ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕೈಷಾ ಪ್ರಕೃತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಾ ಕ ಏಷ ಪುರುಷೋ ಮತಃ ಅನಯೋಃ ಕೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕೋಯಂ ಪ್ರೇರಕ ಈಶ್ವರಃ

ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದರೆ ಏನು? ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಯಾರು? ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗಿದೆ? ಇವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಈಶ್ವರನು ಯಾರು?

ಮಾಯಾ ಪ್ರಕೃತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಪುರುಷೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಸಂಬನ್ಧೋ ಮೂಲಕರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಶಿವಃ ಪ್ರೇರಕ ಈಶ್ವರಃ

ಮಾಯೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆತ್ಮನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮೂಲಕರ್ಮದಿಂದ, ಶಿವನು ಪ್ರೇರೇಪಕನಾದ ಈಶ್ವರನು.

ಕೇಯಂ ಮಾಯಾ ಸಮಾ ಖ್ಯಾತಾ ಕಿಂರೂಪೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಮೂಲಂ ಕೀದೃಕ್ ಕುತೋ ವಾಸ್ಯ ಕಿಂ ಶಿವತ್ವಂ ಕುತಶ್ಶಿವಃ

ಈ ಮಾಯೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದರ ಮೂಲವೇನು, ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಶಿವತ್ವವೆಂದರೆ ಏನು, ಶಿವನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದನು?

ಮಾಯಾ ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ಶಕ್ತಿಶ್ಚಿದ್ರೂಪೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಮಲಶ್ಚಿಚ್ಛಾದಕೋ ನೈಜೋ ವಿಶುದ್ಧಿಶ್ಶಿವತಾ ಸ್ವತಃ

ಮಾಯೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ; ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಲವೆಂಬ ಮೂಲಕಳೆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ; ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧತೆ ಶಿವತ್ವವಾಗಿದೆ.

ಆವೃಣೋತಿ ಕಥಂ ಮಾಯಾ ವ್ಯಾಪಿನಂ ಕೇನ ಹೇತುನಾ ಕಿಮರ್ಥಂ ಚಾವೃತಿಃ ಪುಂಸಃ ಕೇನ ವಾ ವಿನಿವರ್ತತೇ

ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆವೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ? ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಈ ಆವರಣವು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮೂಲಕ ಅದು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ?

ಆವೃತಿರ್ವ್ಯಪಿನೋ ಽಪಿ ಸ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಪಿ ಯಸ್ಮಾತ್ಕಲಾದ್ಯಪಿ ಹೇತುಃ ಕರ್ಮೈವ ಭೋಗಾರ್ಥಂ ನಿವರ್ತೇತ ಮಲಕ್ಷಯಾತ್

ಯಾವುದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುದಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತಾಗುವುದುಂಟು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುದಕ್ಕೂ ಕಲಾದಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕರ್ಮವೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಾಗ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಕಲಾದಿ ಕಥ್ಯತೇ ಕಿಂ ತತ್ಕರ್ಮ ವಾ ಕಿಮುದಾಹೃತಮ್ ತತ್ಕಿಮಾದಿ ಕಿಮನ್ತಂ ವಾ ಕಿಂ ಫಲಂ ವಾ ಕಿಮಾಶ್ರಯಮ್

ಕಲಾದಿ ಎಂದರೆ ಏನು? ಕರ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ? ಅದರ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಯಾವುದು? ಅದರ ಫಲವೇನು, ಅದು ಯಾವದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ?

ಕಸ್ಯ ಭೋಗೇನ ಕಿಂ ಭೋಗ್ಯಂ ಕಿಂ ವಾ ತದ್ಭೋಗಸಾಧನಮ್ ಮಲಕ್ಷಯಸ್ಯ ಕೋ ಹೇತುಃ ಕೀದೃಕ್ ಕ್ಷೀಣಮಲಃ ಪುಮಾನ್

ಯಾರು ಯಾವ ಅನುಭವದಿಂದ ಏನನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ? ಆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೇನು? ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ಮಾಲಿನ್ಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಚ ರಾಗಶ್ಚ ಕಾಲೋ ನಿಯತಿರೇವ ಚ ಕಲಾದಯಸ್ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಯೋ ಭೋಕ್ತಾ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್

ಕಲಾ, ವಿದ್ಯೆ, ರಾಗ, ಕಾಲ, ನಿಯತಿ — ಇವುಗಳನ್ನು ಕಲಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನುಭವಿಸುವವನು ಪುರುಷನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪುಣ್ಯಪಾಪಾತ್ಮಕಂ ಕರ್ಮ ಸುಖದುಃಖಫಲಂ ತು ಯತ್ ಅನಾದಿಮಲಭೋಗಾನ್ತಮಜ್ಞಾನಾತ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಮ್

ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಕರ್ಮವು ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಫಲವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಿಲ್ಲ, ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.

ಭೋಗಃ ಕರ್ಮವಿನಾಶಾಯ ಭೋಗಮವ್ಯಕ್ತಮುಚ್ಯತೇ ಬಾಹ್ಯಾಂತಃಕರಣದ್ವಾರಂ ಶರೀರಂ ಭೋಗಸಾಧನಮ್

ಅನುಭವವು ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಅನುಭವದ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಶರೀರವೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಭಾವಾತಿಶಯಲಬ್ಧೇನ ಪ್ರಸಾದೇನ ಮಲಕ್ಷಯಃ ಕ್ಷೀಣೇ ಚಾತ್ಮಮಲೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪುಮಾಞ್ಚ್ಛಿವಸಮೋ ಭವೇತ್

ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಿವನಂತೆ ಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕಲಾದಿಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಕಿಂ ಕರ್ಮ ಪೃಥಗುಚ್ಯತೇ ಭೋಕ್ತೇತಿ ಪುರುಷಶ್ಚೇತಿ ಯೇನಾತ್ಮಾ ವ್ಯಪದಿಶ್ಯತೇ

ಕಲಾದಿ ಐದು ತತ್ತ್ವಗಳ ಕರ್ಮವೇನು, ಅದು ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ? ಯಾರು ಅನುಭವಿಸುವವರು, ಯಾರು ಪುರುಷ ಎಂದು ಆತ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಕಿಮಾತ್ಮಕಂ ತದವ್ಯಕ್ತಂ ಕೇನಾಕಾರೇಣ ಭುಜ್ಯತೇ ಕಿಂ ತಸ್ಯ ಶರಣಂ ಭುಕ್ತೌ ಶರೀರಂ ಚ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ

ಆ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಸ್ವಭಾವವೇನು? ಅದು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಶ್ರಯವೇನು, ಶರೀರವೆಂದರೆ ಏನು?

ದಿಕ್ಕ್ರಿಯಾವ್ಯಂಜಕಾ ವಿದ್ಯಾ ಕಾಲೋ ರಾಗಃ ಪ್ರವರ್ತಕಃ ಕಾಲೋ ಽವಚ್ಛೇದಕಸ್ತತ್ರ ನಿಯತಿಸ್ತು ನಿಯಾಮಿಕಾ

ವಿದ್ಯೆ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲವು ರಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲವೇ ಅಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ, ನಿಯತಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾರಣಂ ಯತ್ತತ್ತ್ರಿಗುಣಂ ಪ್ರಭವಾಪ್ಯಯಮ್ ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚೇತಿ ಯದಾಹುಸ್ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕಾಃ

ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಕಾರಣ, ಅದು ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಎಲ್ಲದರ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ. ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಅದನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಲಾತಸ್ತದಭಿವ್ಯಕ್ತಮನಭಿವ್ಯಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್ ಸುಖದುಃಖವಿಮೋಹಾತ್ಮಾ ಭುಜ್ಯತೇ ಗುಣವಾಂಸ್ತ್ರಿಧಾ

ಕಲೆಯಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಸುಖ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಅದನ್ನು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮ ಇತಿ ಗುಣಾಃ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಭವಾಃ ಪ್ರಕೃತೌ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪೇಣ ತಿಲೇ ತೈಲಮಿವ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನೊಳಗಿನ ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸುಖಂ ಚ ಸುಖಹೇತುಶ್ಚ ಸಮಾಸಾತ್ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ರಾಜಸಂ ತದ್ವಿಪರ್ಯಾಸಾತ್ಸ್ತಂಭಮೋಹೌ ತು ತಾಮಸೌ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಖ ಮತ್ತು ಸುಖದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಾತ್ವಿಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ರಾಜಸ, ಸ್ಥಂಭ ಮತ್ತು ಮೋಹವು ತಾಮಸ.

ಸಾತ್ತ್ವಿಕ್ಯೂರ್ಧ್ವಗತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ತಾಮಸೀ ಸ್ಯಾದಧೋಗತಿಃ ಮಧ್ಯಮಾ ತು ಗತಿರ್ಯಾ ಸಾ ರಾಜಸೀ ಪರಿಪಠ್ಯತೇ

ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾತ್ವಿಕ, ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವುದು ತಾಮಸ, ಮಧ್ಯಮವಾದ ಚಲನೆ ರಾಜಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತನ್ಮಾತ್ರಾಪಞ್ಚಕಂ ಚೈವ ಭೂತಪಞ್ಚಕಮೇವ ಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚೈಕ್ಯಂ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು, ಐದು ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳು, ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು — ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರಮನಾಂಸಿ ಚ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ಸಮಾಸಾದೇವಮವ್ಯಕ್ತಂ ಸವಿಕಾರಮುದಾಹೃತಮ್

ಪ್ರಧಾನ, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು — ಈ ನಾಲ್ಕು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ಕಾರಣದಶಾಪನ್ನಮವ್ಯಕ್ತಮಿತಿ ಕಥ್ಯತೇ ವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾರ್ಯದಶಾಪನ್ನಂ ಶರೀರಾದಿಘಟಾದಿವತ್

ಕಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವೆಂದು, ಅದು ಶರೀರ ಅಥವಾ ಮಡಕೆ ಹೀಗಿರುವಂತೆ.

ಯಥಾ ಘಟಾದಿಕಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮೃದಾದೇರ್ನಾತಿಭಿದ್ಯತೇ ಶರೀರಾದಿ ತಥಾ ವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಾನ್ನಾತಿಭಿದ್ಯತೇ

ಹಾಗೆ ಒಂದು ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಡಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಆ ಮೂಲ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಈ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲವೂ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾದವ್ಯಕ್ತಮೇವೈಕ್ಯಕಾರಣಂ ಕರಣಾನಿ ಚ ಶರೀರಂ ಚ ತದಾಧಾರಂ ತದ್ಭೋಗ್ಯಂ ಚಾಪಿ ನೇತರತ್

ಆದುದರಿಂದ, ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಒಂದೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹವು ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ, ಅವು ಅದರಿಂದ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುವವುಗಳು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಶರೀರೇಭ್ಯೋ ವ್ಯತಿರೇಕಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಆತ್ಮಶಬ್ದಾಭಿಧೇಯಸ್ಯ ವಸ್ತುತೋ ಽಪಿ ಕುತಃ ಸ್ಥಿತಿಃ

ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇನು ಇರಬಹುದು?

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಶರೀರೇಭ್ಯೋ ವ್ಯತಿರೇಕೋ ವಿಭೋರ್ಧ್ರುವಮ್ ಅಸ್ತ್ಯೇವ ಕಶ್ಚಿದಾತ್ಮೇತಿ ಹೇತುಸ್ತತ್ರ ಸುದುರ್ಗಮಃ

ನಿಜಕ್ಕೂ, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರ್ಪಾಟು ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ.

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಶರೀರಾಣಾಂ ನಾತ್ಮತಾ ಸದ್ಭಿರಿಷ್ಯತೇ ಸ್ಮೃತೇರನಿಯತಜ್ಞಾನಾದಯಾವದ್ದೇಹವೇದನಾತ್

ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆತ್ಮವನ್ನು ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಥವಾ ದೇಹವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಮರಣೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ, ಅವು ದೇಹದ ಅರಿವಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ.

ಅತಃ ಸ್ಮರ್ತಾನುಭೂತಾನಾಮಶೇಷಜ್ಞೇಯಗೋಚರಃ ಅನ್ತರ್ಯಾಮೀತಿ ವೇದೇಷು ವೇದಾಂತೇಷು ಚ ಗೀಯತೇ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಮರಣೆಯಾದ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವದು, ಎಲ್ಲ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವದು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ 'ಅಂತರ್ಯಾಮಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.