ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯೇಣ ಸಂಪನ್ನೋ ನಾಮ್ನಾ ಸರ್ವೇಶ್ವರಃ ಸ್ವಯಮ್ ಸರ್ವೈರ್ಮುಮುಕ್ಷುಭಿರ್ಧ್ಯೇಯಶ್ಶಂಭುರಾಕಾಶಮಧ್ಯಗಃ

ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, 'ಸರ್ವೇಶ್ವರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಎಲ್ಲ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುವವರು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಶಂಭು, ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಯೋ ಽಗ್ರೇ ಮಾಂ ವಿದಧೇ ಪುತ್ರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಪ್ರಹಿಣೋತಿ ಮೇ ತತ್ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಯಾಲಬ್ಧಂ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಮಿದಂ ಪದಮ್

ಯಾವನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನನಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಈಶೋ ವೃಕ್ಷ ಇವ ಸ್ತಬ್ಧೋ ಯ ಏಕೋ ದಿವಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಯೇನೇದಮಖಿಲಂ ಪೂರ್ಣಂ ಪುರುಷೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ

ಈಶ್ವರನು ಮರದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದೆ.

ಏಕೋ ಬಹೂನಾಂ ಜಂತೂನಾಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಸಕ್ರಿಯಃ ಯ ಏಕೋ ಬಹುಧಾ ಬೀಜಂ ಕರೋತಿ ಸ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನು, ಇತರರು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರೂ; ಅವನೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜವಾಗಿ ಇರುವ ಮಹೇಶ್ವರನು.

ಯ ಏಕೋ ಭಾಗವಾನ್ರುದ್ರೋ ನ ದ್ವಿತೀಯೋ ಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ

ಅವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತನಾದ ರುದ್ರನು; ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ.

ಸದಾ ಜನಾನಾಂ ಹೃದಯೇ ಸಂನಿವಿಷ್ಟೋ ಽಪಿ ಯಃ ಪರೈಃ ಅಲಕ್ಷ್ಯೋ ಲಕ್ಷಯನ್ವಿಶ್ವಮಧಿತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವದಾ

ಯಾವನು ಸದಾ ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ, ಇತರರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವವನಲ್ಲ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಸದಾ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಯಸ್ತು ಕಾಲಾತ್ಪ್ರಮುಕ್ತಾನಿ ಕಾರಣಾನ್ಯಖಿಲಾನ್ಯಪಿ ಅನನ್ತಶಕ್ತಿರೇವೈಕೋ ಭಗವಾನಧಿತಿಷ್ಠತಿ

ಯಾವನು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತನು ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ನ ಯಸ್ಯ ದಿವಸೋ ರಾತ್ರಿರ್ನ ಸಮಾನೋ ನ ಚಾಧಿಕಃ ಸ್ವಭಾವಿಕೀ ಪರಾಶಕ್ತಿರ್ನಿತ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೇ ಅಪಿ

ಯಾರಿಗೆ ಹಗಲು ಇಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ, ಸಮಾನವಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನವನು ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಪರಾ ಶಕ್ತಿ ಸಹಜ, ಶಾಶ್ವತ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ.

ಯದಿದಂ ಕ್ಷರಮವ್ಯಕ್ತಂ ಯದಪ್ಯಮೃತಮಕ್ಷರಮ್ ತಾವುಭಾವಕ್ಷರಾತ್ಮಾನಾವೇಕೋ ದೇವಃ ಸ್ವಯಂ ಹರಃ

ಈ ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ಅಮೃತವಾದ ಅಕ್ಷರವೂ, ಎರಡೂ ಕ್ಷರಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ದೇವರಾದ ಹರನೇ ಒಬ್ಬನೇ.

ಈಶತೇ ತದಭಿಧ್ಯಾನಾದ್ಯೋಜನಾಸತ್ತ್ವಭಾವನಃ ಭೂಯೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪಶೋರನ್ತೇ ವಿಶ್ವಮಾಯಾ ನಿವರ್ತತೇ

ಯಾರು ಆತನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಆ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪಾಶದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾಯೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ನ ಭಾಸತೇ ವಿದ್ಯುನ್ನ ಸೂರ್ಯೋ ನ ಚ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಯಸ್ಯ ಭಾಸಾ ವಿಭಾತೀದಮಿತ್ಯೇಷಾ ಶಾಶ್ವತೀ ಶ್ರುತಿಃ

ಯಾರಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಬೆಳಕಿನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಉಪದೇಶ.

