ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೌತಂಭಸ್ಮತಥಾಸ್ಮಾರ್ತಂದ್ವಿಜಾನಾಮೇವಕೀರ್ತಿತಮ್ ಅನ್ಯೇಷಾಮಪಿಸರ್ವೇಷಾಮಪರಂಭಸ್ಮಲೌಕಿಕಮ್

ಶ್ರೌತ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ ಭಸ್ಮವನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲೌಕಿಕ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಧಾರಣಂಮಂತ್ರತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂದ್ವಿಜಾನಾಂಮುನಿಪುಂಗವೈಃ ಕೇವಲಂಧಾರಣಂಜ್ಞೇಯಮನ್ಯೇಷಾಂಮಂತ್ರವರ್ಜಿತಮ್

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಧಾರಣೆಯನ್ನೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇತರರಿಗೆ ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಆಗ್ನೇಯಮುಚ್ಯತೇಭಸ್ಮದಗ್ಧಗೋಮಯಸಂಭವಮ್ ತದಾಪಿದ್ರವ್ಯಮಿತ್ಯುಕ್ತಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಸ್ಯಮಹಾಮುನೇ

ಗೋಮಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬರುವ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಅಗ್ನೇಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನೂ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಬೇಕಾದ ದ್ರವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರೋತ್ಥಿತಂಭಸ್ಮಸಂಗ್ರಾಹ್ಯಂವಾಮನೀಷಿಭಿಃ ಅನ್ಯಯಜ್ಞೋತ್ಥಿತಂವಾಪಿತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಸ್ಯಚಧಾರಣೇ

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ ಬರುವ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಬರುವ ಭಸ್ಮವನ್ನೂ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ಅಗ್ನಿರಿತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಮಂತ್ರೈರ್ಜಾಬಾಲೋಪನಿಷದ್ಗತೇಃ ಸಪ್ತಭಿಧೂಲನಂಕಾರ್ಯಂಭಸ್ಮನಾಸಜಲೇನಚ

ಜಾಬಾಲೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ 'ಅಗ್ನಿರಿತಿ' ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಾಯಿನ ನೀರಿನಿಂದ ಏಳು ಬಾರಿ ಛಿಂಪಡಬೇಕು.

ವರ್ಣಾನಾಮಾಶ್ರಮಾಣಾಂಚಮಂತ್ರತೋಮಂತ್ರತೋಪಿ ಚ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರೋದ್ಧೂಲನಂಪ್ರೋಕ್ತಜಾಬಾಲೈರಾದರೇಣಚ

ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ, ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ಜಾಬಾಲರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಸ್ಮನೋದ್ಧೂಲನಂಚೈವಯಥಾತಿರ್ಯಕ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಕಮ್ ಪ್ರಮಾದಾದಪಿಮೋಕ್ಷಾರ್ಥೀನತ್ಯಜೇದಿತಿವಿಶ್ರುತಿಃ

ಭಸ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತು ತಿರ್ಯಕ್ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿಯಾದರೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಶಿವೇನವಿಷ್ಣುನಾಚೈವತಥಾತಿರ್ಯಕ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಕಮ್ ಉಮಾದೇವೀಚಲಕ್ಷ್ಮೀಂಶ್ಚವಾಚಾನ್ಯಾಭಿಶ್ಚನಿತ್ಯಶಃ

ಶಿವನೂ, ವಿಷ್ಣುವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಮಾದೇವಿಯೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವಿಯರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿರ್ಯಕ್ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ವೈಶ್ಯೈಃ ಶೂದ್ರೈರಪಿಚಸಂಸ್ಕರೈಃ ಅಪಭ್ರಂಶೈರ್ಧೃತಂಭಸ್ಮತ್ರಿಪುಂಡ್ರೋದ್ಧೂಲನಾತ್ಮನಾ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದವರಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದವರಾಗಲಿ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ತಾವು ತಾವು ಧರಿಸಬೇಕು.

ಉದ್ಧೂಲನಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂಚಶ್ರದ್ಧಯಾನಾಚರಂತಿಯೇ ತೇಷಾಂನಾಸ್ತಿಸಮಾಚಾರೋವರ್ಣಾಶ್ರಮಸಮನ್ವಿತಃ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ನಡೆಗೆ ವರ್ಣ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದ್ಧೂಲನಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂಚಶ್ರದ್ಧಯಾನಾಚರಂತಿಯೇ ತೇಷಾಂನಾಸ್ತಿವಿನಿಮುಂಕ್ತಿಸ್ಸಂಸಾರಾಜ್ಜನ್ಮಕೋಟಿಭಿಃ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ್ಮಗಳಾದರೂ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಬಿಡುವು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದ್ಧೂಲನಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂಚಶ್ರದ್ಧಯಾನಾಚರನ್ತಿಯೇ ತೇಷಾಂನಾಸ್ತಿಶಿವಜ್ಞಾನಂಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತೈರಪಿ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಯುಗಗಳಾದರೂ ಶಿವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದ್ಧೂಲನಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂ ಚ ಶ್ರದ್ಧಯಾನಾಚರನ್ತಿಯೇ ತೇಮಹಾಪಾತಕೈರ್ಯುಕ್ತಾ ಇತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯನಿರ್ಣಯಃ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಹಾಪಾತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ.

ಉದ್ಧೂಲನಂತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂಚಶ್ರದ್ಧಯಾನಾಚರನ್ತಿ ಯೇ ತೇಷಾಮಾಚರಿತಂ ಸರ್ವಂವಿಪರೀತಫಲಾಯ ಹಿ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿರುದ್ಧ ಫಲವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾಪಾತಕಯುಕ್ತಾನಾಂ ಜಂತೂನಾಂಶರ್ವವಿದ್ವಿಷಾಮ್ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರೋದ್ಧೂಲನದ್ವೇಷೋಜಾಯತೇಸುದೃಢಂ ಮುನೇ

ಮಹಾಪಾತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಮತ್ತು ಶರ್ವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ.

ಶಿವಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯಂ ಯಃ ಕೃತ್ವಾಕುರ್ಯಾತ್ತ್ರಿಯಾಯುಷಾತ್ಮವಿತ್ ಮುಚ್ಯತೇಸರ್ವಪಾಪೈಸ್ತುಸ್ಪೃಷ್ಟೇನಭಸ್ಮನಾನರಃ

ಯಾರು ಶಿವಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಿತೇನಭಸ್ಮನಾಕುರ್ಯಾತ್ತ್ರಿಸನ್ಧ್ಯಂಯಸ್ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಕಮ್ ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಶಿವೇನಸಹಮೋದತೇ

ಯಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಂಜೆ ಮೂರು ಸ೦ಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಬಿಳಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಿತೇನಭಸ್ಮನಾ ಕುರ್ಯಾಲಾಟೇ ತು ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಕಮ್ ಯೋಸಾವನಾದಿಭೂತಾನ್ಹಿಲೋಕಾನಾಪ್ತೋ ಮೃತೋಭವೇತ್

ಯಾರು ಬಿಳಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಕೃತ್ವಾ ಭಸ್ಮನಾಸ್ನಾನಂ ನ ಜಪೇದ್ವೈಷಡಕ್ಷರಮ್ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂ ಚ ರಚಿತ್ವಾ ತು ವಿಧಿನಾಭಸ್ಮನಾಜಪೇತ್

ಭಸ್ಮದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡದೆ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಂತರ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಅದಯೋ ವಾಧಮೋ ವಾಪಿ ಸರ್ವಪಾಪಾನ್ವಿತೋಪಿ ವಾ ಉಷಃಪಾಪಾನ್ವಿತೋ ವಾಪಿಮೂರ್ಖೋ ವಾ ಪತಿತೋಪಿ ವಾ

ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, whether they are noble or lowly, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿ, ಬೆಳಗಿನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿ, ಮೂರ್ಖನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಪತನಗೊಂಡವನಾಗಿರಲಿ—

ಯಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇವಸೇನ್ನಿತ್ಯಂಭೂತಿಶಾಸನಸಂಯುತಃ ಸರ್ವತೀರ್ಥೈಶ್ಚಕ್ರತುಭಿಃಸಾಂನಿಧ್ಯಂಕ್ರಿಯತೇಸದಾ

ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭೂತಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲ ಸದಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಸಹಿತೋ ಜೀವಃ ಪೂಜ್ಯಃ ಸರ್ವೈಃ ಸುರಾಸುರೈಃ ಪಾಪಾನ್ವಿತೋಪಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಕಿಂ ಪುನಃ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಯುತಃ

ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಜೀವಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರೂ ಕೂಡ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಪಾಪಿಯಾದರೂ ಆತ್ಮಶುದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ—ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಎಷ್ಟು ಶುದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ!

ಯಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ಶಿವಜ್ಞಾನೀ ಭೂತಿಶಾಸನಸಂಯುತಃ ಗತೋ ಯದೃಚ್ಛಯಾದ್ಯಾಪಿ ತಸ್ಮಿಸ್ತೀರ್ಥಾಃ ಸಮಾಗತಾಃ

ಯಾವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಶಿವಜ್ಞಾನಿಯು ಭೂತಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಕೂಡಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಬಹುನಾತ್ರಕಿಮುಕ್ತೇನಧಾರ್ಯಂಭಸ್ಮಸದಾ ಬುಧೈಃ ಲಿಂಗಾರ್ಚನಂಸದಾಕಾರ್ಯಂಜಪ್ಯೋಮಂತ್ರಃಷಡಕ್ಷರಃ

ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು; ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಮತ್ತು ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಣಾವಿಷ್ಣುನಾವಾಪಿ ರುದ್ರೇಣಮುನಿಭಿಃ ಸುರೈಃ ಭಸ್ಮಧಾರಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂನಶಕ್ಯಂಪರಿಭಾಷಿತುಮ್

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಭಸ್ಮಧಾರಣೆಯ ಮಹಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇತಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರೋಲುಪ್ತವರ್ಣಕ್ರಿಯೋಪಿ ಚ ಪಾಪಾತ್ಸಕೃತ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಸ್ಯಧಾರಣಾತ್ಸೋಪಿಮುಚ್ಯತೇ

ಹೀಗಾಗಿ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ವರ್ಣದ ಕರ್ಮಗಳು ನಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ, ಅವನು ಒಂದೇ ಸಲ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದರೆ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯೇಭಸ್ಮಧಾರಿಣಂತ್ಯಕ್ತ್ವಾಕರ್ಮಕುರ್ವಂತಿಮಾನವಾಃ ತೇಷಾಂ ನಾಸ್ತಿವಿನಿರ್ಮೋಕ್ಷಃ ಸಂಸಾರಾಜ್ಜನ್ಮಕೋಟಿಭಿಃ

ಯಾರು ಭಸ್ಮಧಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೇನು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಾದರೂ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.

ತೇ ನಾಧೀತಂಗುರೋಃಸರ್ವಂತೇನಸರ್ವಮನುಷ್ಠಿತಮ್ ಯೇನವಿಪ್ರೇಣಶಿರಸಿತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂಭಸ್ಮನಾಕೃತಮ್

ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ತಲೆಗೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಹಾಕದೆ ಇದ್ದಾನೋ, ಅವನು ಗುರುನಿಂದ ಕಲಿತದ್ದೂ, ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.

ಯೇ ಭಸ್ಮಧಾರಿಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾನರಾಃ ಕುರ್ವಂತಿತಾಡನಮ್ ತೇಷಾಂಚಂಡಾಲತೋಜನ್ಮಬ್ರಹ್ಮನ್ನೂಹ್ಯಂವಿಪಶ್ಚಿತಾ

ಯಾರು ಭಸ್ಮಧಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರ ಜನ್ಮ ಚಂಡಾಳನಿಗಿಂತಲೂ ಹೀನವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.