ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತತಃಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಂ ಜಪ್ತ್ವಾ ಶತರುದ್ರಿಯಮೇವ ಚ ಸ್ತುತೀರ್ನಾನಾವಿಧಾಃ ಕೃತ್ವಾ ಪಞ್ಚಾಂಗಪಠನಂ ತಥಾ

ನಂತರ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಶತರುದ್ರಿಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪಂಚಾಂಗ ಪಾಠನವನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಂ ಕೃತ್ವಾ ನತ್ವಾ ಲಿಂಗಂ ವಿಸರ್ಜಯೇತ್ ಇತಿಪ್ರೋಕ್ತಮಶೇಷಂ ಚ ಶಿವಪೂಜನಮಾದರಾತ್

ಆಮೇಲೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಹೊರಡುವುದು. ಹೀಗೆ ಶಿವನ ಪೂಜೆಯ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾತ್ರಾವುದಙ್ಮುಖಃ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇವಕಾರ್ಯಂಸದೈವಹಿ ಶಿವಾರ್ಚನಂ ಸದಾಪ್ಯೇವಂಶುಚಿಃ ಕುರ್ಯಾದುದಙ್ಮುಖಃ

ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ದೇವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆಯೇ, ಶಿವನ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ, ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿಯೇ ಮಾಡಬೇಕು.

ನ ಪ್ರಾಚೀಮಗ್ರತಃ ಶಂಭೋರ್ನೋದೀಚೀಂ ಶಕ್ತಿಸಂಹಿತಾನ್ ನಪ್ರತೀಚೀಂಯತಃ ಪೃಷ್ಠಮತೋಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸಮಾಶ್ರಯೇತ್

ಶಂಭುವಿನ ಮುಂದೆ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಬಾರದು, ಶಕ್ತಿಯು ಇರುವ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೂ ಮುಖಮಾಡಬಾರದು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು.

ವಿನಾಭಸ್ಮತ್ರಿಪುಂಡ್ರೇಣ ವಿನಾ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲಯಾ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಂ ವಿನಾ ನೈವ ಪೂಜಯೇಚ್ಛಂಕರಂ ಬುಧಃ

ಬಸ್ಮದಿಂದ ಮೂರು ರೇಖೆ ಹಾಕದೆ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸದೆ, ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಾರದು.

ಭಸ್ಮಾಪ್ರಾಪ್ತೌಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಶಿವಪೂಜನೇ ತಸ್ಮಾನ್ಮೃದಾಪಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಲಲಾಟೇ ಚ ತ್ರಿಪುಣ್ಡ್ರಕಮ್

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಬಸ್ಮ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೇಖೆ ಹಾಕಬೇಕು.

ಅಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಶಿವನೈವೇದ್ಯಮಿತಿ ಪೂರ್ವಂ ಶ್ರುತಂ ವಚಃ ಬ್ರೂಹಿ ತನ್ನಿರ್ಣಯಂ ಬಿಲ್ವಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮಪಿ ಸನ್ಮುನೇ

ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದೆಂದು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ್ದೆವು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವದ ಮಹಿಮೆನ್ನೂ ಹೇಳಿ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ.

ಸರ್ವಂವದಾಮಿಸಂಪ್ರೀತ್ಯಾ ಧನ್ಯಾ ಯೂಯಂ ಶಿವವ್ರತಾಃ

ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಶಿವನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ನೀವು ಧನ್ಯರು.

ಶಿವಭಕ್ತಃ ಶುಚಿಃ ಶುದ್ಧಃ ಸದ್ವ್ರತೀದೃಢನಿಶ್ಚಯಃ ಭಕ್ಷಯೇಚ್ಛಿವನೈವೇದ್ಯಂತ್ಯಜೇದಗ್ರಾಹ್ಯಭಾವನಾಮ್

ಶಿವಭಕ್ತನು ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಉತ್ತಮ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಬಹುದು; ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾಪಿ ಶಿವನೈವೇದ್ಯೇ ಯಾಂತಿ ಪಾಪಾನಿ ದೂರತಃ ಭಕ್ತೇತುಶಿವನೈವೇದ್ಯೇಪುಣ್ಯಾನ್ಯಾ ಯಾಂತಿಕೋಟಿಶಃ

ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತನು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಪುಣ್ಯಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ.

ಅಲಂ ಯಾಗಸಹಸ್ರೇಣಾಪ್ಯಲಂ ಯಾಗಾರ್ಬುದೈರಪಿ ಭಕ್ಷಿತೇ ಶಿವನೈವೇದ್ಯೇ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ಸಾವಿರ ಯಾಗಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶಿವನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಯದ್ಗೃಹೇಶಿವನೈವೇದ್ಯಪ್ರಚಾರೋಪಿಪ್ರಜಾಯತೇ ತದ್ಗೃಹಂಪಾವನಂಸರ್ವಮನ್ಯಪಾವನಕಾರಣಮ್

ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಮನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೂ ಪಾವನಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಗತಂ ಶಿವನೈವೇದ್ಯಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶಿರಸಾಮುದಾ ಭಕ್ಷಣೀಯಂಪ್ರಯತ್ನೇ ನ ಶಿವಸ್ಮರಣಪೂರ್ವಕಮ್

ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯ ಬಂದಾಗ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಆಗತಂ ಶಿವನೈವೇದ್ಯಮನ್ಯದಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಮಿತ್ಯಪಿ ವಿಲಂಬೇಪಾಪಸಂಬಂಧೋಭವತ್ಯೇವ ಹಿ ಮಾನವೇ

ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿಳಂಬವಾದರೆ, ಅದು ಪಾಪದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ನ ಯಸ್ಯ ಶಿವನೈವೇದ್ಯಗ್ರಹಣೇಚ್ಛಾಪ್ರಜಾಯತೇ ಸಪಾಪಿಷ್ಠೋಗರಿಷ್ಠಃಸ್ಯಾನ್ನರಕಂಯಾತ್ಯಪಿಧ್ರುವಮ್

ಯಾರಿಗಾದರೂ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಹುಟ್ಟದೆ ಹೋದರೆ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿ; ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಹೃದಯೇ ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತೇ ಚ ಸ್ವರ್ಣರೂಪ್ಯಾದಿನಿರ್ಮಿತೇ ಶಿವದೀಕ್ಷಾವತಾಭಕ್ತೇನೇದಂಭಕ್ಷ್ಯಮಿತೀರ್ಯತೇ

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಕಾಂತ, ಬಂಗಾರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಶಿವದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅದು ಸೇವನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶಿವದೀಕ್ಷಾನ್ವಿತೋಭಕ್ತೋ ಮಹಾಪ್ರಸಾದಸಂಜ್ಞಕಮ್ ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಲಿಂಗಾನಾಂ ನೈವೇದ್ಯಂ ಭಕ್ಷಯೇಚ್ಛುಭಮ್

ಶಿವದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಭಕ್ತನು ಮಹಾಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಬಹುದು; ಅದು ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯದೀಕ್ಷಾಯುಜಾಂನ್ಃಣಾಂಶಿವಭಕ್ತಿರತಾತ್ಮನಾಮ್ ಶೃಣುಧ್ವಂನಿರ್ಣಯಂಪ್ರೀತ್ಯಾಶಿವನೈವೇದ್ಯಭಕ್ಷಣೇ

ಶಿವದೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದವರೂ ಶಿವಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೂ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯ ಸೇವನೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಶಾಲಗ್ರಾಮೋದ್ಭವೇ ಲಿಂಗೇ ರಸಲಿಂಗೇತಥಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಪಾಷಾಣೇ ರಾಜತೇಸ್ವರ್ಣೇಸುರಸಿದ್ಧಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೇ

ಶಾಲಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ದ್ರವ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ,

ಕಾಶ್ಮೀರೇ ಸ್ಫಾಟಿಕೇರಾತ್ನೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗೇಷು ಸರ್ವಶಃ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಸಮಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶಂಭೋರ್ನೈವೇದ್ಯಭಕ್ಷಣಮ್

ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಟಿಕ ರತ್ನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಹಾಪಿ ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಂಯಸ್ತುಧಾರಯೇತ್ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾದ್ರುತಂತಸ್ಯಸರ್ವಪಾಪಂ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನೂ ಶುದ್ಧನಾದ ಮೇಲೆ, ನೈವೇದ್ಯದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚಂಡಾಧಿಕಾರೋಯತ್ರಾಸ್ತಿತದ್ಭಾಕ್ತವ್ಯಂನಮಾನವೈಃ ಚಂಡಾಧಿಕಾರೋನೋಯತ್ರಭೋಕ್ತವ್ಯಂತಚ್ಚಭಕ್ತಿತಃ

ಚಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಚಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇತರರೂ ಸೇವಿಸಬಹುದು.

ಬಾಣಲಿಂಗೇಚಲೌಹೇಚಸಿದ್ಧೇಲಿಂಗೇಸ್ವಯಂಭುವಿ ಪ್ರತಿಮಾಸುಚಸರ್ವಾಸುನಚಂಡೋಧಿಕೃತೋಭವೇತ್

ಬಾಣಲಿಂಗ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಲಿಂಗ, ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ, ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಾಧಿಕಾರಿಯ ನಿಯಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ನಾಪಯಿತ್ವಾವಿಧಾನೇನಯೋಲಿಂಗಸ್ನಾಪನೋದಕಮ್ ತ್ರಿಃಪಿಬೇತ್ತ್ರಿವಿಧಂಪಾಪಂತಸ್ಯೇಹಾಶು ವಿನಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ವಿಧಿಯಂತೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಆ ಸ್ನಾನದ ನೀರನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮೂರು ವಿಧದ ಪಾಪಗಳು ಕೂಡಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಗ್ರಾಹ್ಯಂಶಿವನೈವೇದ್ಯಂ ಪತ್ರಂಪುಷ್ಪಂಫಲಂಜಲಮ್ ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲಾಸಂಗಾತ್ಸರ್ವಂ ಯಾತಿ ಪವಿತ್ರಿತಾಮ್

ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯ, ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಲೋಂಗೋಪರಿ ಚ ಯದ್ದ್ರವ್ಯಂತದಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ ಸುಪವಿತ್ರಂ ಚ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಯಲ್ಲಿಂಗಸ್ಪರ್ಶಬಾಹ್ಯತಃ

ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ; ಲಿಂಗದ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ನೈವೇದ್ಯನಿರ್ಣಯಃಪ್ರೋಕ್ತ ಇತ್ಥಂವೋಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ ಶೃಣುಧ್ವಂ ಬಿಲ್ವಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಸಾವಧಾನತಯಾ ಽದರಾತ್

ನೈವೇದ್ಯದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ; ಈಗ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಮಹಿಮೆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಮಹಾದೇವಸ್ವರೂಪೋಯಂ ಬಿಲ್ವೋದೇವೈರಪಿಸ್ತುತಿಃ ಯಥಾಕಥಂಚಿದೇತಸ್ಯಮಹಿಮಾಜ್ಞಾಯತೇಕಥಮ್

ಈ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷವೇ ಮಹಾದೇವನ ಸ್ವರೂಪ, ದೇವತೆಗಳೂ ಇದನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರಿಗೆ ಹೇಗಾದರೂ ಇದರ ಮಹಿಮೆ ತಿಳಿದರೆ ಅದು ಸಾಕು.

ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಾನಿಯಾವಂತಿಲೋಕೇಷುಪ್ರಥಿತಾನ್ಯಪಿ ತಾನಿಸರ್ವಾಣಿತೀರ್ಥಾನಿಬಿಲ್ವಮೂಲೇವಸಂತಿಹಿ

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬೇರು ಬಳಿ ಇವೆ.