ಏಕೋ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವೋ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತು ಮಹೇಶ್ವರಃ ನ ತಸ್ಯ ಪರಮಂ ಕಿಂಚಿತ್ಪದಂ ಸಮಧಿಗಮ್ಯತೇ

ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು, ಮಹಾದೇವನು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು; ಅವನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಯಾರೂ ತಲುಪಲಾರರು.

ಅಯಮಾದಿರನಾದ್ಯನ್ತಸ್ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ನಿರ್ಮಲಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಶ್ಚ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಧೀನಶ್ಚರಾಚರಃ

ಈವನು ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಶುದ್ಧ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಂಪೂರ್ಣ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲನು.

ಅಪ್ರಾಕೃತವಪುಃ ಶ್ರೀಮಾಂಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಲಕ್ಷಣವರ್ಜಿತಃ ಅಯಂ ಮುಕ್ತೋ ಮೋಚಕಶ್ಚ ಹ್ಯಕಾಲಃ ಕಾಲಚೋದಕಃ

ಪ್ರಾಕೃತ sharೀರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಗುರುತುಗಳಿಲ್ಲದವನು, ಈವನು ಮುಕ್ತನು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗೊಡಿಸುವವನು, ಕಾಲವಿಲ್ಲದವನು, ಕಾಲವನ್ನು ಚಲಿಸುವವನು.

ಸರ್ವೋಪರಿಕೃತಾವಾಸಸ್ಸರ್ವಾವಾಸಶ್ಚ ಸರ್ವವಿತ್ ಷಡ್ವಿಧಾಧ್ವಮಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪತಿಃ

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು; ಆರು ವಿಧದ ಕಾಲದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು.

ಉತ್ತರೋತ್ತರಭೂತಾನಾಮುತ್ತರಶ್ಚ ನಿರುತ್ತರಃ ಅನನ್ತಾನನ್ತಸನ್ದೋಹಮಕರಂದಮಧುವ್ರತಃ

ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದವರಲ್ಲೂ ಅತಿಹೆಚ್ಚು, ಹೆಚ್ಚಾದವರಿಗೂ ಮೀರಿದವನು ಅವನು. ಅನಂತವೂ ಸೀಮಿತವೂ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆವ ಅನಂತ ಸಂಗಮ, ಅಂತಹ ಅನಂತ ಕಮಲದ ಮಧುವಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತೇನಹುಳಿಯಂತೆ ಅವನು.

ಅಖಂಡಜಗದಂಡಾನಾಂ ಪಿಂಡೀಕರಣಪಂಡಿತಃ ಔದಾರ್ಯವೀರ್ಯಗಾಂಭೀರ್ಯಮಾಧುರ್ಯಮಕರಾಲಯಃ

ಅಖಂಡ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿ ಅವನು. ಉದಾರತೆ, ಶೌರ್ಯ, ಆಳವಾದ ಮನಸ್ಸು, ಮಧುರತೆ, ಭಯಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಗುಣಗಳ ನೆಲೆ ಅವನು.

ನೈವಾಸ್ಯ ಸದೃಶಂ ವಸ್ತು ನಾಧಿಕಂ ಚಾಪಿ ಕಿಂಚನ ಅತುಲಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ರಾಜರಾಜಶ್ಚ ತಿಷ್ಠತಿ

ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದವನು, ರಾಜರಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜನು.

ಅನೇನ ಚಿತ್ರಕೃತ್ಯೇನ ಪ್ರಥಮಂ ಸೃಜ್ಯತೇ ಜಗತ್ ಅಂತಕಾಲೇ ಪುನಶ್ಚೇದಂ ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಲಯಮೇಷ್ಯತೇ

ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಪಂಚ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತೆ ಅವನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ಯ ಭೂತಾನಿ ವಶ್ಯಾನಿ ಅಯಂ ಸರ್ವನಿಯೋಜಕಃ ಅಯಂ ತು ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ದೃಶ್ಯತೇ ನಾನ್ಯಥಾ ಕ್ವಚಿತ್

ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿವೆ; ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆಸುವವನು. ಆದರೆ ಅವನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಕಾಣಸಿಗುವನು, ಬೇರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ.

ವ್ರತಾನಿ ಸರ್ವದಾನಾನಿ ತಪಾಂಸಿ ನಿಯಮಾಸ್ತಥಾ ಕಥಿತಾನಿ ಪುರಾ ಸದ್ಭಿರ್ಭಾವಾರ್ಥಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ವ್ರತಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ದಾನಗಳು, ತಪಸ್ಸುಗಳು, ನಿಯಮಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.

ಹರಿಶ್ಚಾಹಂ ಚ ರುದ್ರಶ್ಚ ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಸುರಾಸುರಾಃ ತಪೋಭಿರುಗ್ರೈರದ್ಯಾಪಿ ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಕಾಂಕ್ಷಿಣಃ

ಹರಿ, ನಾನು, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸುರರು ಕೂಡ ಈಗಲೂ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತೇವೆ.

ಅದೃಶ್ಯಃ ಪತಿತೈರ್ಮೂಢೈರ್ದುರ್ಜನೈರಪಿ ಕುತ್ಸಿತೈಃ ಭಕ್ತೈರನ್ತರ್ಬಹಿಶ್ಚಾಪಿ ಪೂಜ್ಯಃ ಸಂಭಾಷ್ಯ ಏವ ಚ

ಪತನಗೊಂಡವರು, ಮೂಢರು, ದುಷ್ಟರು, ಹೀನರು—ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವನು ಕಾಣಿಸುವವನು ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವನು, ಮಾತಾಡಬೇಕಾದವನು.

ತದಿದಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ರೂಪಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತತಃ ಪರಮ್ ಅಸ್ಮದಾದ್ಯಮರೈರ್ದೃಶ್ಯಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತು ಯೋಗಿಭಿಃ

ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳು—ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮ. ನಾವು ಮತ್ತು ಅಮರರು ಸ್ಥೂಲ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ತತಃ ಪರಂ ತು ಯನ್ನಿತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮಾನಂದಮವ್ಯಯಮ್ ತನ್ನಿಷ್ಠೈಸ್ತತ್ಪರೈರ್ಭಕ್ತೈರ್ದೃಶ್ಯಂ ತದ್ವ್ರತಮಾಶ್ರಿತೈಃ

ಆದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಜ್ಞಾನರೂಪ, ಆನಂದಮಯ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಬಹುನಾತ್ರ ಕಿಮುಕ್ತೇನ ಗುಹ್ಯಾದ್ಗುಹ್ಯತರಂ ಪರಮ್ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿರ್ನ ಸನ್ದೇಹಸ್ತಯಾ ಯುಕ್ತೋ ವಿಮುಚ್ಯತೇ

ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದೇಕೆ? ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವೇ ಇದು: ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಸಾದಾದೇವ ಸಾ ಭಕ್ತಿಃ ಪ್ರಸಾದೋ ಭಕ್ತಿಸಂಭವಃ ಯಥಾ ಚಾಂಕುರತೋ ಬೀಜಂ ಬೀಜತೋ ವಾ ಯಥಾಂಕುರಃ

ಆ ಭಕ್ತಿ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಕೃಪೆಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಹಾಗೆ ಬಿತ್ತನದಿಂದ ಮೊಗ್ಗು, ಮೊಗ್ಗಿನಿಂದ ಬಿತ್ತನೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ.

ಪ್ರಸಾದಪೂರ್ವಿಕಾ ಏವ ಪಶೋಸ್ಸರ್ವತ್ರ ಸಿದ್ಧಯಃ ಸ ಏವ ಸಾಧನೈರನ್ತೇ ಸರ್ವೈರಪಿ ಚ ಸಾಧ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಪಶುವಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಮೊದಲೇ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅದು ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸಾದಸಾಧನಂ ಧರ್ಮಸ್ಸ ಚ ವೇದೇನ ದರ್ಶಿತಃ ತದಭ್ಯಾಸವಶಾತ್ಸಾಮ್ಯಂ ಪೂರ್ವಯೋಃ ಪುಣ್ಯಪಾಪಯೋಃ

ಕೃಪೆಗೆ ಸಾಧನವೆಂದರೆ ಧರ್ಮ, ಇದನ್ನು ವೇದವೇ ತೋರಿಸಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೆ ಬರುತ್ತದೆ.