ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯುಕ್ತಂಗಿರಿಜಾಗ್ರೇಹಿಶಿವೇನಪರಮಾತ್ಮನಾ ಭಸ್ಮರೂದ್ರಾಕ್ಷಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಫಲಪ್ರದಮ್

ಹೀಗೆ ಮಹಾದೇವನಾದ ಶಿವನು ಗಿರಿಜೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಇದು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಶಿವಸ್ಯಾತಿಪ್ರಿಯೌಜ್ಞೇಯೌ ಭಸ್ಮರುದ್ರಾಕ್ಷಧಾರಿಣೌ ತದ್ಧಾರಣಪ್ರಭಾವದ್ಧಿ ಭುಕ್ತಿರ್ಮುಕ್ತಿರ್ನ ಸಂಶಯಃ

ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಧರಿಸುವವನು ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಭಸ್ಮರುದ್ರಾಕ್ಷಧಾರೀ ಯಃ ಶಿವಭಕ್ತಸ್ಸ ಉಚ್ಯತೇ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಜಪಾಸಕ್ತಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಶ್ಚಸನ್ಮುಖೇ

ಯಾರು ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಧರಿಸಿ, ಶಿವಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿರುವವರು ಮತ್ತು ಶುಭಮುಖರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಿನಾಭಸ್ಮತ್ರಿಪುಂಡ್ರೇಣವಿನಾರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲಯಾ ಪೂಜಿತೋಪಿಮಹಾದೇವೋನಾಭೀಷ್ಟಫಲದಾಯಕಃ

ಭಸ್ಮದ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಾಲೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಇಚ್ಛಿತ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತತ್ಸರ್ವಂ ಚ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ಪೃಷ್ಟಂಹಿಮುನೀಶ್ವರ ಭಸ್ಮರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧಿದಮ್

ಮುನೀಶ್ವರನೇ, ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು; ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

ಏತದ್ಯಃಶೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಪರಮಂಶುಭಮ್ ರುದ್ರಾಕ್ಷಭಸ್ಮನೋರ್ಭಕ್ತ್ಯಾಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನವಾಪ್ನುಯಾತ್

ಯಾರು ಈ ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಸ್ಮದ ಪರಮ ಶುಭ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಹ ಸರ್ವಸುಖಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದಿಸಂಯುತಃ ಲಭೇತ್ಪರತ್ರ ಸನ್ಮೋಕ್ಷಂ ಶಿವಸ್ಯಾತಿಪ್ರಿಯೋ ಭವೇತ್

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಸುಖಗಳನ್ನು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮೋನ್ನತ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವಿದ್ಯೇಶ್ವರಸಂಹಿತೇಯಂ ಕಥಿತಾ ವೋ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾ ನಿತ್ಯಂಮುಕ್ತಿದಾ ಶಿವಶಾಸನಾತ್

ಮುನೀಶ್ವರರೆ, ಇದು ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಸದಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಶಿವನ ಆದೇಶದಿಂದ.

ನಮಶ್ಶಿವಾಯ ಸೋಮಾಯ ಸಗಣಾಯ ಸಸೂನವೇ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷೇಶಾಯ ಸರ್ಗಸ್ಥಿತ್ಯಂತಹೇತವೇ

ಶಿವನಿಗೆ, ಸೋಮನಿಗೆ, ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಗಣ, ಪುತ್ರರಿಗೆ, ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷನ ಅಧಿಪತಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯದ ಕಾರಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶಕ್ತಿರಪ್ರತಿಮಾ ಯಸ್ಯ ಹ್ಯೈಶ್ವರ್ಯಂ ಚಾಪಿ ಸರ್ವಗಮ್ ಸ್ವಾಮಿತ್ವಂ ಚ ವಿಭುತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಭಾವಂ ಸಂಪ್ರಚಕ್ಷತೇ

ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಅಪೂರ್ವ, ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಅವನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಮಜಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಶಿವಮವ್ಯಯಮ್ ಮಹಾದೇವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವ್ರಜಾಮಿ ಶರಣಂ ಶಿವಮ್

ಅಜ್ಜನಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಶಾಶ್ವತ, ಶುಭಕರ, ಅವಿನಾಶಿ, ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.

ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮಹಾತೀರ್ಥೇ ಗಂಗಾಕಾಲಿಂದಿಸಂಗಮೇ ಪ್ರಯಾಗೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನಿ

ಧರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಯ ಸಂಗಮವಾದ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ—

ಮುನಯಶ್ಶಂಸಿತಾತ್ಮಾನಃ ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣಾಃ ಮಹೌಜಸೋ ಮಹಾಭಾಗಾ ಮಹಾಸತ್ರಂ ವಿತೇನಿರೇ

ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ, ಸತ್ಯವ್ರತಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾದ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಮುನಿಗಳು ಮಹಾಸತ್ರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ತತ್ರ ಸತ್ರಂ ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತೇಷಾಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾಮ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸತ್ಯವತೀಸೂನೋರ್ವೇದವ್ಯಾಸಸ್ಯ ಧೀಮತಃ

ಅಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಕರ್ಮಗಳುಳ್ಳ ಅವರ ಸತ್ರದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ವೇದವ್ಯಾಸನ ಶಿಷ್ಯನು, ಜ್ಞಾನಿಯು, ನೇರವಾಗಿ ಬಂದನು.

