ಶಿವಪುರಾಣಮ್
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ಶಿವಪುರಾಣವು ಐದುನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವೇದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದು ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ಸಂಹಿತೆ, ಎರಡನೆಯದು ರೌದ್ರೀ ಸಂಹಿತೆ, ಮೂರನೆಯದು ಶತರುದ್ರ ಸಂಹಿತೆ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಕೋಟಿರುದ್ರ ಸಂಹಿತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಐದನೆಯದು ಉಮಾ ಸಂಹಿತೆ, ಆರನೆಯದು ಕೈಲಾಸ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಏಳನೆಯದು ವಾಯವೀಯ ಸಂಹಿತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಈ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ದೇವಮಯವಾದ ಶಿವಪುರಾಣವು ತನ್ನ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗುರಿಯನ್ನು ನೀಡುವದು. ಯಾರು ಈ ಶಿವಪುರಾಣವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊರಕುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳ ನೂರಾರು ಗ್ರಂಥಗಳು ಕೂಡ ಈ ಶಿವಪುರಾಣದ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಶೈವ ಪುರಾಣವನ್ನು, ಶಿವಭಕ್ತರಾದ ವ್ಯಾಸರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ತ್ರಿವಿಧ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇದಾಂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪುರಾಣವು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದವರಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದು, ಮತ್ತು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಎಂಬ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮುತ್ತುಗೆಯಂತೆ ಈ ಶೈವ ಪುರಾಣವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತ ಜ್ಞಾನವಿದೆ ಹಾಗೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಂಭುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೂತರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಓ ಸೂತ ಮಹಾಶಯ, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪುರಾಣವನ್ನು, ವೇದಾಂತ ಸಾರರೂಪವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಹೇಳು." ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೂತನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. "ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇದು ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ವೇದಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೂ, ಜ್ಞಾನವೂ, ವೈರಾಗ್ಯವೂ ತುಂಬಿರುವ ತ್ರಿವಿಧ ಗಾನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುರಾಣವು ವೇದಗಳ ಸಾರವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರು ಗೋಟಿಗಳ ಋಷಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಿವಾದವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು: "ಇದು ಪರಮ, ಇದು ಅಲ್ಲ" ಎಂಬಂತೆ. ಆಗ ಅವರು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಮುಗಿದು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದರು: "ನೀನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲಕಾರಣ." "ಯಾರು ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನು? ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ, ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಯಾರನ್ನು ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಲಾಗದು? ಎಲ್ಲವೂ ಯಾರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ? ಆ ದೇವರು, ಮಹಾದೇವನು, ಸರ್ವಜ್ಞನು, ವಿಶ್ವನಾಥನು; ಅವನನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು, ಬೇರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ." "ರುದ್ರ, ಹರಿಹರ, ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರು ಸದಾ ಅವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವುದು? ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅನುಗ್ರಹವು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ—ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮೊಳೆ, ಮೊಳೆಯಿಂದ ಹುಲ್ಲು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ." "ಆದುದರಿಂದ, ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ, ನೀವು ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ, ದ್ವಿಜರೇ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಿರಿ. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ವೇದಜ್ಞಾನಸಾರವೂ, ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಗುರಿಯೂ, ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು." "ಈಗ, ಪರಮ ಗುರಿಯೇನು? ಅದರ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಾಧನ ಯಾವುದು? ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾಧಕ ಬೇಕು? ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಪರಮ ಗುರಿ ಎಂದರೆ ಶಿವಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು; ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಅವನ ಸೇವೆ; ಸಾಧಕನು ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಫಲಗಳ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿರಬೇಕು." "ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಪ್ರಭುವಿನ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಗತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪರಮ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ನೇರವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ." "ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವುದು, ಬಾಯಿಂದ ಪಠಿಸುವುದು. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದೇ ಮಹಾಸಾಧನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು, ಪಠಿಸಬೇಕು, ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು." "ಹೀಗಾಗಿ, ನಮಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವೇ ಸಾಧನೋಪಾಯವಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು, ಎಲ್ಲ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತರಾಗಿರಬೇಕು. ಜನರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ತಿಳಿದು, ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ." "ಆದುದರಿಂದ, ಕೇಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾದುದು; ಗುರುನ ಬಾಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಜ್ಞಾನಿ ಉಳಿದ ಪಠಣೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಪೂರೈಸಿದಾಗ, ಧ್ಯಾನದವರೆಗೆ ಸಾಧನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಶಿವಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಸಾಲೋಕ್ಯಾದಿ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ." "ಆ ಬಳಿಕ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸುಖಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಈ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಶುಭ ಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ." ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದರು: "ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಧ್ಯಾನ? ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕೇಳುವುದು? ಪಠಣೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧಿಯೂ, ತರ್ಕದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯೂ, ಶಿವನ ಗುಣ, ರೂಪ, ಲೀಲೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ನಾಮಗಳ ಧ್ಯಾನ, ಪೂಜೆ, ಪಠಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತೊಡಗಿರುವುದೇ ಧ್ಯಾನ. ಇದು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದು." "ಪಾಟ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ, ಶಂಭುವಿನ ಮಹಿಮೆಯ ನಾಮ, ಗುಣ, ರೂಪ, ಲೀಲೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ಪಠಣೆ; ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸಾಧನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ." "ಯಾವ ಸಾಧನದಿಂದಾದರೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಾದರೂ, ಶಿವನ ವಿಷಯಗಳಾದ ಅನೇಕ ಪದಗಳನ್ನು ಕಿವಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳುವುದು, ಹೆಂಗಸಿನ ಆಟದ ಅಪ್ಪುಗೆಯಷ್ಟು ದೃಢವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವುದು—ಇದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರವಣ, ಕೇಳುವುದು ಎಂಬುದು." ಈ ರೀತಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಸೂತರು ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿವಪುರಾಣದ ಸಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿ, ಪಠಿಸಿ, ಧ್ಯಾನಿಸಿದವರು ಪರಮ ಶಿವಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.