ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಈ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಮಹಾ ಪೂಜಾವಿಧಾನವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕಥನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪೂಜೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಂಟಪವು ಐದು ಪರಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಅತಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪಾದ್ಮದಲ್ಲಿ, ಹೂವಿನ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹೂವಿನ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ದಳದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ವಾಮಾದಿ ಎಂಟು ರುದ್ರರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಹೂವಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹೂವಿನ ದಂಡದಲ್ಲಿ ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಂಡದ ಒಳಗೆ ಶಿವನಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹೂವಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿವತತ್ವ, ಜ್ಞಾನ, ಸತ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಆಸನಗಳ ಮೇಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹೂಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಈ ಐದು ಪರಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಮ್ಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಂತೆ ನಿರ್ಮಲ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಆ ಮಹಾದೇವನು ಮಿಂಚಿನ ವಲಯದಂತೆ ಜಟಾಮುಕುಟವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಮುಗುಳ್ನಗುವ ಚಿಗುರುವ ಕಮಲದಂತೆ ಮುಖವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವನ ಪಾದಗಳು, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳು ಕೆಂಪು ಕಮಲದ ದಳಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದೈವಿಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ, ದೈವಿಕ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಐದು ಮುಖಗಳನ್ನು, ಹತ್ತು ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಪೂರ್ವಮುಖವು ಮೃದುವಾಗಿ, ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಮೂರು ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕಿರಿಯ ಚಂದ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಮುಖವು ಗಂಭೀರವಾದ ಮಳೆಯ ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಭಯಂಕರವಾದ ಭ್ರೂಭಂಗದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪು ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತಲಿರುವವು. ಉಗುಳುತ್ತಿರುವ ದಂತಗಳು, ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪ, ಕಂಪಿಸುವ ತುಟಿಗಳು; ಉತ್ತರಮುಖವು ಪವಳದಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದು, ಗಾಢವಾದ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಮುಖವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ; ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಆಭರಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ಐದನೇ ಮುಖವು ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದು, ಮೃದುವಾದ ನಗುವಿನಿಂದ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ. ಅದು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ, ಚಂದ್ರವಂಶದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಪರಶು, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ—all ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವವು—ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರ್ಪ, ಬಾಣ, ಘಂಟೆ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ರೂಪವು ಕೀಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನಿಯಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ, ಗೌರವಮಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಕಂಠದವರೆಗೆ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಭಾಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ಅವನು ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಪುರಾತನ ಪೂರುಷ, ಈಶಾನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಿ. ಅವನ ಹೃದಯ ಭಾಗ ಅಗೋರ, ಎಡಭಾಗದ ಗುಪ್ತಸ್ಥಾನ ಮಹೇಶ್ವರ, ಪಾದ ಭಾಗ ಸದ್ಯ, ಅವನ ರೂಪವು ಮுப்பತ್ತೆಂಟು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಈಶಾನನು ಮಾತೃಗಳು, ಐದು ಬ್ರಹ್ಮರು ಮತ್ತು ಓಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ; ಹಂಸಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೇ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ರೀತಿ, ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಸದಾಶಿವನು ಜ್ಞಾನರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ರೂಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಮೂಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ನೀರು ಅರ್ಪಿಸುವವರೆಗೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ರೂಪಸಹಿತ ಶಿವನನ್ನು ಪರಾಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ, ಭೇದಾಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಐದು ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಆರು ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಾತೃಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪವಿತ್ರ ಓಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಶಿವನನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಶಾಂತಮಂತ್ರದಿಂದ, ಅಥವಾ ಇತರ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಶಿವನನ್ನು ಮಾತ್ರವೂ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು. ನೀರು ಅರ್ಪಣೆ, ಮುಖವಾಸ, ಸುಗಂಧಗಳ ಅರ್ಪಣೆಯವರೆಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ದೂರಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಐದು ಪರಿಧಿಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಶಿವನ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇರಾಮ್ಬ ಮತ್ತು ಷಣ್ಮುಖ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ, ಸುತ್ತಲೂ ಈಶಾನಾದಿ ಬ್ರಹ್ಮರನ್ನು ಅವರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಸದ್ಯವರೆಗೆ ಮೊದಲ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಹೃದಯಾದಿ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವಾ ದೇವಿಯವರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಮಾದಿ ಎಂಟು ರುದ್ರರನ್ನು ವಾಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕ್ರಮದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ಯದುಕುಲೋದ್ಭವ, ನಾನು ಮೊದಲ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ; ಈಗ ಪ್ರೀತಿ ಸಹಿತವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳು. ಎರಡನೇ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದ ದಳದಲ್ಲಿ ಅನಂತನನ್ನು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಕ್ಷಿಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದಳದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮದ ದಳದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶಿವನನ್ನು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಉತ್ತರದ ದಳದಲ್ಲಿ ಏಕನೇತ್ರ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮದ ದಳದಲ್ಲಿ ಏಕರುದ್ರ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಆಗ್ನೇಯದ ದಳದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನೈಋತ್ಯದ ದಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠನನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮದ ದಳದಲ್ಲಿ ಶಿಖಂಡೀಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೇ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮೂರನೇ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ರೂಪಗಳನ್ನು ಅವರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭವ, ಶರ್ವ, ಈಶಾನ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಉಗ್ರ, ಭೀಮ, ಮಹಾದೇವ—ಇವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಟು ರೂಪಗಳು; ನಂತರ ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಅವರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮಹಾದೇವ, ಶಿವ, ರುದ್ರ, ಶಂಕರ, ನೀಲಲೋಹಿತ, ಈಶಾನ, ವಿಜಯ, ಭೀಮ, ದೇವದೇವ, ಭವೋದ್ಭವ ಮತ್ತು ಕಪರ್ಡೀಶ—ಇವು ಹನ್ನೊಂದು ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎಂಟನ್ನು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಈ ಮಹಾ ಪೂಜಾವಿಧಾನವು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪೂರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.