ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಭೂಮಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮವನ್ನಿಟ್ಟು, ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಹೂವಿನ ತುಡಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ದೇವರ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ, ಆ ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಸಮಯದ ಅಡಚಣೆ ಇದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಥವಾ ಪಾದ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಖವಾಸನೆ, ಅರ್ಘ್ಯವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಕ್ತಿಯೇ ಪರಮಧರ್ಮ. ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಭೋಜನ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ—ಹಿಂದೆ ಜೀವಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ವಿನಾಯಿತಿ. ಪಾಪಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾರಾದರೂ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೆ, ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅವನ ನಂತರ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವರನ್ನು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಶಿವನಿಗೆ ದಶಸಹಸ್ರಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ದಿನ, ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟೂ ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಇತರ ದಾನಗಳನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಅಥವಾ ಶಿವಭಕ್ತನಿಗೆ ನೀಡಿ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪಾವನನಾಗಬೇಕು. ಈ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಹೂವಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಸಣ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೋಮದ ಮೊದಲು, ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಥವಾ ಆರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆವರಣ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಮೋದಲಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನದಿಂದ ಸದ್ಯಾಂತ, ರುದ್ರದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಾಂತ, ಅಥವಾ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಈಶಾನ್ಯ, ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಆಗ್ನೇಯ, ಈಶಾನ್ಯ, ನೈಋತ್ಯ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ, ಮತ್ತೆ ಈಶಾನ್ಯ, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಒಳಗಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಸಮೂಹವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹೃದಯಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆವರಣದ ಹೊರಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಯಮ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವರुण, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೃತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವಾಯು, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಕಮಲದ ಹೊರಗಡೆ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಪಾಲಕರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯನ್ನು, ಆವರಣದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಒಳಗಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಅಥವಾ ತಾನು ಆರಾಧಿಸುವ ಆವರಣವನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ—ಹೊರಗಿನ ಅಥವಾ ಒಳಗಿನ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಹಸಿರು ಹುರಳಿಕಾಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಷಡ್ರಸ ಹೋಮದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅಥವಾ ಹಲವನ್ನು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮೆತ್ತಾದ ಮೊಸರನ್ನು ಬೆಲ್ಲದ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮವಾದ ಅಪೂಪ, ರುಚಿಕರವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕೆಂಪು ಚಂದನ, ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ತಂಪಾದ, ಮೆತ್ತಾದ, ಏಲಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ಕಾಯಿ ಹಾಕಿದ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪಾನಕದ ತಾಳೆ ಎಲೆ, ಖದಿರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ, ಶುಭಕರವಾದ, ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಪುಡಿ, ಕಠಿಣವಲ್ಲದ, ಅಶುದ್ಧವಲ್ಲದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕರ್ಪೂರ, ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಹಸಿರು ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಶುಭಕರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಲೇಪನಕ್ಕೆ ಬೇರು, ಮರ ಅಥವಾ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಂದನವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕುಂಕುಮ, ಕಸ್ತೂರಿ, ಹರಣದ ಗಂಧದ ರಸ, ಸುಗಂಧಿತ, ಪವಿತ್ರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಗಂಧವಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಗಂಧ, ಹಾಳಾದ, ಹಳೆಯ, ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಬಿದ್ದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮೆತ್ತಾದವು, ಕೆಲವು ಸುವರ್ಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದವು; ಆಭರಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿಂಚಿನ ವಲಯಗಳಂತಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ಪೂರ, ಧೂಪ, ಅಗರು, ಚಂದನದಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾಗಿರಬೇಕು; ಹೂವಿನ ಗುಚ್ಛಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಗಂಧವಿರಬೇಕು. ಚಂದನ, ಅಗರು, ಕರ್ಪೂರ, ಮರ, ಗುಗ್ಗುಳದ ಪುಡಿ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ಧೂಪ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ದೀಪಗಳು ಸದಾ ಗಂಧವತ್ತಾದ ಹಾಲಿಡೋಣಿನ ತುಪ್ಪದಿಂದ, ಕರ್ಪೂರ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಬೆಳಗಿರಬೇಕು. ಹಾಲಿಡೋಣಿನ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ—ಈ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೂ, ಪಾನಕ್ಕೂ ಅತಿ ಪ್ರಿಯ. ಹಸ್ತಿದಂತದಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಸುಂದರವಾದ, ವಿವಿಧ ವರ್ಣದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಮೆತ್ತಾದ ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಉತ್ತಮ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ, ವಿವಿಧ ಎತ್ತರದ, ಸುಂದರವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಸಬೇಕು. ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ನೀರು ಅಥವಾ ