ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಮಜಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಶಿವಮವ್ಯಯಮ್ ಮಹಾದೇವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವ್ರಜಾಮಿ ಶರಣಂ ಶಿವಮ್

ಅಜ್ಜನಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಶಾಶ್ವತ, ಶುಭಕರ, ಅವಿನಾಶಿ, ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.

ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮಹಾತೀರ್ಥೇ ಗಂಗಾಕಾಲಿಂದಿಸಂಗಮೇ ಪ್ರಯಾಗೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನಿ

ಧರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಯ ಸಂಗಮವಾದ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ—

ಮುನಯಶ್ಶಂಸಿತಾತ್ಮಾನಃ ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣಾಃ ಮಹೌಜಸೋ ಮಹಾಭಾಗಾ ಮಹಾಸತ್ರಂ ವಿತೇನಿರೇ

ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ, ಸತ್ಯವ್ರತಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾದ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಮುನಿಗಳು ಮಹಾಸತ್ರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ತತ್ರ ಸತ್ರಂ ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತೇಷಾಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾಮ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸತ್ಯವತೀಸೂನೋರ್ವೇದವ್ಯಾಸಸ್ಯ ಧೀಮತಃ

ಅಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಕರ್ಮಗಳುಳ್ಳ ಅವರ ಸತ್ರದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ವೇದವ್ಯಾಸನ ಶಿಷ್ಯನು, ಜ್ಞಾನಿಯು, ನೇರವಾಗಿ ಬಂದನು.

ಶಿಷ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮೇಧಾವೀ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಃ ಪಞ್ಚಾವಯವಯುಕ್ತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಸ್ಯ ಗುಣದೋಷವಿತ್

ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಶಿಷ್ಯನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ಐದು ಅಂಗಗಳಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿದ್ದನು.

ಉತ್ತರೋತ್ತರವಕ್ತಾ ಚ ಬ್ರುವತೋ ಽಪಿ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ಮಧುರಃ ಶ್ರವಣಾನಾಂ ಚ ಮನೋಜ್ಞಪದಪರ್ವಣಾಮ್

ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಲು ಮಧುರವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಕಥಾನಾಂ ನಿಪುಣೋ ವಕ್ತಾ ಕಾಲವಿನ್ನಯವಿತ್ಕವಿಃ ಆಜಗಾಮ ಸ ತಂ ದೇಶಂ ಸೂತಃ ಪೌರಾಣಿಕೋತ್ತಮಃ

ಅವನು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತ, ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನೂ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಕವಿ; ಪೌರಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೂತಮಾಯಾಂತಂ ಮುನಯೋ ಹೃಷ್ಟಮಾನಸಾಃ ತಸ್ಮೈ ಸಾಮ ಚ ಪೂಜಾಂ ಚ ಯಥಾವತ್ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯನ್

ಅವನನ್ನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಗಳು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಸತಾಂ ಪೂಜಾಂ ಮುನಿಭಿಃ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾಮ್ ಉದ್ದಿಷ್ಟಮಾನಸಂ ಭೇಜೇ ನಿಯುಕ್ತೋ ಯುಕ್ತಮಾತ್ಮನಃ

ಮುನಿಗಳು ನೀಡಿದ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.

ತತಸ್ತತ್ಸಂಗಮಾದೇವ ಮುನೀನಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್ ಸೋತ್ಕಂಠಮಭವಚ್ಚಿತಂ ಶ್ರೋತುಂ ಪೌರಾಣಿಕೀಂ ಕಥಾಮ್

ಆ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಅತೀವಾಭಿಮುಖಂ ಕೃತ್ವಾ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರುವನ್

ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಅವನತ್ತ ಹರಿಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ರೋಮಹರ್ಷಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಭವಾನ್ನೋ ಭಾಗ್ಯಗೌರವಾತ್ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋದ್ಯ ಮಹಾಭಾಗ ಶೈವರಾಜ ಮಹಾಮತೇ

ಓ ರೋಮಹರ್ಷಣ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೇ, ನಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ನೀನು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ, ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯೇ, ಶೈವರಾಜರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯೇ.

ಪುರಾಣವಿದ್ಯಾಮಖಿಲಾಂ ವ್ಯಾಸಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮೀಯಿವಾನ್ ತಸ್ಮಾದಾಶ್ಚರ್ಯಭೂತಾನಾಂ ಕಥಾನಾಂ ತ್ವಂ ಹಿ ಭಾಜನಮ್

ನೀನು ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಪಾತ್ರ.

ರತ್ನಾನಾಮುರುಸಾರಾಣಾಂ ರತ್ನಾಕರ ಇವಾರ್ಣವಃ ಯಚ್ಚ ಭೂತಂ ಯಚ್ಚ ಭವ್ಯಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದ್ವಸ್ತು ವರ್ತತೇ

ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ನೀನು ಭೂತಕಾಲ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ.

ನ ತವಾವಿದಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿದ್ಯತೇ ತ್ವಮದೃಷ್ಟವಶಾದಸ್ಮದ್ದರ್ಶನಾರ್ಥಮಿಹಾಗತಃ ಅಕುರ್ವನ್ಕಿಮಪಿ ಶ್ರೇಯೋ ನ ವೃಥಾ ಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಕಾಣದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ. ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರಾವ್ಯತರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸತ್ಕಥಾಜ್ಞಾನಸಂಹಿತಮ್ ವೇದಾಂತಸಾರಸರ್ವಸ್ವಂ ಪುರಾಣಂ ಶ್ರಾವಯಾಶು ನಃ

ಆದುದರಿಂದ, ಸತ್ಪುರುಷರ ಕಥೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವೇದಾಂತದ ಸಾರವಾದ ಪವಿತ್ರ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

ಏವಮಭ್ಯರ್ಥಿತಸ್ಸೂತೋ ಮುನಿಭಿರ್ವೇದವಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಂ ಚ ನ್ಯಾಯಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶುಭಾಂ ಗಿರಮ್

ಈ ರೀತಿ ವೇದಜ್ಞ ಮುನಿಗಳು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೂತನು ಮೃದು, ನ್ಯಾಯಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಪೂಜಿತೋ ಽನುಗೃಹೀತಶ್ಚ ಭವದ್ಭಿರಿತಿ ಚೋದಿತಃ ಕಸ್ಮಾತ್ಸಮ್ಯಙ್ನ ವಿಬ್ರೂಯಾಂ ಪುರಾಣಮೃಷಿಪೂಜಿತಮ್

ನೀವು ನನಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳದೆ ಇರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಅಭಿವಂದ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ದೇವೀಂ ಸ್ಕಂದಂ ವಿನಾಯಕಮ್ ನಂದಿನಂ ಚ ತಥಾ ವ್ಯಾಸಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸತ್ಯವತೀಸುತಮ್

ಮಹಾದೇವ, ದೇವಿ, ಸ್ಕಂದ, ವಿನಾಯಕ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ,

ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪುರಾಣಂ ವೇದಸಂಮಿತಮ್ ಶಿವಜ್ಞಾನಾರ್ಣವಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಫಲಪ್ರದಮ್

ನಾನು ವೇದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಶಿವಜ್ಞಾನ ಸಾಗರವಾದ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಶಬ್ದಾರ್ಥನ್ಯಾಯಸಂಯುಕ್ತೈ ರಾಗಮಾರ್ಥೈರ್ವಿಭೂಷಿತಮ್ ಶ್ವೇತಕಲ್ಪಪ್ರಸಂಗೇನ ವಾಯುನಾ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ

ಶಬ್ದ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಯು ದೇವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪುರಾಣಾನುಕ್ರಮಂ ತಥಾ ತತ್ಪುರಾಣಸ್ಯ ಚೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ

ನಾನು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳು, ಪುರಾಣಗಳ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಈ ಪುರಾಣದ ಹುಟ್ಟನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.

ಅಂಗಾನಿ ವೇದಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಮೀಮಾಂಸಾನ್ಯಾಯವಿಸ್ತರಃ ಪುರಾಣಂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ವಿದ್ಯಾಶ್ಚೇತಾಶ್ಚತುರ್ದಶ

ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳು, ಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಪುರಾಣ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳು,

ಆಯುರ್ವೇದೋ ಧನುರ್ವೇದೋ ಗಾಂಧರ್ವಶ್ಚೇತ್ಯನುಕ್ರಮಾತ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಷ್ಟಾದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಆಯುರ್ವೇದ, ಧನುರ್ವೇದ, ಗಾಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬುವು, ಹೀಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ವಿದ್ಯೆಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಷ್ಟಾದಶಾನಾಂ ವಿದ್ಯಾನಾಮೇತಾಸಾಂ ಭಿನ್ನವರ್ತ್ಮನಾಮ್ ಆದಿಕರ್ತಾ ಕವಿಸ್ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛೂಲಪಾಣಿರಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ

ಈ ಹದಿನೆಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕರ್ತ, ಕವಿ, ಸ್ವತಃ ಶೂಲಪಾಣಿಯೆಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಸ ಹಿ ಸರ್ವಜಗನ್ನಾಥಃ ಸಿಸೃಕ್ಷುರಖಿಲಂ ಜಗತ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಿದಧೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಪುತ್ರಮಗ್ರೇ ಸನಾತನಮ್

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನು, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ತನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಪುತ್ರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಮೈ ಪ್ರಥಮಪುತ್ರಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ವಿಶ್ವಯೋನಯೇ ವಿದ್ಯಾಶ್ಚೇಮಾ ದದೌ ಪೂರ್ವಂ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟ್ಯರ್ಥಮೀಶ್ವರಃ

ಆ ಮೊದಲ ಮಗನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವಾದವನಿಗೆ, ಈ ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ಮೊದಲೇ ಕೊಟ್ಟನು.

ಪಾಲನಾಯ ಹರಿಂ ದೇವಂ ರಕ್ಷಾಶಕ್ತಿಂ ದದೌ ತತಃ ಮಧ್ಯಮಂ ತನಯಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಪಾತಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽಪಿ ಹಿ

ನಂತರ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಯಲು ಹರಿಯಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಹೀಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಗನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ರಕ್ಷಕನಾದನು.

ಲಬ್ಧವಿದ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿತನ್ವತಾ ಪ್ರಥಮಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪುರಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸ್ಮೃತಮ್

ಬ್ರಹ್ಮನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.