ಶಿವಪುರಾಣಮ್
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೂ ಮನಸ್ಸು ತಕ್ಷಣವೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಿಜಾತಿಗಳೇ, ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕಿದರೂ, ಈ ಭಯಾನಕ ಸಂಹಿತೆ ನಾಶಮಾಡಲಾರದ ಪಾಪವೊಂದನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಶಿವನು ಆನಂದದಿಂದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾಗರದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಕುಮಾರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಭಯಾನಕ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಯಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನರ್ಹ ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ, ಅಶುದ್ಧ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ದುಷ್ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪಗಳು, ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪಠಿಸಿದರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷಗಳ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದವರಿಗೆ, ಅವರ ಫಲವನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಶಂಭುವಿನ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚತುರ್ಧಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬೇರು ಬಳಿ ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ, ಶಿವನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇತರ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಇವೆ, ಅವು ಕೂಡ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವು; ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಜ್ಞಾನವಿನೋದದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಈ ರೀತಿ ವೇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಿವಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ಶಿವನೇ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಚಿಸಿದನು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೇಶ, ತಾರ-ರೌದ್ರ, ವೈನಾಯಕ, ಓಮಿಕ, ಮಾತೃ, ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಗಗಳ ರುದ್ರ, ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಶತರುದ್ರ ಎಂಬ ಸಂಹಿತೆಗಳಿವೆ. ಕೋಟಿರುದ್ರ, ಸಾವಿರ ಕೋಟಿರುದ್ರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಧರ್ಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಾಯವೀಯ ಕೂಡ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪುರಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸಂಹಿತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದವುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ವಿದ್ಯೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ರುದ್ರ, ವೈನಾಯಕ, ಓಮಿಕ, ಮಾತೃ ಪುರಾಣ—ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರಗಳ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾವಿರ; ಶತರುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕರ್ಧ. ಕೋಟಿರುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದ ಮೂರುಪಟ್ಟು; ಸಾವಿರ ಕೋಟಿರುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ರುದ್ರಗಳಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ವಾಯವೀಯ ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು, ಘರ್ಮ ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು; ಈ ರೀತಿ ಶಿವ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವ್ಯಾಸರು ಇದನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿವಪುರಾಣವು ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡನು; ಮೊದಲಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಶ್ಲೋಕಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮರೆಯಾಯಿತು. ದ್ವಾಪರ ಮುಂತಾದ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಹದಿನೆಂಟಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು; ದ್ವೈಪಾಯನ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಶಿವಪುರಾಣವು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವೇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲದು ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ, ಎರಡನೆಯದು ರೌದ್ರೀ, ಮೂರನೆಯದು ಶತರುದ್ರ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಕೋಟಿರುದ್ರ. ಐದನೆಯದು ಉಮಾ, ಆರನೆಯದು ಕೈಲಾಸ, ಏಳನೆಯದು ವಾಯವೀಯ; ಈ ರೀತಿ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ದೈವಿಕ ಶಿವಪುರಾಣವು ತನ್ನ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು, ಮತ್ತು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಶಿವಪುರಾಣವನ್ನು ಅದರ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಆಗಮ—ಇವುಗಳ ನೂರಾರು ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಈ ಶಿವಪುರಾಣದ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಸ್ತುತಿಸಿದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಶೈವ ಪುರಾಣವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದುದು, ತ್ರಿವಿಧ ತಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು, ಸದಾಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇದಾಂತ ಜ್ಞಾನವಿದೆ; ಇದನ್ನು ದ್ವೇಷರಹಿತ ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯ, ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಶೈವ ಪುರಾಣವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಿರೀಟಮಣಿಯಾದಂತೆ, ವೇದಾಂತ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಯಾರು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಂಭುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೂತರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ನಮಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು, ವೇದಾಂತದ ಸಾರರೂಪವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವನ್ನು ಪಠಿಸಿಕೊ." ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೂತನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪುರಾಣಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ, ವೇದಗಳ ಸಾರವಿರುವ ಈ ಶೈವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯು, ಜ್ಞಾನವು, ವೈರಾಗ್ಯವು ಪ್ರೀತಿ ಸಹಿತವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಮೂರುಮಟ್ಟಿನ ಗಾನ ಇದೆ. ವೇದಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುರಾಣವು ವೇದಗಳ ಸಾರವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಷಡ್ರಿಷಿಗಳ ವಂಶದವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು—'ಇದು ಪರಮ, ಇದು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು. ಅವರು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೋದರು. ಎಲ್ಲರೂ ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀನೇ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣ.' 'ಯಾರು ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನು? ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ, ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ, ಯಾರಿಗೆ ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಲಾರದು?' 'ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ?