿ ಕಥ್ಯತೇ

ಹೀಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಸೇರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ (ದೈವಿಕ) ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರ ನಾಲ್ಕು-ಯುಗಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಕಲ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ಯುಗೈಕಸಪ್ತತ್ಯಾ ಮನೋರಂತರಮುಚ್ಯತೇ ಕಲ್ಪೇ ಚತುರ್ದಶೈಕಸ್ಮಿನ್ಮನೂನಾಂ ಪರಿವೃತ್ತಯಃ

ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದರಷ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಮನ್ವಂತರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನ್ವಂತರಗಳಿವೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಕಲ್ಪಮನ್ವಂತರಾಣಿ ಚ ಸಪ್ರಜಾನಿ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ

ಈ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳು, ಅವುಗಳ ಸಂತಾನಗಳೂ ಸಹ, ಕಳೆದಿವೆ.

ಅಜ್ಞೇಯತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮಸಂಖ್ಯೇಯತಯಾ ಪುನಃ ಶಕ್ಯೋ ನೈವಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾದ್ವೈ ತೇಷಾಂ ವಕ್ತುಂ ಸುವಿಸ್ತರಃ

ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದಂತೆಯೂ, ಎಣಿಸಲಾಗದಂತೆಯೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ದಿವಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ ಕಲ್ಪಾನಾಂ ವೈ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ವರ್ಷಮಿಹೋಚ್ಯತೇ

ಕಲ್ಪವೆಂದರೆ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ. ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ವರ್ಷವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಷಾಣಾಮಷ್ಟಸಾಹಸ್ರಂ ಯಚ್ಚ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಯುಗಮ್ ಸವನಂ ಯುಗಸಾಹಸ್ರಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪದ್ಮಜನ್ಮನಃ

ಎಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಯುಗ. ಹಸಿವಿನ ಹೂವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ಒಂದು ಸವಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸವನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ತ್ರಿಗುಣಂ ತ್ರಿವೃತಂ ತಥಾ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ ಸಕಲಃ ಕಾಲೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ

ಸಾವಿರ ಸವಣಗಳನ್ನು ಮೂರುಪಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಕಾಲವೇ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲವೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಯ ವೈ ದಿವಸೇ ಯಾಂತಿ ಚತುರ್ದಶ ಪುರಂದರಾಃ ಶತಾನಿ ಮಾಸೇ ಚತ್ವಾರಿ ವಿಂಶತ್ಯಾ ಸಹಿತಾನಿ ಚ

ಅವನ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರು ಹೋದರು; ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ನೂರಾರು ಇಂದ್ರರು ಉಂಟು.

ಅಬ್ದೇ ಪಞ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಯುತಾನಿ ಚ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪಞ್ಚ ಲಕ್ಷಾಣಿ ಚಾಯುಷಿ

ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಾವಿರ ನಾಲ್ವತ್ತು ಇಂದ್ರರು; ಅವರ ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಐದು ಲಕ್ಷ ಇಂದ್ರರು ಉಂಟು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ದಿನೇ ಚೈಕೋ ವಿಷ್ಣೂ ರುದ್ರದಿನೇ ತಥಾ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ದಿನೇ ರುದ್ರಸ್ಸದಾಖ್ಯಸ್ಯ ತಥೇಶ್ವರಃ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ದಿನ; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ದಿನವೇ ರುದ್ರನ ದಿನ; ರುದ್ರನ ಒಂದು ದಿನವೇ ಸದಾಕಾಲ ಇರುವಾಗಿರುವ ಈಶ್ವರನ ದಿನ.

ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛಿವಸ್ಯ ತತ್ಸಂಖ್ಯಸ್ತಥಾ ಸೋ ಽಪಿ ಸದಾಶಿವಃ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಾಣಿ ಚಾಯುಷಿ

ಹಾಗೆಯೇ ಇದೇ ಸಂಖ್ಯೆ ಶಿವನಿಗೂ, ಸದಾಶಿವನಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರ ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಐದು ಲಕ್ಷ ಇರುತ್ತದೆ.

ಅಹಸ್ತಸ್ಯ ತು ಯಾ ಸೃಷ್ಟೀ ರಾತ್ರಿಶ್ಚ ಪ್ರಲಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ಅಹರ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ನ ರಾತ್ರಿರಿತಿ ಧಾರಯೇತ್

ಯಾರಿಗೆ ಹಗಲು ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಹಗಲು, ಲಯವೇ ರಾತ್ರಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏಷೋಪಚಾರಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯೋ ಮೂರ್ತಯಶ್ಚ ಸುರಾಸುರಾಃ

ಇದು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪ್ರಜೆಗಳು, ಅವರ ಒಡೆಯರು, ಅವರ ರೂಪಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು—all ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಶ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ ತನ್ಮಾತ್ರಾಣ್ಯಥ ಭೂತಾದಿರ್ಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ಸಹ ದೈವತಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು, ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು, ಭೂತಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯು, ಅವುಗಳ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ—

ಅಹಸ್ತಿಷ್ಠಂತಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪಾರಮೇಶಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ಅಹರಂತೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ರಾತ್ರ್ಯನ್ತೇ ವಿಶ್ವಸಂಭವಃ

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಹಗಲು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ, ರಾತ್ರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಯೋ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಕರ್ಮಕಾಲಸ್ವಭಾವಾದ್ಯರ್ಥೇ ಶಕ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ನೋಲ್ಲಂಘನೀಯಾ ಯಸ್ಯೈವಾಜ್ಞಾಧೀನಮೇತತ್ಸಮಸ್ತಂ ನಮಸ್ತಸ್ಮೈ ಮಹತೇ ಶಂಕರಾಯ

ಯಾವನು ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆ, ಕಾಲ, ಸ್ವಭಾವ—all ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಏನೂ ನಡೆಯದು. ಆ ಮಹಾ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಕಥಂ ಜಗದಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವಿಧಾಯ ಚ ನಿಧಾಯ ಚ ಆಜ್ಞಯಾ ಪರಮಾಂ ಕ್ರೀಡಾಂ ಕರೋತಿ ಪರಮೇಶ್ವರಃ

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಪರಮ ಕ್ರೀಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ?

ಕಿಂ ತತ್ಪ್ರಥಮಸಂಭೂತಂ ಕೇನೇದಮಖಿಲಂ ತತಮ್ ಕೇನಾ ವಾ ಪುನರೇವೇದಂ ಗ್ರಸ್ಯತೇ ಪೃಥುಕುಕ್ಷಿಣಾ

ಮೊದಲು ಏನು ಹುಟ್ಟಿತು? ಇದನ್ನು ಯಾರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ? ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಯಾರು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು, ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ?

ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ರಥಮಸಮ್ಭೂತಾ ಶಾಂತ್ಯತೀತಪದೋತ್ತರಾ ತತೋ ಮಾಯಾ ತತೋ ಽವ್ಯಕ್ತಂ ಶಿವಾಚ್ಛಕ್ತಿಮತಃ ಪ್ರಭೋಃ

ಮೊದಲು ಶಕ್ತಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿದೆ; ಆಮೇಲೆ ಮಾಯೆ, ನಂತರ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶಿವನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಪದಂ ಶಕ್ತೇಸ್ತತಃ ಶಾನ್ತಿಪದಕ್ರಮಾತ್ ತತೋ ವಿದ್ಯಾಪದಂ ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪದಸಂಭವಃ

ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಪದವು, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಪದ, ಆಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾ ಪದ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪದವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಪದಮುತ್ಪನ್ನಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪದತಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಏವಮುಕ್ತಾ ಸಮಾಸೇನ ಸೃಷ್ಟಿರೀಶ್ವರಚೋದಿತಾ

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪದದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪದವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆನುಲೋಮ್ಯಾತ್ತಥೈತೇಷಾಂ ಪ್ರತಿಲೋಮ್ಯೇನ ಸಂಹೃತಿಃ ಅಸ್ಮಾತ್ಪಞ್ಚಪದೋದ್ದಿಷ್ಟಾತ್ಪರಸ್ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸಮಿಷ್ಯತೇ

ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಐದು ಹಂತಗಳ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನೂ ಒಪ್ಪಲಾಗದು.

ಕಲಾಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾರಣಂ ಯತ್ತದಾತ್ಮನಾ ಸಮನುಷ್ಠಿತಮ್

ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಆ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣವು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹದಾದಿವಿಶೇಷಾಂತಂ ಸೃಜತೀತ್ಯಪಿ ಸಂಮತಮ್ ಕಿಂ ತು ತತ್ರಾಪಿ ಕರ್ತೃತ್ವಂ ನಾವ್ಯಕ್ತಸ್ಯ ನ ಚಾತ್ಮನಃ

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

ಅಚೇತನತ್ವಾತ್ಪ್ರಕೃತೇರಜ್ಞತ್ವಾತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಧಾನಪರಮಾಣ್ವಾದಿ ಯಾವತ್ಕಿಞ್ಚಿದಚೇತನಮ್

ಪ್ರಕೃತಿ ಜಡವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪುರುಷನು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಪರಮಾಣುವಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಜಡವೇ ಆಗಿವೆ.