ಶಿಷ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮೇಧಾವೀ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಃ ಪಞ್ಚಾವಯವಯುಕ್ತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಸ್ಯ ಗುಣದೋಷವಿತ್

ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಶಿಷ್ಯನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ಐದು ಅಂಗಗಳಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿದ್ದನು.

ಉತ್ತರೋತ್ತರವಕ್ತಾ ಚ ಬ್ರುವತೋ ಽಪಿ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ಮಧುರಃ ಶ್ರವಣಾನಾಂ ಚ ಮನೋಜ್ಞಪದಪರ್ವಣಾಮ್

ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಲು ಮಧುರವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಕಥಾನಾಂ ನಿಪುಣೋ ವಕ್ತಾ ಕಾಲವಿನ್ನಯವಿತ್ಕವಿಃ ಆಜಗಾಮ ಸ ತಂ ದೇಶಂ ಸೂತಃ ಪೌರಾಣಿಕೋತ್ತಮಃ

ಅವನು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತ, ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನೂ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಕವಿ; ಪೌರಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೂತಮಾಯಾಂತಂ ಮುನಯೋ ಹೃಷ್ಟಮಾನಸಾಃ ತಸ್ಮೈ ಸಾಮ ಚ ಪೂಜಾಂ ಚ ಯಥಾವತ್ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯನ್

ಅವನನ್ನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಗಳು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಸತಾಂ ಪೂಜಾಂ ಮುನಿಭಿಃ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾಮ್ ಉದ್ದಿಷ್ಟಮಾನಸಂ ಭೇಜೇ ನಿಯುಕ್ತೋ ಯುಕ್ತಮಾತ್ಮನಃ

ಮುನಿಗಳು ನೀಡಿದ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.

ತತಸ್ತತ್ಸಂಗಮಾದೇವ ಮುನೀನಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್ ಸೋತ್ಕಂಠಮಭವಚ್ಚಿತಂ ಶ್ರೋತುಂ ಪೌರಾಣಿಕೀಂ ಕಥಾಮ್

ಆ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಅತೀವಾಭಿಮುಖಂ ಕೃತ್ವಾ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರುವನ್

ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಅವನತ್ತ ಹರಿಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ರೋಮಹರ್ಷಣ ಸರ್ವಜ್ಞ ಭವಾನ್ನೋ ಭಾಗ್ಯಗೌರವಾತ್ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋದ್ಯ ಮಹಾಭಾಗ ಶೈವರಾಜ ಮಹಾಮತೇ

ಓ ರೋಮಹರ್ಷಣ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೇ, ನಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ನೀನು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ, ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯೇ, ಶೈವರಾಜರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯೇ.

ಪುರಾಣವಿದ್ಯಾಮಖಿಲಾಂ ವ್ಯಾಸಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮೀಯಿವಾನ್ ತಸ್ಮಾದಾಶ್ಚರ್ಯಭೂತಾನಾಂ ಕಥಾನಾಂ ತ್ವಂ ಹಿ ಭಾಜನಮ್

ನೀನು ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಪಾತ್ರ.

ರತ್ನಾನಾಮುರುಸಾರಾಣಾಂ ರತ್ನಾಕರ ಇವಾರ್ಣವಃ ಯಚ್ಚ ಭೂತಂ ಯಚ್ಚ ಭವ್ಯಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದ್ವಸ್ತು ವರ್ತತೇ

ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ನೀನು ಭೂತಕಾಲ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ.

ನ ತವಾವಿದಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿದ್ಯತೇ ತ್ವಮದೃಷ್ಟವಶಾದಸ್ಮದ್ದರ್ಶನಾರ್ಥಮಿಹಾಗತಃ ಅಕುರ್ವನ್ಕಿಮಪಿ ಶ್ರೇಯೋ ನ ವೃಥಾ ಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಕಾಣದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ. ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರಾವ್ಯತರಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸತ್ಕಥಾಜ್ಞಾನಸಂಹಿತಮ್ ವೇದಾಂತಸಾರಸರ್ವಸ್ವಂ ಪುರಾಣಂ ಶ್ರಾವಯಾಶು ನಃ

ಆದುದರಿಂದ, ಸತ್ಪುರುಷರ ಕಥೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವೇದಾಂತದ ಸಾರವಾದ ಪವಿತ್ರ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

ಏವಮಭ್ಯರ್ಥಿತಸ್ಸೂತೋ ಮುನಿಭಿರ್ವೇದವಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಂ ಚ ನ್ಯಾಯಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶುಭಾಂ ಗಿರಮ್

ಈ ರೀತಿ ವೇದಜ್ಞ ಮುನಿಗಳು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೂತನು ಮೃದು, ನ್ಯಾಯಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಪೂಜಿತೋ ಽನುಗೃಹೀತಶ್ಚ ಭವದ್ಭಿರಿತಿ ಚೋದಿತಃ ಕಸ್ಮಾತ್ಸಮ್ಯಙ್ನ ವಿಬ್ರೂಯಾಂ ಪುರಾಣಮೃಷಿಪೂಜಿತಮ್

ನೀವು ನನಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳದೆ ಇರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಅಭಿವಂದ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ದೇವೀಂ ಸ್ಕಂದಂ ವಿನಾಯಕಮ್ ನಂದಿನಂ ಚ ತಥಾ ವ್ಯಾಸಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸತ್ಯವತೀಸುತಮ್

ಮಹಾದೇವ, ದೇವಿ, ಸ್ಕಂದ, ವಿನಾಯಕ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ,