ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಮೇವಂವಾದಿನಂ ದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಾಃ ವಾಗ್ಭಿರ್ವಿನಯಗರ್ಭಾಭಿಸ್ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಂಜಲಯೋ ಽಬ್ರುವನ್

ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಕೈಮುಗಿದು, ವಿನಯಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಭಗವನ್ನಂಧಕಾರೇಣ ಮಹತಾ ವಯಮಾವೃತಾಃ ಖಿನ್ನಾ ವಿವದಮಾನಾಶ್ಚ ನ ಪಶ್ಯಾಮೋ ಽತ್ರ ಯತ್ಪರಮ್

ಭಗವನ್, ನಾವು ಭಾರಿ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ತ್ವಂ ಹಿ ಸರ್ವಜಗದ್ಧಾತಾ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಮ್ ತ್ವಯಾ ಹ್ಯವಿದಿತಂ ನಾಥ ನೇಹ ಕಿಂಚನ ವಿದ್ಯತೇ

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತಿನ ಧಾರಕ, ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲ; ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

ಕಃ ಪುಮಾನ್ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವೇಭ್ಯಃ ಪುರಾಣಃ ಪುರುಷಃ ಪರಃ ವಿಶುದ್ಧಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಾಚೀನ, ಶುದ್ಧ, ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರನು?

ಕೇನೈವ ಚಿತ್ರಕೃತ್ಯೇನ ಪ್ರಥಮಂ ಸೃಜ್ಯತೇ ಜಗತ್ ತತ್ತ್ವಂ ವದ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಸ್ವಸಂದೇಹಾಪನುತ್ತಯೇ

ಯಾವ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ? ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಸಂಶಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು.

ಏವಂ ಪೃಷ್ಟಸ್ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಸ್ಮಯಸ್ಮೇರವೀಕ್ಷಣಃ ದೇವಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಂ ಚ ಮುನೀನಾಮಪಿ ಸನ್ನಿಧೌ

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗುಳುನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದನು.

ಉತ್ಥಾಯ ಸುಚಿರಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ರುದ್ರ ಇತ್ಯುದ್ಧರನ್ ಗಿರಿಮ್ ಆನಂದಕ್ಲಿನ್ನಸರ್ವಾಂಗಃ ಕೃತಾಂಜಲಿರಭಾಷತ

ಎದ್ದು, ದೀರ್ಘ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ 'ರುದ್ರ' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಅವನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ತೇವಗೊಂಡು, ಕೈಮುಗಿದು ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಯತೋ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತಂತೇ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಮನಸಾ ಸಹ ಆನಂದಂ ಯಸ್ಯ ವೈ ವಿದ್ವಾನ್ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ

ಯಾವನು ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಲಾಗದೆ ಹಿಂತಿರುಗುವನು, ಆತನ ಆನಂದವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವದ್ದರಿಂದಲೂ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುರುದ್ರೇನ್ದ್ರಪೂರ್ವಕಮ್ ಸಹ ಭೂತೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಪ್ರಥಮಂ ಸಂಪ್ರಸೂಯತೇ

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವನು.

ಕಾರಣಾನಾಂ ಚ ಯೋ ಧಾತಾ ಧ್ಯಾತಾ ಪರಮಕಾರಣಮ್ ನ ಸಂಪ್ರಸೂಯತೇ ಽನ್ಯಸ್ಮಾತ್ಕುತಶ್ಚನ ಕದಾಚನ

ಯಾವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು, ಪರಮ ಕಾರಣನು, ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಅಲ್ಲ.

ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯೇಣ ಸಂಪನ್ನೋ ನಾಮ್ನಾ ಸರ್ವೇಶ್ವರಃ ಸ್ವಯಮ್ ಸರ್ವೈರ್ಮುಮುಕ್ಷುಭಿರ್ಧ್ಯೇಯಶ್ಶಂಭುರಾಕಾಶಮಧ್ಯಗಃ

ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, 'ಸರ್ವೇಶ್ವರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಎಲ್ಲ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುವವರು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಶಂಭು, ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಯೋ ಽಗ್ರೇ ಮಾಂ ವಿದಧೇ ಪುತ್ರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಪ್ರಹಿಣೋತಿ ಮೇ ತತ್ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಯಾಲಬ್ಧಂ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಮಿದಂ ಪದಮ್

ಯಾವನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನನಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಈಶೋ ವೃಕ್ಷ ಇವ ಸ್ತಬ್ಧೋ ಯ ಏಕೋ ದಿವಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಯೇನೇದಮಖಿಲಂ ಪೂರ್ಣಂ ಪುರುಷೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ

ಈಶ್ವರನು ಮರದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದೆ.

ಏಕೋ ಬಹೂನಾಂ ಜಂತೂನಾಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಸಕ್ರಿಯಃ ಯ ಏಕೋ ಬಹುಧಾ ಬೀಜಂ ಕರೋತಿ ಸ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನು, ಇತರರು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರೂ; ಅವನೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜವಾಗಿ ಇರುವ ಮಹೇಶ್ವರನು.

ಯ ಏಕೋ ಭಾಗವಾನ್ರುದ್ರೋ ನ ದ್ವಿತೀಯೋ ಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ

ಅವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತನಾದ ರುದ್ರನು; ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ.

ಸದಾ ಜನಾನಾಂ ಹೃದಯೇ ಸಂನಿವಿಷ್ಟೋ ಽಪಿ ಯಃ ಪರೈಃ ಅಲಕ್ಷ್ಯೋ ಲಕ್ಷಯನ್ವಿಶ್ವಮಧಿತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವದಾ

ಯಾವನು ಸದಾ ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ, ಇತರರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವವನಲ್ಲ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಸದಾ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಯಸ್ತು ಕಾಲಾತ್ಪ್ರಮುಕ್ತಾನಿ ಕಾರಣಾನ್ಯಖಿಲಾನ್ಯಪಿ ಅನನ್ತಶಕ್ತಿರೇವೈಕೋ ಭಗವಾನಧಿತಿಷ್ಠತಿ

ಯಾವನು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತನು ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ನ ಯಸ್ಯ ದಿವಸೋ ರಾತ್ರಿರ್ನ ಸಮಾನೋ ನ ಚಾಧಿಕಃ ಸ್ವಭಾವಿಕೀ ಪರಾಶಕ್ತಿರ್ನಿತ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೇ ಅಪಿ

ಯಾರಿಗೆ ಹಗಲು ಇಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ, ಸಮಾನವಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನವನು ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಪರಾ ಶಕ್ತಿ ಸಹಜ, ಶಾಶ್ವತ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ.

ಯದಿದಂ ಕ್ಷರಮವ್ಯಕ್ತಂ ಯದಪ್ಯಮೃತಮಕ್ಷರಮ್ ತಾವುಭಾವಕ್ಷರಾತ್ಮಾನಾವೇಕೋ ದೇವಃ ಸ್ವಯಂ ಹರಃ

ಈ ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ಅಮೃತವಾದ ಅಕ್ಷರವೂ, ಎರಡೂ ಕ್ಷರಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ದೇವರಾದ ಹರನೇ ಒಬ್ಬನೇ.

ಈಶತೇ ತದಭಿಧ್ಯಾನಾದ್ಯೋಜನಾಸತ್ತ್ವಭಾವನಃ ಭೂಯೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪಶೋರನ್ತೇ ವಿಶ್ವಮಾಯಾ ನಿವರ್ತತೇ

ಯಾರು ಆತನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಆ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪಾಶದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾಯೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ನ ಭಾಸತೇ ವಿದ್ಯುನ್ನ ಸೂರ್ಯೋ ನ ಚ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಯಸ್ಯ ಭಾಸಾ ವಿಭಾತೀದಮಿತ್ಯೇಷಾ ಶಾಶ್ವತೀ ಶ್ರುತಿಃ

ಯಾರಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಬೆಳಕಿನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಉಪದೇಶ.

