ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿಭುವನಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಭಿ, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗಿನ ತುದಿ, ಶಿರೋಮಣಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಮಧ್ಯದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಿಂಗವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೂ ಚಲಿಸುವಂತಹದು. ಪರ್ವತವನ್ನು ಪೌರುಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಂತಹವುಗಳನ್ನು ಪೌರುಷ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಂತಹವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಷಷ್ಟಿಕ (ಅರವತ್ತು ಬಗೆಯವು) ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶಾಲಿ, ಗೋಧೂಮ ಮತ್ತು ಪೌರುಷ ಬಗೆಯವುಗಳು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ. ಪೌರುಷವು ದೈವಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಣಿಮಾದಿ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವು ಸತ್ಪತ್ನಿಯರು, ಧನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ರಸಲಿಂಗವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ರಸಲಿಂಗವು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ, ಶುಭಕರವಾದ ಬಾಣಲಿಂಗವು ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಲಿಂಗವು ಮಹಾಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಶಿಲಾಲಿಂಗವು ಶುಭಕರವೂ ಪಾವನಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಣಲಿಂಗವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಸ್ವಂತ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪರರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಅದು ನಿಷಿದ್ಧವಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಧವೆಗೆ ಸ್ಫಟಿಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಧವೆಗೆ ರಸಲಿಂಗವೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವಂತೆಯರಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ. ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕ ಲಿಂಗವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಿಗೆ ಪೀಠದ ಮೇಲಿನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರು ಎಲ್ಲ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅನ್ನವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಿಸಬೇಕು; ಅಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಿಂಗವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದೆ; ಅವರು ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ, ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸದಾ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಬೇಕು; ವಿಭೂತಿ ಮೂರು ಬಗೆಯದು—ಲೌಕಿಕ, ವೇದಿಕ ಹಾಗೂ ಶಿವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದದು. ಲೌಕಿಕ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಭಸ್ಮವು ವಸ್ತುಗಳ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮಣ್ಣು, ಮರ, ಲೋಹದ ರೂಪಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು ಹೀಗೆ. ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಳೇ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಇಚ್ಛಿತವಾಗಿದೆ. ನಾಯಿ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ದೂಷಿತವಾದವರಿಗೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ; ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನೀರಿಲ್ಲದೇ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ವೇದಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು; ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಯಜ್ಞವು ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಘೋರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಬಿಲ್ವ ಮರವನ್ನು ಸುಡಬೇಕು. ಆಗ ಅದು ಶಿವಾಗ್ನಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಸುಟ್ಟದ್ದೇ ಶಿವಾಗ್ನಿಭಸ್ಮ. ಮೊದಲು, ಕಪ್ಪು ಹಸು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸುವಿನ ಗೋಮಯವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಶಮಿ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಪಾಲಾಶ, ಔದುಂಬರ, ವಟ, ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಮರಗಳ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಶಿವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಭಸ್ಮವೇ ನಿಜವಾದ ಶಿವಾಗ್ನಿಭಸ್ಮ. ಅಥವಾ, ದರ್ಭೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮರವನ್ನು ಶಿವಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುವಾಗ ಸುಟ್ಟು, ಶುದ್ಧ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಹೊಸ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದು ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; 'ಭಸ್ಮ' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಇದೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ, ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಜನರು ಧಾನ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಉತ್ತಮ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಜಠರಾಗ್ನಿಯು ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಅವುಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾರವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೋಷಿಸುವಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಶಿವನು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ತಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಶಿವನು ಆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡನು; ಲೇಪನೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರವನ್ನು ಆತನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು: ಆಕಾಶದ ಸಾರವನ್ನು ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ, ವಾಯುವಿನ ಸಾರವನ್ನು ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಸಾರವನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರರ ಸಾರವೇ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ; ಅದೇ ಗುರುತು ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನKapಾಲದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ತನ್ನ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರವನ್ನು ಆತನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನು ಹೇಗೆ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸುವವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವ ಪಶುವಿಗೂ ಸಿಂಹನಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಿರದು; 'ಶ' ಎಂದರೆ ಸದಾ ಸುಖ ಮತ್ತು ಆನಂದ, 'ಮ' ಎಂದರೆ ಪುರುಷ. 'ವ' ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ, ತನ್ನನ್ನು ಶಿವನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಲೇಪಿಸುವ ಮೊದಲು ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು; ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ನೀರಿಲ್ಲದೇ ಕೂಡ. ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಥವಾ ಪುರುಷ, ಪೂಜೆಗೆ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಧರಿಸಬೇಕು. ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಧರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದವನು ಶಿವಪೂಜೆಯ ಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಖಂಡಿತ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವಮಂತ್ರದಿಂದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು ನಿಜವಾದ ಯತಿ; ಅವನು ಶಿವಪರನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಕೇವಲ ಶಿವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶಿವವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರಿಗೆ ಅಶೌಚ ಅಥವಾ ಸುತ್ತು ಪಾಲನೆ ಅವಶ್ಯವಿಲ್ಲ; ಭಸ್ಮವನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹಾಕಬೇಕು. ಸ್ವಂತ ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗುರುನ ಕೈಯಿಂದ ಈ ಗುರುತು ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಶಿವಭಕ್ತನ ಗುರುತು; ಇದು ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ 'ಗುರು' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ.