ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯಾದಿಶ್ಯ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರೇಷಿತಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ಅಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ಮಹಾಭಾಗ ತವಾಗಮನಕಾಂಕ್ಷಿಣಃ

ಹೀಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ದೀರ್ಘಸತ್ರಂ ಸಮಾಸೀನಾ ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಕಮ್ ಅತಸ್ತವಾಗಮಾದನ್ಯತ್ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯಂ ನೋ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ

ನಾವು ಸಾವಿರ ದೇವವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೀರ್ಘಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇವೆ; ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ನಮಗಿಲ್ಲ.

ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಪುರಾವೃತ್ತಮೃಷೀಣಾಂ ದೀರ್ಘಸತ್ರಿಣಾಮ್ ವಾಯುಃ ಪ್ರೀತಮನಾ ಭೂತ್ವಾ ತತ್ರಾಸೀನ್ಮುನಿಸಂವೃತಃ

ಹೀಗೆ ಆ ಪುರಾತನ ಘಟನೆಯನ್ನು, ದೀರ್ಘಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ ಋಷಿಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದ ವಾಯು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲೇ ಮುನಿಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತನು.

ತತಸ್ತೈರ್ಮುನಿಭಿಃ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೇಷಾಂ ಭಾವವಿವೃದ್ಧಯೇ ಸರ್ಗಾದಿ ಶಾರ್ವಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಸಮಾಸಾದ ವದದ್ವಿಭುಃ

ಆ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಶಿವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಪಪ್ರಚ್ಛುಃ ಪವನಂ ಪ್ರಭುಮ್

ಅಲ್ಲಿಯ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಣ್ಯವಂತರು, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಭವಾನ್ ಕಥಮನುಪ್ರಾಪ್ತೋ ಜ್ಞಾನಮೀಶ್ವರಗೋಚರಮ್ ಕಥಂ ಚ ಶಿವಭಾವಸ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ

ನೀವು ಹೇಗೆ ಈಶ್ವರ ಸಂಬಂಧವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುದಿರಿ? ಬ್ರಹ್ಮನ ಅವ್ಯಕ್ತ ಜನನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿದಿರಿ?

ಏಕೋನವಿಂಶತಿಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತಃ ತಸ್ಮಿನ್ಕಲ್ಪೇ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಸ್ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋ ಽತಪತ್ತಪಃ

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಶ್ವೇತಲೋಹಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಮುಖನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಪಸಾ ತೇನ ತೀವ್ರೇಣ ತುಷ್ಟಸ್ತಸ್ಯ ಪಿತಾ ಸ್ವಯಮ್ ದಿವ್ಯಂ ಕೌಮಾರಮಾಸ್ಥಾಯ ರೂಪಂ ರೂಪವತಾಂ ವರಃ

ಆ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅವನ ತಂದೆ ಸ್ವತಃ ದೇವಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾದವನು, ದೇವತೆಗೂ ಸೊಬಗಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಶ್ವೇತೋ ನಾಮ ಮುನಿರ್ಭೂತ್ವಾ ದಿವ್ಯಾಂ ವಾಚಮುದೀರಯನ್ ದರ್ಶನಂ ಪ್ರದದೌ ತಸ್ಮೈ ದೇವದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಶ್ವೇತ ಎಂಬ ಋಷಿಯಾಗಿ ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽಧಿಪತಿಂ ಪತಿಮ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪರಮಜ್ಞಾನಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ಸಹ ಲಬ್ಧವಾನ್

ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಧಿಪತಿಯೂ, ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗಾಯತ್ರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ತತಸ್ಸ ಲಬ್ಧವಿಜ್ಞಾನೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಚತುರ್ಮುಖಃ ಅಸೃಜತ್ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ

ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು—ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದವುಗಳನ್ನೂ—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಯತಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಮೃತಂ ಲಬ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಶ್ವರಾತ್ ತತಸ್ತದ್ವದನಾದೇವ ಮಯಾ ಲಬ್ಧಂ ತಪೋಬಲಾತ್

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ, ನಾನು ಕೂಡ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಕಿಂ ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ತ್ವಯಾ ಲಬ್ಧಂ ತಥ್ಯಾತ್ತಥ್ಯಂತರಂ ಶುಭಮ್ ಯತ್ರ ಕೃತ್ವಾ ಪರಾಂ ನಿಷ್ಠಾಂ ಪುರುಷಸ್ಸುಖಮೃಚ್ಛತಿ

ನೀನು ಪಡೆದ ಆ ಜ್ಞಾನವೇನು? ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶುಭಕರವಾದದು. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮಾನವನು ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಗಿ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಪಶುಪಾಶಪತಿಜ್ಞಾನಂ ಯಲ್ಲಬ್ಧಂ ತು ಮಯಾ ಪುರಾ ತತ್ರ ನಿಷ್ಠಾ ಪರಾ ಕಾರ್ಯಾ ಪುರುಷೇಣ ಸುಖಾರ್ಥಿನಾ

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ಆತ್ಮ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಪತಿಯ ಜ್ಞಾನವೇನುಂದರೆ, ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು.

ಅಜ್ಞಾನಪ್ರಭವಂ ದುಃಖಂ ಜ್ಞಾನೇನೈವ ನಿವರ್ತತೇ ಜ್ಞಾನಂ ವಸ್ತುಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವಸ್ತು ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದುಃಖವನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿವಾರಿಸಬಹುದು; ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಜಡಂ ಚ ಜಡಂ ಚೈವ ನಿಯಂತೃ ಚ ತಯೋರಪಿ ಪಶುಃ ಪಾಶಃ ಪತಿಶ್ಚೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ ತತ್ತ್ರಯಂ ಕ್ರಮಾತ್

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡವು ಎರಡೂ ಇದ್ದು, ಅವೆರಡನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಇದ್ದಾನೆ—ಈ ಮೂರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆತ್ಮ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷರಂ ಚ ಕ್ಷರಂ ಚೈವ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಪರಂ ತಥಾ ತದೇತತ್ತ್ರಿತಯಂ ಭೂಮ್ನಾ ಕಥ್ಯತೇ ತತ್ತ್ವವೇದಿಭಿಃ

ಅಕ್ಷರ, ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ಮೀರಿರುವ ಪರಮ—ಈ ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ಷರಂ ಪಶುರಿತ್ಯುಕ್ತಃ ಕ್ಷರಂ ಪಾಶ ಉದಾಹೃತಃ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಪರಂ ಯತ್ತತ್ಪತಿರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

ಅಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಆತ್ಮ, ಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಬಂಧನ, ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಪತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಿಂ ತದಕ್ಷರಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಕಿಂ ಚ ಕ್ಷರಮುದಾಹೃತಮ್ ತಯೋಶ್ಚ ಪರಮಂ ಕಿಂ ವಾ ತದೇತದ್ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾರುತ

ಈ ಅಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಏನು? ಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಯಾವುದು? ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ಮೀರಿರುವ ಪರಮವೇನು? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಾರುತ.

ಪ್ರಕೃತಿಃ ಕ್ಷರಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಪುರುಷೋ ಽಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ ತಾವಿಮೌ ಪ್ರೇರಯತ್ಯನ್ಯಸ್ಸ ಪರಾ ಪರಮೇಶ್ವರಃ

ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಕ್ಷರವೆಂದು, ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಅಕ್ಷರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ಕೈಷಾ ಪ್ರಕೃತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಾ ಕ ಏಷ ಪುರುಷೋ ಮತಃ ಅನಯೋಃ ಕೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕೋಯಂ ಪ್ರೇರಕ ಈಶ್ವರಃ

ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದರೆ ಏನು? ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಯಾರು? ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗಿದೆ? ಇವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಈಶ್ವರನು ಯಾರು?

ಮಾಯಾ ಪ್ರಕೃತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಪುರುಷೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಸಂಬನ್ಧೋ ಮೂಲಕರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಶಿವಃ ಪ್ರೇರಕ ಈಶ್ವರಃ

ಮಾಯೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆತ್ಮನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮೂಲಕರ್ಮದಿಂದ, ಶಿವನು ಪ್ರೇರೇಪಕನಾದ ಈಶ್ವರನು.

ಕೇಯಂ ಮಾಯಾ ಸಮಾ ಖ್ಯಾತಾ ಕಿಂರೂಪೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಮೂಲಂ ಕೀದೃಕ್ ಕುತೋ ವಾಸ್ಯ ಕಿಂ ಶಿವತ್ವಂ ಕುತಶ್ಶಿವಃ

ಈ ಮಾಯೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದರ ಮೂಲವೇನು, ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಶಿವತ್ವವೆಂದರೆ ಏನು, ಶಿವನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದನು?

ಮಾಯಾ ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ಶಕ್ತಿಶ್ಚಿದ್ರೂಪೋ ಮಾಯಯಾ ವೃತಃ ಮಲಶ್ಚಿಚ್ಛಾದಕೋ ನೈಜೋ ವಿಶುದ್ಧಿಶ್ಶಿವತಾ ಸ್ವತಃ

ಮಾಯೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ; ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಲವೆಂಬ ಮೂಲಕಳೆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ; ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧತೆ ಶಿವತ್ವವಾಗಿದೆ.

ಆವೃಣೋತಿ ಕಥಂ ಮಾಯಾ ವ್ಯಾಪಿನಂ ಕೇನ ಹೇತುನಾ ಕಿಮರ್ಥಂ ಚಾವೃತಿಃ ಪುಂಸಃ ಕೇನ ವಾ ವಿನಿವರ್ತತೇ

ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆವೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ? ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಈ ಆವರಣವು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮೂಲಕ ಅದು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ?

ಆವೃತಿರ್ವ್ಯಪಿನೋ ಽಪಿ ಸ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಪಿ ಯಸ್ಮಾತ್ಕಲಾದ್ಯಪಿ ಹೇತುಃ ಕರ್ಮೈವ ಭೋಗಾರ್ಥಂ ನಿವರ್ತೇತ ಮಲಕ್ಷಯಾತ್

ಯಾವುದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುದಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತಾಗುವುದುಂಟು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುದಕ್ಕೂ ಕಲಾದಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕರ್ಮವೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಾಗ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಕಲಾದಿ ಕಥ್ಯತೇ ಕಿಂ ತತ್ಕರ್ಮ ವಾ ಕಿಮುದಾಹೃತಮ್ ತತ್ಕಿಮಾದಿ ಕಿಮನ್ತಂ ವಾ ಕಿಂ ಫಲಂ ವಾ ಕಿಮಾಶ್ರಯಮ್

ಕಲಾದಿ ಎಂದರೆ ಏನು? ಕರ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ? ಅದರ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಯಾವುದು? ಅದರ ಫಲವೇನು, ಅದು ಯಾವದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ?

ಕಸ್ಯ ಭೋಗೇನ ಕಿಂ ಭೋಗ್ಯಂ ಕಿಂ ವಾ ತದ್ಭೋಗಸಾಧನಮ್ ಮಲಕ್ಷಯಸ್ಯ ಕೋ ಹೇತುಃ ಕೀದೃಕ್ ಕ್ಷೀಣಮಲಃ ಪುಮಾನ್

ಯಾರು ಯಾವ ಅನುಭವದಿಂದ ಏನನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ? ಆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೇನು? ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ಮಾಲಿನ್ಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಚ ರಾಗಶ್ಚ ಕಾಲೋ ನಿಯತಿರೇವ ಚ ಕಲಾದಯಸ್ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಯೋ ಭೋಕ್ತಾ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್

ಕಲಾ, ವಿದ್ಯೆ, ರಾಗ, ಕಾಲ, ನಿಯತಿ — ಇವುಗಳನ್ನು ಕಲಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನುಭವಿಸುವವನು ಪುರುಷನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.