ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪೃಷ್ಠೇಚೈವಂಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಯಜೇತ್ತತ್ರಾಶ್ವಿದೈವತೇ ಶಿವಶಕ್ತಿಂತಥಾರುದ್ರಮೀಶಂನಾರದಮೇವಚ

ಹೀಗೆಯೇ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ, ರುದ್ರ, ಈಶ ಮತ್ತು ನಾರದರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ವಾಮಾದಿನವಶಕ್ತೀಶ್ಚ ಏತಾಃ ಷೋಡಶದೇವತಾಃ ನಾಸತ್ಯೋದಸ್ರಕಶ್ಚೈವ ಅಶ್ವಿನೌದ್ವೌಪ್ರಕೀರ್ತಿತೌ

ವಾಮಾದಿ ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳು—ಇವು ಹದಿನಾರು ದೇವತೆಗಳು. ಜೊತೆಗೆ ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಸ್ರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅಥವಾಮೂರ್ಧ್ನಿಕೇಶೇಚಕರ್ಮಯೋರ್ವದನೇತಥಾ ಬಾಹುದ್ವಯೇ ಚ ಹೃದಯೇನಾಭ್ಯಾಮೂರುಯುಗೇತಥಾ

ಅಥವಾ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಕೂದಲಲ್ಲಿ, ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ನಾಭಿಯ ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉರುಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು.

ಜಾನುದ್ವಯೇಚಪದಯೋಃ ಪೃಷ್ಠಭಾಗೇ ಚ ಷೋಡಶ ಶಿವಶ್ಚನ್ದ್ರಶ್ಚ ರುದ್ರಃಕೋ ವಿಘ್ನೇಶೋವಿಷ್ಣುರೇವ ವಾ

ಎರಡು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ—ಇವು ಹದಿನಾರು ಸ್ಥಳಗಳು: ಶಿವ, ಚಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ವಿಘ್ನೇಶ, ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣು.

ಶ್ರೀಶ್ಚೈವಹೃದಯೇಶಮ್ಭುಸ್ತಥಾನಾಭೌಪ್ರಜಾಪತಿಃ ನಾಗಶ್ಚನಾಗಕನ್ಯಾಶ್ಚ ಉಭಯೋರೃಷಿಕನ್ಯಕಾಃ

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಭು, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ನಾಗ, ನಾಗಕನ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಕನ್ಯೆಗಳು.

ಪಾದಯೋಶ್ಚಸಮುದ್ರಾಶ್ಚತೀರ್ಥಾಃ ಪೃಷ್ಠೇ ವಿಶಾಲತಃ ಇತ್ಯೇವ ಷೋಡಶ ಸ್ಥಾನಮಥೋಚ್ಯತೇ

ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳು, ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲತೆ—ಹೀಗೆ ಹದಿನಾರು ಸ್ಥಳಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಗುಹ್ಯಸ್ಥಾನಂ ಲಲಾಟಶ್ಚ ಕರ್ಣದ್ವಯಮನುತ್ತಮಮ್ ಅಂಸಯುಗ್ಮಂ ಚ ಹೃದಯಂ ನಾಭಿರಿತ್ಯೇವಮಷ್ಟಕಮ್

ಗುಪ್ತಸ್ಥಾನ, ನುಣುಪು, ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಎರಡು ಭುಜಗಳು, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ನಾಭಿ—ಹೀಗೆ ಎಂಟು ಸ್ಥಳಗಳು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಋಷಯಃ ಸಪ್ತದೇವತಾಶ್ಚಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ಇತ್ಯೇವಂ ತು ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಭಸ್ಮವಿದ್ಭಿರ್ಮುನೀಶ್ವರಾಃ

ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಏಳು ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಬಸ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಮುನೀಶ್ವರರೆ.

ಅಥ ವಾ ಮಸ್ತಕಂ ಬಾಹೂಹೃದಯಂ ನಾಭಿರೇವ ಚ ಪಞ್ಚಸ್ಥಾನಾನ್ಯಮೂನ್ಯಾಹುರ್ಧಾರಣೇ ಭಸ್ಮವಿಜ್ಜನಾಃ

ಅಥವಾ, ತಲೆ, ಬಾಹುಗಳು, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ನಾಭಿ—ಈ ಐದು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬಸ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧಾರಣೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಯಥಾಸಂಭವನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಉದ್ಧೂಲನೇಪ್ಯಶಕ್ತಿಶ್ಚೇತ್ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಾದೀನಿ ಕಾರಯೇತ್

ಯಾರು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವೋ, ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆ ರೀತಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಲೇಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಗುರುತು ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.

ತ್ರಿನೇತ್ರಂತ್ರಿಗುಣಾಧಾರಂತ್ರಿವೇದಜನಕಂಶಿವಮ್ ಸ್ಮರನ್ನಮಃ ಶಿವಾಯೇತಿ ಲಲಾಟೇ ತು ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಕಮ್

ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಆಧಾರವಾದ, ಮೂರು ವೇದಗಳ ಮೂಲವಾದ ಶಿವನನ್ನು ನೆನೆಸಿ, 'ಶಿವಾಯ ನಮಃ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.

ಈಶಾಭ್ಯಾಂನಮ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಪಾರ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚ ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಕಮ್ ಬೀಜಾಭ್ಯಾಂ ನಮ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಧಾರಯೇತ್ತುಪ್ರಕೋಷ್ಠಯೋಃ

'ಈಶ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ 'ನಮಃ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಬೀಜ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ 'ನಮಃ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಎರಡೂ ಮುಡುಗೈಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಕಬೇಕು.

ಕುರ್ಯಾದಧಃ ಪಿತೃಭ್ಯಾಂ ಚ ಉಮೇಶಾಭ್ಯಾಂತಥೋಪರಿ ಭೀಮಾಯೇತಿತತಃಪೃಷ್ಠೇಶಿರಸಃಪಶ್ಚಿಮೇತಥಾ

ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಮೆ ಮತ್ತು ಈಶನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.

ಶೈನಕರ್ಷೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಶಿವರೂಪಮಹಾಪತೇ ಶೃಣುರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಸಮಾಸಾತ್ಕಥಯಾಮ್ಯಹಮ್

ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞ ಶೈನಕ, ಶಿವರೂಪ ಮಹಾಪತಿಗೆ, ನಾನು ಈಗ ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಶಿವಪ್ರಿಯತಮೋಜ್ಞೇಯೋ ರುದ್ರಾಕ್ಷಃ ಪರಪಾವನಃ ದರ್ಶನಾತ್ಸ್ಪರ್ಶನಾಜ್ಜಾಪ್ಯಾತ್ಸರ್ವಪಾಪಹರಃಸ್ಮೃತಃ

ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ರುದ್ರಾಕ್ಷವು, ನೋಡುವುದರಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪುರಾರುದ್ರಾಕ್ಷಮಹಿಮಾದೇವ್ಯಗ್ರೇಕಥಿತೋಮುನೇ ಲೋಕೋಪಕರಣಾರ್ಥಾಯಶಿವೇನ ಪರಮಾತ್ಮನಾ

ಮುನಿಯೇ, ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನು ದೇವಿಗೆ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.

ಶೃಣುದೇವಿಮಹೇಶಾನಿರುದ್ರಾಕ್ಷಮಹಿಮಾಶಿವೇ ಕಥಯಾಮಿತವಪ್ರೀತ್ಯಾಭಕ್ತಾನಾಂಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ

ದೇವಿಯೇ, ಮಹೇಶಾನಿ ಶಿವನು ಭಕ್ತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿದ ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮಹೇಶಾನಿಪುನಃಪುರಾ ತಪಃಪ್ರಕುರ್ವತಸ್ತ್ರಸ್ತಂಮನಃ ಸಂಯಮ್ಯವೈ ಮಮ

ಮಹೇಶಾನಿಯೇ, ಬಹುಕಾಲ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಯದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಸ್ವತಂತ್ರೇಣ ಪರೇಶೇನ ಲೋಕೋಪಕೃತಿಕಾರಿಣಾ ಲೀಲಯಾಪರಮೇಶಾನಿ ಚಕ್ಷುರುನ್ಮೀಲಿತಂಮಯಾ

ಪರಮೇಶಾನಿಯೇ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದನು.

ಪುಟಾಭ್ಯಾಂಚಾರುಚಕ್ಷುರ್ಭ್ಯಾಂಪತಿತಾಜಲಬಿಂದವಃ ತತ್ರಾಶ್ರುಬಿನ್ದವೋಜಾತಾವೃಕ್ಷಾರುದ್ರಾಕ್ಷಸಂಜ್ಞಕಾಃ

ಆ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಬಿದ್ದವು; ಆ ಅಶ್ರು ಹನಿಗಳಿಂದ ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಎಂಬ ಮರವು ಹುಟ್ಟಿತು.

ಸ್ಥಾವರತ್ವಮನುಪ್ರಾಪ್ಯಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹಕಾರಣಾತ್ ತೇ ದತ್ತಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತೇಭ್ಯಶ್ಚತುರ್ವರ್ಣೇಭ್ಯ ಏವ ಚ

ಆ ಹನಿಗಳು ಮರದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಭೂಮೌಗೌಂಡೋದ್ಭವಾಂಶ್ಚಕ್ರೇರುದ್ರಾಕ್ಷಾಞ್ಛಿವವಲ್ಲಭಾನ್ ಮಥುರಾಯಾಮಯೋಧ್ಯಾಯಾಲಂಕಾಯಾಂಮಲಯೇ ತಥಾ

ಭೂಮಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಗೌಡ ದೇಶದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಥುರಾ, ಅಯೋಧ್ಯಾ, ಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಮಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಸಹ್ಯಾದ್ರೌಚತಥಾಕಾಶ್ಯಾಂದಶೇಷ್ವನ್ಯೇಷುವಾತಥಾ ಪರಾನಸಹ್ಯಪಾಪೌಘಭೇದನಾಞ್ಛ್ರುತಿನೋದನಾತ್

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ, ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಅವುಗಳು ಮಹಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃಕ್ಷತ್ರಿಯಾವೈಶ್ಯಾಃಶೂದ್ರಾಜಾತಾಮಮಾಜ್ಞಯಾ ರುದ್ರಾಕ್ಷಾಸ್ತೇಪೃಥಿವ್ಯಾಂತುತಜ್ಜಾತೀಯಾಃ ಶುಭಾಕ್ಷಕಾಃ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣದವರು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ತಮ್ಮ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ರುದ್ರಾಕ್ಷವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶವಿದೆ.

ಶ್ವೇತರಕ್ತಾಃ ಪೀತಕೃಷ್ಣಾವರ್ಣಾಜ್ಞೇಯಾಃ ಕ್ರಮಾದ್ಬುಧೈಃ ಸ್ವಜಾತೀಯಂನೃಭಿರ್ಧಾರ್ಯಂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಂವರ್ಣತಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ವೇತ (ಬಿಳಿ), ರಕ್ತ (ಕೆಂಪು), ಪೀತ (ಹಳದಿ), ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು) ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಣ್ಣದ ರುದ್ರಾಕ್ಷವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.

ವರ್ಣೈಸ್ತುತತ್ಫಲಂಧಾರ್ಯಂಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಫಲೇಪ್ಸುಭಿಃ ಶಿವಭಕ್ತೈರ್ವಿಶೇಷೇಣಶಿವಯೋಃ ಪ್ರೀತಯೇಸದಾ

ಆ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ಭೋಗ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತರು, ಸದಾ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಧರಿಸಬೇಕು.

ಧಾತ್ರೀಫಲಪ್ರಮಾಣಂಯಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಮೇತದುದಾಹೃತಮ್ ಬದರೀಫಲಮಾತ್ರಂತುಮಧ್ಯಮಂಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್

ಆಮ್ಲಕ ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರದದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಬದರಿ ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರದದು ಮಧ್ಯಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಮಂಚಣಮಾತ್ರಂಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಕ್ರಿಯೈಷಾಪರೋಚ್ಯತೇ ಶೃಣುಪಾರ್ವತಿಸುಪ್ರೀತ್ಯಾಭಕ್ತಾನಾಂಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ

ಪಾರ್ವತಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಣದಷ್ಟು ಇರುವ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಕೆಡುಕನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೂ ಇದು ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ನೀನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೇಳು.

ಬದರೀಫಲಮಾತ್ರಂಚಯತ್ಸ್ಯಾತ್ಕಿಲಮಹೇಶ್ವರಿ ತಥಾಪಿಫಲದಂಲೋಕೇಸುಖಸೌಭಾಗ್ಯವರ್ಧನಮ್

ಮಹಾದೇವಿ, ಅದು ಬಾದರಿಕಾಯಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಸುಖವನ್ನೂ, ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.