ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಯ ಏಕೋ ಜಾಲವಾನೀಶ ಈಶಾನೀಭಿಸ್ಸ್ವಶಕ್ತಿಭಿಃ

ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವ ಆ ಒಡೆಯನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಐಶ್ವರ್ಯದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಾಲವನ್ನು ನೇಯ್ದಿರುವವನು.

ಏಕ ಏವ ತದಾ ರುದ್ರೋ ನ ದ್ವಿತೀಯೋ ಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ ಸಂಸೃಜ್ಯ ವಿಶ್ವಭುವನಂ ಗೋಪ್ತಾ ತೇ ಸಂಚುಕೋಚ ಯಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಹೊರತು ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ. ಅವನು ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವಿಶ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುರೇವಾಯಮುತಾಯಂ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಃ ತಥೈವ ವಿಶ್ವತೋಬಾಹುವಿಶ್ವತಃ ಪಾದಸಂಯುತಃ

ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖಗಳಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೈಗಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಲುಗಳಿವೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು.

ದ್ಯಾವಾಭೂಮೀ ಚ ಜನಯನ್ ದೇವ ಏಕೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಸ ಏವ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಭವಶ್ಚೋದ್ಭವಸ್ತಥಾ

ಆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಆದಿಯೂ ಹೌದು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಜನಯೇದಯಮ್ ವಿಶ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕೋ ರುದ್ರೋ ಮಹರ್ಷಿರಿತಿ ಹಿ ಶ್ರುತಿಃ

ಅವನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು; ರುದ್ರನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ವೇದವೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ವೇದಾಹಮೇತಂ ಪುರುಷಂ ಮಹಾಂತಮಮೃತಂ ಧ್ರುವಮ್ ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರಭುಮ್

ನಾನು ಆ ಮಹಾನ್, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಅಂಧಕಾರಕ್ಕಿಂತ ದೂರವಿರುವ, ಪ್ರಭುವಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.

ಅಸ್ಮಾನ್ನಾಸ್ತಿ ಪರಂ ಕಿಂಚಿದಪರಂ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ನಾಣೀಯೋ ಽಸ್ತಿ ನ ಚ ಜ್ಯಾಯಸ್ತೇನ ಪೂರ್ಣಮಿದಂ ಜಗತ್

ಈ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ್ದು ಅಥವಾ ಕೆಳವಾದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದೂ ದೊಡ್ಡದೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅವನಿಂದಲೇ ತುಂಬಿದೆ.

ಸರ್ವಾನನಶಿರೋಗ್ರೀವಃ ಸರ್ವಭೂತಗುಹಾಶಯಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಚ ಭಗವಾಂಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಗತಶ್ಶಿವಃ

ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖ, ತಲೆ, ಕಂಠಗಳಿವೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭಗವಂತನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವತಃ ಪಾಣಿಪಾದೋ ಽಯಂ ಸರ್ವತೋ ಽಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಃ ಸರ್ವತಃ ಶ್ರುತಿಮಾಂಲ್ಲೋಕೇ ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ

ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ತಲೆಗಳು, ಬಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಿವಿಗಳು ಇವೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಗುಣಾಭಾಸಸ್ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯವಿವರ್ಜಿತಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಭುರೀಶಾನಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಶರಣಂ ಸುಹೃತ್

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಣಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಲ್ಲ; ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನು, ಎಲ್ಲರ ಆಶ್ರಯವೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಹೌದು.

ಅಚಕ್ಷುರಪಿ ಯಃ ಪಶ್ಯತ್ಯಕರ್ಣೋ ಽಪಿ ಶೃಣೋತಿ ಯಃ ಸರ್ವಂ ವೇತ್ತಿ ನ ವೇತ್ತಾಸ್ಯ ತಮಾಹುಃ ಪುರುಷಂ ಪರಮ್

ಅವನಿಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಅವನನ್ನು ಪರಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಣೋರಣೀಯಾನ್ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾನಯಮವ್ಯಯಃ ಗುಹಾಯಾಂ ನಿಹಿತಶ್ಚಾಪಿ ಜಂತೋರಸ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಅವನು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮನೂ, ಅತಿ ಮಹತ್ತಾದವನು, ಅವಿನಾಶಿಯೂ, ಜೀವಿಯ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವ ಮಹೇಶ್ವರನು.

ತಮಕ್ರತುಂ ಕ್ರತುಪ್ರಾಯಂ ಮಹಿಮಾತಿಶಯಾನ್ವಿತಮ್ ಧಾತುಃ ಪ್ರಸಾದಾದೀಶಾನಂ ವೀತಶೋಕಃ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಧಾತೃನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲವಾದ, ಮಹಿಮೆ ತುಂಬಿದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ವೇದಾಹಮೇನಮಜರಂ ಪುರಾಣಂ ಸರ್ವಗಂ ವಿಭುಮ್ ನಿರೋಧಂ ಜನ್ಮನೋ ಯಸ್ಯ ವದಂತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ

ನಾನು ಈ ಜರೆಯಾಗದ, ಪುರಾತನ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದವನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಅವನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಏಕೋ ಽಪಿ ತ್ರೀನಿಮಾಂಲ್ಲೋಕಾನ್ ಬಹುಧಾ ಶಕ್ತಿಯೋಗತಃ

ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಿಶ್ವಧಾತ್ರೀತ್ಯಜಾಖ್ಯಾ ಚ ಶೈವೀ ಚಿತ್ರಾ ಕೃತಿಃ ಪರಾ ತಾಮಜಾಂ ಲೋಹಿತಾಂ ಶುಕ್ಲಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಮೇಕಾಂ ತ್ವಜಃ ಪ್ರಜಾಮ್

ವಿಶ್ವದ ಧಾರಿಣಿ, ಅಜಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಶೈವೀ ಪರಾಶಕ್ತಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯುಳ್ಳವಳು, ಅವಳೇ ಅಜಾ, ಕೆಂಪು, ಬಿಳುಪು, ಕಪ್ಪು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜನನದ ಕಾರಣಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಜನಿತ್ರೀಮನುಶೇತೇ ಽನ್ಯೋಜುಷಮಾಣಸ್ಸ್ವರೂಪಿಣೀಮ್ ತಾಮೇವಾಜಾಮಜೋ ಽನ್ಯಸ್ತು ಭಕ್ತಭೋಗಾ ಜಹಾತಿ ಚ

ಅಜನು ತಾಯಿಯೊಡನೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು, ಅವನು ಕೂಡ ಅಜನಾದವನು, ಭಕ್ತರ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ದ್ವೌ ಸುಪರ್ಣೌ ಚ ಸಯುಜೌ ಸಮಾನಂ ವೃಕ್ಷಮಾಸ್ಥಿತೌ ಏಕೋ ಽತ್ತಿ ಪಿಪ್ಪಲಂ ಸ್ವಾದು ಪರೋ ಽನಶ್ನನ್ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ

ಎರಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ, ಒಂದೇ ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ತಿನ್ನದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ವೃಕ್ಷೇಸ್ಮಿನ್ ಪುರುಷೋ ಮಗ್ನೋ ಗುಹ್ಯಮಾನಶ್ಚ ಶೋಚತಿ ಜುಷ್ಟಮನ್ಯಂ ಯದಾ ಪಶ್ಯೇದೀಶಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಈ ಮರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮುಳುಗಿ, ಅಡಗಿಕೊಂಡು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು, ಅಂದರೆ ಪರಮ ಕಾರಣವಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ತದಾಸ್ಯ ಮಹಿಮಾನಂ ಚ ವೀತಶೋಕಸ್ಸುಖೀ ಭವೇತ್ ಛಂದಾಂಸಿ ಯಜ್ಞಾಃ ಋತವೋ ಯದ್ಭೂತಂ ಭವ್ಯಮೇವ ಚ

ಆಗ ಅವನು ಆ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವೇದಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ಋತುಗಳು, ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕಾಲ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಮಾಯೀ ವಿಶ್ವಂ ಸೃಜತ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ ಮಾಯಯಾ ಪರಃ ಮಾಯಾಂ ತು ಪ್ರಕೃತಿಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಾಯಿನಂ ತು ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಾಯೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ, ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವವನು ಮಹೇಶ್ವರನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ವವಯವೈರೇವ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಮೀಶಾನಂ ಕಲಲಸ್ಯಾಪಿ ಮಧ್ಯತಃ

ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ಸ್ರಷ್ಟಾರಮಪಿ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ವೇಷ್ಟಿತಾರಂ ಚ ತಸ್ಯ ತು ಶಿವಮೇವೇಶ್ವರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶಾಂತಿಮತ್ಯಂತಮೃಚ್ಛತಿ

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸುವವನು ಶಿವನೇ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಏವ ಕಾಲೋ ಗೋಪ್ತಾ ಚ ವಿಶ್ವಸ್ಯಾಧಿಪತಿಃ ಪ್ರಭುಃ ತಂ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾತ್ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ

ಅವನೇ ಕಾಲ, ರಕ್ಷಕ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭು. ಆ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮರಣದ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಘೃತಾತ್ಪರಂ ಮಂಡಮಿವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರಭುಮ್ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಗೂಢಂ ಚ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ

ತುಪ್ಪಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅರಿತವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಏಷ ಏವ ಪರೋ ದೇವೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಹೃದಯೇ ಸಂನಿವಿಷ್ಟಂ ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವೈವಾಮೃತಮಶ್ನುತೇ

ಅವನೇ ಪರಮ ದೇವರು, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮಹೇಶ್ವರನು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಯದಾ ಸಮಸ್ತಂ ನ ದಿವಾ ನ ರಾತ್ರಿರ್ನ ಸದಪ್ಯಸತ್ ಕೇವಲಶ್ಶಿವ ಏವೈಕೋ ಯತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪುರಾತನೀ

ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಹಗಲು ಇಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ, ಸತ್ತು ಇಲ್ಲ, ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ನೈನಮೂರ್ಧ್ವಂ ನ ತಿರ್ಯಕ್ಚ ನ ಮಧ್ಯಂ ಪರ್ಯಜಿಗ್ರಹತ್ ನ ತಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮಾ ಚಾಸ್ತಿ ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಮಹದ್ಯಶಃ

ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಮೇಲಿಂದಲೂ, ಅಡ್ಡದಿಂದಲೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು. ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ರೂಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಸರೇ ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಜಾತಮಿಮಮೇವೈಕೇ ಬುದ್ಧಾ ಜನ್ಮನಿ ಭೀರವಃ ರುದ್ರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಸುಖಮ್

ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅವನನ್ನು ಜನನವಿಲ್ಲದವನೆಂದು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ರುದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.