ಏಕೋ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವೋ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತು ಮಹೇಶ್ವರಃ ನ ತಸ್ಯ ಪರಮಂ ಕಿಂಚಿತ್ಪದಂ ಸಮಧಿಗಮ್ಯತೇ

ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು, ಮಹಾದೇವನು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು; ಅವನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಯಾರೂ ತಲುಪಲಾರರು.

ಅಯಮಾದಿರನಾದ್ಯನ್ತಸ್ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ನಿರ್ಮಲಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಶ್ಚ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಧೀನಶ್ಚರಾಚರಃ

ಈವನು ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಶುದ್ಧ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಂಪೂರ್ಣ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲನು.

ಅಪ್ರಾಕೃತವಪುಃ ಶ್ರೀಮಾಂಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಲಕ್ಷಣವರ್ಜಿತಃ ಅಯಂ ಮುಕ್ತೋ ಮೋಚಕಶ್ಚ ಹ್ಯಕಾಲಃ ಕಾಲಚೋದಕಃ

ಪ್ರಾಕೃತ sharೀರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಗುರುತುಗಳಿಲ್ಲದವನು, ಈವನು ಮುಕ್ತನು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗೊಡಿಸುವವನು, ಕಾಲವಿಲ್ಲದವನು, ಕಾಲವನ್ನು ಚಲಿಸುವವನು.

ಸರ್ವೋಪರಿಕೃತಾವಾಸಸ್ಸರ್ವಾವಾಸಶ್ಚ ಸರ್ವವಿತ್ ಷಡ್ವಿಧಾಧ್ವಮಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪತಿಃ

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು; ಆರು ವಿಧದ ಕಾಲದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು.

ಉತ್ತರೋತ್ತರಭೂತಾನಾಮುತ್ತರಶ್ಚ ನಿರುತ್ತರಃ ಅನನ್ತಾನನ್ತಸನ್ದೋಹಮಕರಂದಮಧುವ್ರತಃ

ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದವರಲ್ಲೂ ಅತಿಹೆಚ್ಚು, ಹೆಚ್ಚಾದವರಿಗೂ ಮೀರಿದವನು ಅವನು. ಅನಂತವೂ ಸೀಮಿತವೂ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆವ ಅನಂತ ಸಂಗಮ, ಅಂತಹ ಅನಂತ ಕಮಲದ ಮಧುವಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತೇನಹುಳಿಯಂತೆ ಅವನು.

ಅಖಂಡಜಗದಂಡಾನಾಂ ಪಿಂಡೀಕರಣಪಂಡಿತಃ ಔದಾರ್ಯವೀರ್ಯಗಾಂಭೀರ್ಯಮಾಧುರ್ಯಮಕರಾಲಯಃ

ಅಖಂಡ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿ ಅವನು. ಉದಾರತೆ, ಶೌರ್ಯ, ಆಳವಾದ ಮನಸ್ಸು, ಮಧುರತೆ, ಭಯಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಗುಣಗಳ ನೆಲೆ ಅವನು.

ನೈವಾಸ್ಯ ಸದೃಶಂ ವಸ್ತು ನಾಧಿಕಂ ಚಾಪಿ ಕಿಂಚನ ಅತುಲಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ರಾಜರಾಜಶ್ಚ ತಿಷ್ಠತಿ

ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದವನು, ರಾಜರಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜನು.

ಅನೇನ ಚಿತ್ರಕೃತ್ಯೇನ ಪ್ರಥಮಂ ಸೃಜ್ಯತೇ ಜಗತ್ ಅಂತಕಾಲೇ ಪುನಶ್ಚೇದಂ ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಲಯಮೇಷ್ಯತೇ

ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಪಂಚ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತೆ ಅವನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.