ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಸ ಏಕಸ್ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಗೂಢೋ ವ್ಯಾಪ್ತಶ್ಚ ವಿಶ್ವತಃ ಸರ್ವಭೂತಾಂತರಾತ್ಮಾ ಚ ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಸ ಕಥ್ಯತೇ

ಅವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೇ ಎಲ್ಲರ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಧರ್ಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವಭೂತಾಧಿವಾಸಶ್ಚ ಸಾಕ್ಷೀ ಚೇತಾ ಚ ನಿರ್ಗುಣಃ ಏಕೋ ವಶೀ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಬಹೂನಾಂ ವಿವಶಾತ್ಮನಾಮ್

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸ, ಸಾಕ್ಷಿ, ಚೇತನ, ಗುಣರಹಿತನು; ಅನೇಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಅನೇಕ ಬಾಧ್ಯ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವತಂತ್ರನು.

ನಿತ್ಯಾನಾಮಪ್ಯಸೌ ನಿತ್ಯಶ್ಚೇತನಾನಾಂ ಚ ಚೇತನಃ ಏಕೋ ಬಹೂನಾಂ ಚಾಕಾಮಃ ಕಾಮಾನೀಶಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ

ಅವನು ಶಾಶ್ವತರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತನು, ಚೇತನರಲ್ಲಿ ಚೇತನನು; ಅನೇಕರ ಮಧ್ಯೆ ಒಬ್ಬನೇ, ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಆದರೂ ಎಲ್ಲರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು.

ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಾಧಿಗಮ್ಯಂ ಯತ್ಕಾರಣಂ ಜಗತಾಂ ಪತಿಮ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೇವಂ ಪಶುಃ ಪಾಶೈಸ್ಸರ್ವೈರೇವ ವಿಮುಚ್ಯತೇ

ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತೃನಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆ ದೇವರನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಕೃದ್ವಿಶ್ವವಿತ್ಸ್ವಾತ್ಮಯೋನಿಜ್ಞಃ ಕಾಲಕೃದ್ಗುಣೀ ಪ್ರಧಾನಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಪತಿರ್ಗುಣೇಶಃ ಪಾಶಮೋಚಕಃ

ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಆದಿಯವನು, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ, ಗುಣಗಳ ಒಡೆಯ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಿದಧೇ ಪೂರ್ವಂ ವೇದಾಂಶ್ಚೋಪಾದಿಶತ್ಸ್ವಯಮ್ ಯೋ ದೇವಸ್ತಮಹಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ್ವಾತ್ಮಬುದ್ಧಿಪ್ರಸಾದತಃ

ಯಾರು ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸ್ವತಃ ವೇದಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರೋ, ಆ ದೇವರನ್ನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಮುಮುಕ್ಷುರಸ್ಮಾತ್ಸಂಸಾರಾತ್ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಶರಣಂ ಶಿವಮ್ ನಿಷ್ಫಲಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಂ ಶಾಂತಂ ನಿರವದ್ಯಂ ನಿರಂಜನಮ್

ಈ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾನು ಫಲವಿಲ್ಲದ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ, ಶಾಂತ, ದೋಷರಹಿತ ಮತ್ತು ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.

ಅಮೃತಸ್ಯ ಪರಂ ಸೇತುಂ ದಗ್ಧೇಂಧನಮಿವಾನಿಲಮ್ ಯದಾ ಚರ್ಮವದಾಕಾಶಂ ವೇಷ್ಟಯಿಷ್ಯಂತಿ ಮಾನವಾಃ

ಅವನು ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕೆ ಪರಮ ಸೇತು, ಸುಟ್ಟ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯಂತಿರುವನು; ಮಾನವರು ಆಕಾಶವನ್ನು ಚರ್ಮದಿಂದ ಹೊದಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವಾಗ,

ತದಾ ಶಿವಮವಿಜ್ಞಾಯ ದುಃಖಸ್ಯಾಂತೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಅಂತಹ ವೇಳೆ ಶಿವನನ್ನು ಅರಿಯದೆ ದುಃಖದ ಅಂತ್ಯವು ಸಂಭವಿಸುವುದು.

ತಪಃಪ್ರಭಾವಾದ್ದೇವಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಮಹರ್ಷಯಃ ಅತ್ಯಾಶ್ರಮೋಚಿತಜ್ಞಾನಂ ಪವಿತ್ರಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್

ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆಶ್ರಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೀರುವ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ವೇದಾಂತೇ ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ಪುರಾಕಲ್ಪಪ್ರಚೋದಿತಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವದನಾಲ್ಲಬ್ಧಂ ಮಯೇದಂ ಭಾಗ್ಯಗೌರವಾತ್

ವೇದಾಂತದ ಪರಮ ಗುಹ್ಯವಾದ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ, ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯದ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ನಾಪ್ರಶಾಂತಾಯ ದಾತವ್ಯಮೇತಜ್ಜ್ಞಾನಮನುತ್ತಮಮ್ ನ ಪುತ್ರಾಯಾಶುವೃತ್ತಾಯ ನಾಶಿಷ್ಯಾಯ ಚ ಸರ್ವಥಾ

ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಾಂತನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದು, ದುಷ್ಟವಾದ ಮಗನಿಗೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಯೋಗ್ಯ ಶಿಷ್ಯನಿಗೂ ಕೊಡಬಾರದು.

ಯಸ್ಯ ದೇವೇ ಪರಾಭಕ್ತಿರ್ಯಥಾ ದೇವೇ ತಥಾ ಗುರೌ ತಸ್ಯೈತೇ ಕಥಿತಾಹ್ಯರ್ಥಾಃ ಪ್ರಕಾಶಂತೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಯಾರಿಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇದೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ಅರ್ಥಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅತಶ್ಚ ಸಂಕ್ಷೇಪಮಿದಂ ಶೃಣುಧ್ವಂ ಶಿವಃ ಪರಸ್ತಾತ್ಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚ ಪುಂಸಃ ಸ ಸರ್ಗಕಾಲೇ ಚ ಕರೋತಿ ಸರ್ವಂ ಸಂಹಾರಕಾಲೇ ಪುನರಾದದಾತಿ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ: ಶಿವನು ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವನು; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಲಾದುತ್ಪದ್ಯತೇ ಸರ್ವಂ ಕಾಲದೇವ ವಿಪದ್ಯತೇ ನ ಕಾಲನಿರಪೇಕ್ಷಂ ಹಿ ಕ್ವಚಿತ್ಕಿಂಚನ ವಿದ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ದೇವರೆ, ಕಾಲದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಯಾವುದೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಯದಾಸ್ಯಾಂತರ್ಗತಂ ವಿಶ್ವಂ ಶಶ್ವತ್ಸಂಸಾರಮಣ್ಡಲಮ್ ಸರ್ಗಸಂಹೃತಿಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚಕ್ರವತ್ಪರಿವರ್ತತೇ

ಯಾವಾಗ ಈ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಸಾರಚಕ್ರವಾದ ವಿಶ್ವವು ಅವನೊಳಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೋ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅದು ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹರಿಶ್ಚ ರುದ್ರಶ್ಚ ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಸುರಾಸುರಾಃ ಯತ್ಕೃತಾಂ ನಿಯತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪ್ರಭವೋ ನಾತಿವರ್ತಿತುಮ್

ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಯು, ರುದ್ರನು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ದಾನವರು, ಅವನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಭೂತಭವ್ಯಭವಿಷ್ಯಾದ್ಯೈರ್ವಿಭಜ್ಯ ಜರಯನ್ ಪ್ರಜಾಃ ಅತಿಪ್ರಭುರಿತಿ ಸ್ವೈರಂ ವರ್ತತೇ ಽತಿಭಯಂಕರಃ

ಹಿಂದಿನದು, ಇಂದಿನದು, ಮುಂದಿನದು ಎಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಅವನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಯಸ್ಸಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು, ಬಹಳ ಭಯಾನಕನು.

ಕ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಃ ಕಸ್ಯ ವಾ ವಶವರ್ತ್ಯಯಮ್ ಕ ಏವಾಸ್ಯ ವಶೇ ನ ಸ್ಯಾತ್ಕಥಯೈತದ್ವಿಚಕ್ಷಣ

ಈ ಕಾಲ ಎಂಬ ಭಗವಂತನು ಯಾರು? ಅವನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಆಳುತ್ತಾನೆ? ಯಾರು ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ? ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸು, ಜ್ಞಾನಿಯೇ.

ಕಾಲಕಾಷ್ಠಾನಿಮೇಷಾದಿಕಲಾಕಲಿತವಿಗ್ರಹಮ್ ಕಾಲಾತ್ಮೇತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ತೇಜೋ ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ಪರಮ್

ಕಾಲ, ಕಾಷ್ಠ, ನಿಮಿಷ ಮುಂತಾದ ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡವನು, ಅವನನ್ನು ಕಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಮಹೇಶ್ವರನ ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸು.

ಯದಲಂಘ್ಯಮಶೇಷಸ್ಯ ಸ್ಥಾವರಸ್ಯ ಚರಸ್ಯ ಚ ನಿಯೋಗರೂಪಮೀಶಸ್ಯ ಬಲಂ ವಿಶ್ವನಿಯಾಮಕಮ್

ಯಾವುದು ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರದ, ಈಶ್ವರನ ಆದೇಶರೂಪವಾದ ಶಕ್ತಿ, ಅದು ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬಲವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯಾಂಶಾಂಶಮಯೀ ಮುಕ್ತಿಃ ಕಾಲಾತ್ಮನಿ ಮಹಾತ್ಮನಿ ತತೋ ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸಂಕ್ರಾಂತಾ ವಿಸೃಷ್ಟಾಗ್ರೇರಿವಾಯಸೀ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಕ್ತಿಯು, ಕಾಲರೂಪಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಚಿಂಗರಿಯಂತೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಕಾಲವಶೇ ವಿಶ್ವಂ ನ ಸ ವಿಶ್ವವಶೇ ಸ್ಥಿತಃ ಶಿವಸ್ಯ ತು ವಶೇ ಕಾಲೋ ನ ಕಾಲಸ್ಯ ವಶೇ ಶಿವಃ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಜಗತ್ತು ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದೆ; ಜಗತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಆಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಲವು ಶಿವನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ, ಶಿವನು ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಯತೋ ಽಪ್ರತಿಹತಂ ಶಾರ್ವಂ ತೇಜಃ ಕಾಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ಮಹತೀ ತೇನ ಕಾಲಸ್ಯ ಮರ್ಯಾದಾ ಹಿ ದುರತ್ಯಯಾ

ಶಿವನ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲದ ಗಡಿ ದಾಟುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ.

ಕಾಲಂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಶೇಷೇಣ ಕೋ ಽತಿವರ್ತಿತುಮರ್ಹತಿ ಕಾಲೇನ ತು ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ನ ಕಶ್ಚಿದತಿವರ್ತತೇ

ಯಾರಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಕಾಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾಗದು.

ಏಕಚ್ಛತ್ರಾಂ ಮಹೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಯೇ ಪರಾಕ್ರಮ್ಯ ಶಾಸತಿ ತೇ ಽಪಿ ನೈವಾತಿವರ್ತಂತೇ ಕಾಲವೇಲಾಮಿವಾಬ್ಧಯಃ

ಯಾರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರೂ ಕಾಲದ ಗಡಿ ದಾಟಲಾಗದು; ಸಮುದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದಡವನ್ನು ದಾಟದಂತೆ.

ಯೇ ನಿಗೃಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗ್ರಾಮಂ ಜಯಂತಿ ಸಕಲಂ ಜಗತ್ ನ ಜಯಂತ್ಯಪಿ ತೇ ಕಾಲಂ ಕಾಲೋ ಜಯತಿ ತಾನಪಿ

ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರೂ ಕಾಲವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು; ಕಾಲವೇ ಅವರನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದವಿದೋ ವೈದ್ಯಾಸ್ತ್ವನುಷ್ಠಿತರಸಾಯನಾಃ ನ ಮೃತ್ಯುಮತಿವರ್ತಂತೇ ಕಾಲೋ ಹಿ ದುರತಿಕ್ರಮಃ

ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದ ವೈದ್ಯರೂ, ರಸಾಯನಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದವರೂ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶ್ರಿಯಾ ರೂಪೇಣ ಶೀಲೇನ ಬಲೇನ ಚ ಕುಲೇನ ಚ ಅನ್ಯಚ್ಚಿಂತಯತೇ ಜಂತುಃ ಕಾಲೋ ಽನ್ಯತ್ಕುರುತೇ ಬಲಾತ್

ಯಾವ ಜೀವಿ ಐಶ್ವರ್ಯ, ರೂಪ, ಗುಣ, ಬಲ, ಕುಲ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಿದರೂ, ಕಾಲವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇರೆದ್ದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತದೆ.