ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ಮಹಾಭಾಗಾ ಮುನಯಶ್ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ಅರ್ಚಯಂತೋ ಮಹಾದೇವಂ ಸತ್ರಮಾರೇಭಿರೇ ತದಾ

ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದೃಢವ್ರತದಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ವಿಶ್ವಂ ಸಿಸೃಕ್ಷಮಾಣಾನಾಂ ಪುರಾ ವಿಶ್ವಸೃಜಾಮಿವ

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ಕೂಡ ಹಾಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಅಥ ಕಾಲೇ ಗತೇ ಸತ್ರೇ ಸಮಾಪ್ತೇ ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣೇ ಪಿತಾಮಹನಿಯೋಗೇನ ವಾಯುಸ್ತತ್ರಾಗಮತ್ಸ್ವಯಮ್

ಆಗ, ಯಜ್ಞವು ಮುಗಿದು, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಪಿತಾಮಹನ ಆದೇಶದಿಂದ ವಾಯುದೇವನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದುಹೋದನು.

ಶಿಷ್ಯಸ್ಸ್ವಯಂಭುವೋ ದೇವಸ್ಸರ್ವಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದೃಗ್ವಶೀ ಆಜ್ಞಾಯಾಂ ಮರುತೋ ಯಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಸ್ಸಪ್ತಸಪ್ತಕಾಃ

ಅವನು ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಶಿಷ್ಯನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡುವ ದೇವರು; ಅವನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಏಳನೇ ಏಳನೇ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮರುತ್ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರೇರಯಞ್ಛಶ್ವದಂಗಾನಿ ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾಭಿಃ ಸ್ವವೃತ್ತಿಭಿಃ ಸರ್ವಭೂತಶರೀರಾಣಾಂ ಕುರುತೇ ಯಶ್ಚ ಧಾರಣಮ್

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳನ್ನು ಅವರ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಣಿಮಾದಿಭಿರಷ್ಟಾಭಿರೈಶ್ವರ್ಯೈಶ್ಚ ಸಮನ್ವಿತಃ ತಿರ್ಯಕ್ಕಾಲಾದಿಭಿರ್ಮೇಧ್ಯೈರ್ಭುವನಾನಿ ಬಿಭರ್ತಿ ಯಃ

ಅವನು ಅಣಿಮಾದಿ ಎಂಟು ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು, ಕಾಲ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕನ್ನು ಮೀರಿ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಕಾಶಯೋನಿರ್ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಪರ್ಶಶಬ್ದಸಮನ್ವಯಾತ್ ತೇಜಸಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚೇತಿ ಯಮಾಹುಸ್ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕಾಃ

ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಅವನನ್ನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಎರಡು ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದವನು, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಶಬ್ದದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮೂಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಮಾಶ್ರಮಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುನಯೋ ದೀರ್ಘಸತ್ರಿಣಃ ಪಿತಾಮಹವಚಃ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಪ್ರಹರ್ಷಮತುಲಂ ಯಯುಃ

ಅವನನ್ನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೀರ್ಘಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತಾಮಹನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಅಪಾರವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಅಭ್ಯುತ್ಥಾಯ ತತಸ್ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣಮ್ಯಾಂಬರಸಂಭವಮ್ ಚಾಮೀಕರಮಯಂ ತಸ್ಮೈ ವಿಷ್ಟರಂ ಸಮಕಲ್ಪಯನ್

ಅಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು, ಆ ಆಕಾಶಜನನನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.

ಸೋಪಿ ತತ್ರ ಸಮಾಸೀನೋ ಮುನಿಭಿಸ್ಸಮ್ಯಗರ್ಚಿತಃ ಪ್ರತಿನಂದ್ಯ ಚ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕುಶಲಂ ತತಃ

ಅವನೂ ಅಲ್ಲೇ ಕೂತು, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಅವರ ಸುಖದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

ಅತ್ರ ವಃ ಕುಶಲಂ ವಿಪ್ರಾಃ ಕಚ್ಚಿದ್ವೃತ್ತೇ ಮಹಾಕ್ರತೌ ಕಚ್ಚಿದ್ಯಜ್ಞಹನೋ ದೈತ್ಯಾ ನ ಬಾಧೇರನ್ಸುರದ್ವಿಷಃ

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀರಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ? ಆ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಿತೇ? ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ದೈತ್ಯರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ?

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ದುರಿಷ್ಟಂ ವಾ ನ ಕಚ್ಚಿತ್ಸಮಜಾಯತ ಸ್ತೋತ್ರಶಸ್ತ್ರಗೃಹೈರ್ದೇವಾನ್ ಪಿತ್ಃನ್ ಪಿತ್ರ್ಯೈಶ್ಚ ಕರ್ಮಭಿಃ

ಯಾವುದಾದರೂ ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿತೃಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಶಕುನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೆ?

ಕಚ್ಚಿದಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ವಿಧಿರಾಸೀತ್ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಃ ನಿವೃತ್ತೇ ಚ ಮಹಾಸತ್ರೇ ಪಶ್ಚಾತ್ಕಿಂ ವಶ್ಚಿಕೀರ್ಷಿತಮ್

ನೀವು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಈಗ ಮಹಾಸತ್ರವು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ?

ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಮುನಯಃ ಸರ್ವೇ ವಾಯುನಾ ಶಿವಭಾವಿನಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮನಸಃ ಪೂತಾಃ ಪ್ರತ್ಯೂಚುರ್ವಿನಯಾನ್ವಿತಾಃ

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಶಿವಭಕ್ತವಾದ ವಾಯುವಿಂದ ಪಾವನರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಅದ್ಯ ನಃ ಕುಶಲಂ ಸರ್ವಮದ್ಯ ಸಾಧು ಭವೇತ್ತಪಃ ಅಸ್ಮಚ್ಛ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಭವಾನತ್ರಾಗತೋ ಯತಃ

ಇಂದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದೆ; ಇಂದೇ ನಮ್ಮ ತಪಸ್ಸು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀವೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ.

ಶೃಣು ಚೇದಂ ಪುರಾವೃತ್ತಂ ತಮಸಾಕ್ರಾಂತಮಾನಸೈಃ ಉಪಾಸಿತಃ ಪುರಾಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ಈಗ ನೀವು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ: ಆಗ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೆವು.

ಸೋಪ್ಯಸ್ಮಾನನುಗೃಹ್ಯಾಹ ಶರಣ್ಯಶ್ಶರಣಾಗತಾನ್ ಸರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕೋ ರುದ್ರೋ ವಿಪ್ರಾಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಅವನು, ಶರಣಾಗತರ ಶರಣು, ನಮಗೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ರುದ್ರನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ.'

ತಮಪ್ರತರ್ಕ್ಯಂ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಭಕ್ತಿಮಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ ಭಕ್ತಿಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದೇನ ಪ್ರಸಾದಾದೇವ ನಿರ್ವೃತಿಃ

ಅವನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು; ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೇ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥಂ ನೈಮಿಷೇ ಸತ್ರಯೋಗತಃ ಯಜಧ್ವಂ ದೀರ್ಘಸತ್ರೇಣ ರುದ್ರಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಆದುದರಿಂದ, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಇಲ್ಲಿಯ ನೈಮಿಷ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿ, ರುದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ತತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಸತ್ರಾಂತೇ ವಾಯುಸ್ತತ್ರಾಗಮಿಷ್ಯತಿ ತನ್ಮುಖಾಜ್ಜ್ಞಾನಲಾಭೋ ವಸ್ತತ್ರ ಶ್ರೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಯಜ್ಞದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವನು; ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ದೊರಕುವುದು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ಹಿತವಾಗುವುದು.

ಇತ್ಯಾದಿಶ್ಯ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರೇಷಿತಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ಅಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ಮಹಾಭಾಗ ತವಾಗಮನಕಾಂಕ್ಷಿಣಃ

ಹೀಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ದೀರ್ಘಸತ್ರಂ ಸಮಾಸೀನಾ ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಕಮ್ ಅತಸ್ತವಾಗಮಾದನ್ಯತ್ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯಂ ನೋ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ

ನಾವು ಸಾವಿರ ದೇವವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೀರ್ಘಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇವೆ; ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ನಮಗಿಲ್ಲ.

ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಪುರಾವೃತ್ತಮೃಷೀಣಾಂ ದೀರ್ಘಸತ್ರಿಣಾಮ್ ವಾಯುಃ ಪ್ರೀತಮನಾ ಭೂತ್ವಾ ತತ್ರಾಸೀನ್ಮುನಿಸಂವೃತಃ

ಹೀಗೆ ಆ ಪುರಾತನ ಘಟನೆಯನ್ನು, ದೀರ್ಘಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ ಋಷಿಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದ ವಾಯು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲೇ ಮುನಿಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತನು.

ತತಸ್ತೈರ್ಮುನಿಭಿಃ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೇಷಾಂ ಭಾವವಿವೃದ್ಧಯೇ ಸರ್ಗಾದಿ ಶಾರ್ವಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಸಮಾಸಾದ ವದದ್ವಿಭುಃ

ಆ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಶಿವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಪಪ್ರಚ್ಛುಃ ಪವನಂ ಪ್ರಭುಮ್

ಅಲ್ಲಿಯ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಣ್ಯವಂತರು, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಭವಾನ್ ಕಥಮನುಪ್ರಾಪ್ತೋ ಜ್ಞಾನಮೀಶ್ವರಗೋಚರಮ್ ಕಥಂ ಚ ಶಿವಭಾವಸ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ

ನೀವು ಹೇಗೆ ಈಶ್ವರ ಸಂಬಂಧವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುದಿರಿ? ಬ್ರಹ್ಮನ ಅವ್ಯಕ್ತ ಜನನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿದಿರಿ?

ಏಕೋನವಿಂಶತಿಃ ಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತಃ ತಸ್ಮಿನ್ಕಲ್ಪೇ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಸ್ಸ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋ ಽತಪತ್ತಪಃ

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಶ್ವೇತಲೋಹಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಮುಖನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಚ್ಛಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಪಸಾ ತೇನ ತೀವ್ರೇಣ ತುಷ್ಟಸ್ತಸ್ಯ ಪಿತಾ ಸ್ವಯಮ್ ದಿವ್ಯಂ ಕೌಮಾರಮಾಸ್ಥಾಯ ರೂಪಂ ರೂಪವತಾಂ ವರಃ

ಆ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅವನ ತಂದೆ ಸ್ವತಃ ದೇವಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾದವನು, ದೇವತೆಗೂ ಸೊಬಗಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಶ್ವೇತೋ ನಾಮ ಮುನಿರ್ಭೂತ್ವಾ ದಿವ್ಯಾಂ ವಾಚಮುದೀರಯನ್ ದರ್ಶನಂ ಪ್ರದದೌ ತಸ್ಮೈ ದೇವದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಶ್ವೇತ ಎಂಬ ಋಷಿಯಾಗಿ ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದನು.