ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ದತ್ತ್ವಾರ್ಘ್ಯಮಸ್ಮೈ ಪ್ರದದೌ ದೇವಯೋಗ್ಯಂ ಚ ವಿಷ್ಟಿರಮ್ ಪ್ರಸನ್ನಃ ಪ್ರಾಹ ತಂ ಪ್ರಹ್ವಂ ಪ್ರಭುರ್ಗಂಭೀರಯಾ ಗಿರಾ

ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ದೇವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಸನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪ್ರಭು, ವಂದಿಸಿದವನಿಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಸತ್ಯಂ ವಸ್ತು ಮುನೇ ದಧ್ಯಾಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣಗೋಚರಃ ಸ ಶಿವೋಥಾಸಹಾಯೋತ್ರ ತಪಶ್ಚರಸಿ ಕಿಂ ಕೃತೇ

ಮುನಿಯೇ, ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೀನು ಧ್ಯಾನಿಸು, ಅದು ನೇರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಹದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಜೊತೆ ಇದ್ದಾಗ, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?

ಏವಮುಕ್ತಃ ಕುಮಾರೇಣ ಪ್ರೋವಾಚ ಸ್ವಾಶಯಂ ಮುನಿಃ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಶ್ಚ ವೇದಮಾರ್ಗೇ ಕೃತಾದರಾಃ

ಕುಮಾರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮುನಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ವೇದಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಬಹುಧಾ ಸ್ಥಾಪಿತಾ ಲೋಕೇ ಮಯಾ ತ್ವತ್ಕೃಪಯಾ ತಥಾ ಏವಂ ಭುತಸ್ಯ ಮೇಪ್ಯೇವಂ ಗುರುಭೂತಸ್ಯ ಸರ್ವತಃ

ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಗುರುವಾದರೂ, ನನಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಮುಕ್ತಿಸಾಧನಕಂ ಜ್ಞಾನಂ ನೋದೇತಿ ಪರಮಾದ್ಭುತಮ್ ತಪಶ್ಚರಾಮಿ ಮುಕ್ತ್ಯರ್ಥಂ ನ ಜಾನೇ ತತ್ರ ಕಾರಣಮ್

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತರುವ ಜ್ಞಾನವು ನನಗೆ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದದ್ದು. ನಾನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.

ಇತ್ಥಂ ಕುಮಾರೋ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸೇನ ಮುನಿನಾರ್ಥಿತಃ ಸಮರ್ಥಃ ಪ್ರಾಹ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾ ನಿಶ್ಚಯಂ ಮುಕ್ತಿಕಾರಣಮ್

ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನಾದ ಕುಮಾರನು ವ್ಯಾಸಮುನಿಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗಾಗಿಯೇ ಮೋಕ್ಷದ ಖಚಿತ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಶ್ರವಣಂ ಕೀರ್ತನಂ ಶಂಭೋರ್ಮನನಂ ಚ ಮಹತ್ತರಮ್ ತ್ರಯಂ ಸಾಧನಮುಕ್ತಂ ಚ ವಿದ್ಯತೇ ವೇದಸಂಮತಮ್

ಶಂಭುವಿನ ಕುರಿತು ಕೇಳುವುದು, ಹಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಚಿಂತಿಸುವುದು—ಈ ಮೂರು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವೇದಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಪುರಾಹಮಥ ಸಂಭ್ರಾಂತೋ ಹ್ಯನ್ಯಸಾಧನಸಂಭ್ರಮಃ ಅಚಲೇ ಮಂದರೇ ಶೈಲೇ ತಪಶ್ಚರಣಮಾಚರಮ್

ಹಿಂದೆ ನಾನು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಧನಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆಗ ಅಚಲವಾದ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಶಿವಾಜ್ಞಯಾ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭಗವಾನ್ನನ್ದಿಕೇಶ್ವರಃ ಸ ಮೇ ದಯಾಲುರ್ಭಗವಾನ್ಸರ್ವಸಾಕ್ಷೀ ಗಣೇಶ್ವರಃ

ನಂತರ ಶಿವನ ಆದೇಶದಿಂದ ಭಗವಂತನಾದ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಬಂದರು. ಅವರು ದಯಾಮಯರು, ಎಲ್ಲರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವವರು, ಗಣಪತಿಗಳಾದವರು.

ಉವಾಚ ಮಹ್ಯಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ಮುಕ್ತಿಸಾಧನಮುತ್ತಮಮ್ ಶ್ರವಣಂ ಕೀರ್ತನಂ ಶಂಭೋರ್ಮನನಂ ವೇದಸಂಮತಮ್

ಅವರು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಭುವಿನ ಕುರಿತು ಕೇಳುವುದು, ಹಾಡುವುದು, ಚಿಂತಿಸುವುದು; ಇದನ್ನು ವೇದಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.

ತ್ರಿಕಂ ಚ ಸಾಧನಂ ಮುಕ್ತೌ ಶಿವೇನ ಮಮ ಭಾಷಿತಮ್ ಶ್ರವಣಾದಿಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಕುರುಷ್ವೇತಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ

ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಾಧನವನ್ನು ಶಿವನೇ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೇಳುವುದನ್ನೂ ಇತರನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡು' ಎಂದು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತೋ ವ್ಯಾಸಂ ಸಾನುಗೋ ವಿಧಿನಂದನಃ ಜಗಾಮ ಸ್ವವಿಮಾನೇನ ಪದಂ ಪರಮಶೋಭನಮ್

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಸಂತೋಷಭರಿತನಾದ ದೇವರು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.

ಏವಮುಕ್ತಂ ಸಮಾಸೇನ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತಮುತ್ತಮಮ್ ಶ್ರವಣಾದಿತ್ರಯಂ ಸೂತ ಮುಕ್ತ್ಯೋಪಾಯಸ್ತ್ವಯೇರಿತಃ

ಹೀಗೆ ಪೂರ್ವಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓ ಸೂತ, ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಮೂರು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನೀನು ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ಶ್ರವಣಾದಿತ್ರಿಕೇ ಽಶಕ್ತಃ ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನಃ ಅಯತ್ನೇನೈವ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಮಣಾ ಕೇನ ಹೇತುನಾ

ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅವರು ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ? ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಶ್ರವಣಾದಿತ್ರಿಕೇ ಽಶಕ್ತೋ ಲಿಂಗಂ ಬೇರಂ ಚ ಶಾಂಕರಮ್ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ನಿತ್ಯಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ತರೇತ್ಸಂಸಾರಸಾಗರಮ್

ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಶಂಕರನ ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಸಂಸಾರದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು.

ಅಪಿ ದ್ರವ್ಯಂ ವಹೇದೇವ ಯಥಾಬಲಮವಂಚಯನ್ ಅರ್ಪಯೇಲ್ಲಿಂಗಬೇರಾರ್ಥಮರ್ಚಯೇದಪಿ ಸಂತತಮ್

ಯಾವ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ವಹಿಸಿ, ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಂಡಪಂ ಗೋಪುರಂ ತೀರ್ಥಂ ಮಠಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತಥೋತ್ಸವಮ್ ವಸ್ತ್ರಂ ಗಂಧಂ ಚ ಮಾಲ್ಯಂ ಚ ಧೂಪಂ ದೀಪಂ ಚ ಭಕ್ತಿತಃ

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂದಿರ, ಗೋಪುರ, ತೀರ್ಥ, ಮಠ, ಕ್ಷೇತ್ರ, ಹಬ್ಬ, ಬಟ್ಟೆ, ಸುಗಂಧ, ಹಾರ, ಧೂಪ, ದೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ವಿವಿಧಾನ್ನಂ ಚ ನೈವೇದ್ಯಮಪೂಪವ್ಯಂಜನೈರ್ಯುತಮ್ ಛತ್ರಂ ಧ್ವಜಂ ಚ ವ್ಯಜನಂ ಚಾಮರಂ ಚಾಪಿ ಸಾಂಗಕಮ್

ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಅನ್ನ, ಅಪೂಪ, ಪಲ್ಯ, ಚಟ್ನಿ ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯ, ಜೊತೆಗೆ ಛತ್ರ, ಧ್ವಜ, ವಂಜನೆ, ಚಾಮರ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಸಮೇತವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ರಾಜೋಪಚಾರವತ್ಸರ್ವಂ ಧಾರಯೇಲ್ಲಿಂಗಬೇರಯೋಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಂ ನಮಸ್ಕಾರಂ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಜಪಂ ತಥಾ

ರಾಜೋಪಚಾರದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಗೌರವವನ್ನು ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಜಪವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

ಆವಾಹನಾದಿಸರ್ಗಾಂತಂ ನಿತ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸುಭಕ್ತಿತಃ ಇತ್ಥಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಯನ್ದೇವಂ ಲಿಂಗೇಬೇರೇ ಚ ಶಾಂಕರೇ

ಆವಾಹನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸಮರ್ಪಣೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಶಿವನ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸಿದ್ಧಿಮೇತಿ ಶಿವಪ್ರೀತ್ಯಾ ಹಿತ್ವಾಪಿ ಶ್ರವಣಾದಿಕಮ್ ಲಿಂಗಬೇರಾರ್ಚನಾಮಾತ್ರಾನ್ಮುಕ್ತಾಃ ಪುರ್ವೇ ಮಹಾಜನಾಃ

ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಕೇಳುವುದು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಹಳೆಯ ಮಹಾತ್ಮರು ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.

ಬೇರಮಾತ್ರೇ ತು ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯಂತೇ ದೇವತಾಗಣಾಃ ಲಿಂಗೇಬೇರೇ ಚ ಸರ್ವತ್ರ ಕಥಂ ಸಂಪೂಜ್ಯತೇ ಶಿವಃ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಗ್ರಹ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.

ಅಹೋ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ ಪುಣ್ಯಂ ಪ್ರಶ್ನಮೇತನ್ಮಹಾದ್ಭುತಮ್ ಅತ್ರ ವಕ್ತಾ ಮಹಾದೇವೋ ನಾನ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಪುರುಷಃ ಕ್ವಚಿತ್

ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪುಣ್ಯಮಯವೂ, ಅದ್ಭುತವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಮಹಾದೇವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ಶಿವೇನೋಕ್ತಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕ್ರಮಾದ್ಗುರುಮುಖಾಚ್ಛ್ರುತಮ್ ಶಿವೈಕೋ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪತ್ವಾನ್ನಿಷ್ಕಲಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ

ನಾನು ಗುರುಗಳ ಬಾಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿದಂತೆ ಶಿವನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿರ್ವಿಕಾರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರೂಪಿತ್ವಾತ್ಸಕಲಸ್ತದ್ವತ್ತಸ್ಮಾತ್ಸಕಲನಿಷ್ಕಲಃ ನಿಷ್ಕಲತ್ವಾನ್ನಿರಾಕಾರಂ ಲಿಂಗಂ ತಸ್ಯ ಸಮಾಗತಮ್

ಆತನಿಗೆ ರೂಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಸಕಲನು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಸಕಲ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ ಎರಡೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ನಿರಾಕಾರತ್ವದಿಂದ ಅವನ ಲಿಂಗವೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದೆ ಅವನೊಡನೆ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸಕಲತ್ವಾತ್ತಥಾ ಬೇರಂ ಸಾಕಾರಂ ತಸ್ಯ ಸಂಗತಮ್ ಸಕಲಾಕಲರೂಪತ್ವಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದಾಭಿಧಃ ಪರಃ

ಸಕಲತ್ವದಿಂದ ಅವನ ವಿಗ್ರಹವು ರೂಪವಂತಾಗಿದೆ. ಸಕಲ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಪಿ ಲಿಂಗೇ ಚ ಬೇರೇ ಚ ನಿತ್ಯಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯತೇ ಜನೈಃ ಅಬ್ರಹ್ಮತ್ವಾತ್ತದನ್ಯೇಷಾಂ ನಿಷ್ಕಲತ್ವಂ ನ ಹಿ ಕ್ವಚಿತ್

ಜನರು ಸದಾ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ನಿರಾಕಾರತ್ವ ಇಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ನಿಷ್ಕಲೇ ಲಿಂಗೇ ನಾರಾಧ್ಯಂತೇ ಸುರೇಶ್ವರಾಃ ಅಬ್ರಹ್ಮತ್ವಾಚ್ಚ ಜೀವತ್ವಾತ್ತಥಾನ್ಯೇ ದೇವತಾಗಣಾಃ

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರಾಕಾರ ಲಿಂಗವನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೂಡ ಹೀಗೇ.

ತೂಷ್ಣೀಂ ಸಕಲಮಾತ್ರತ್ವಾದರ್ಚ್ಯಂತೇ ಬೇರಮಾತ್ರಕೇ ಜೀವತ್ವಂ ಶಂಕರಾನ್ಯೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಂ ಶಂಕರಸ್ಯ ಚ

ಸಕಲ ರೂಪವಿರುವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೌನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರರು ಜೀವಿಗಳು, ಶಂಕರನೇ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನು.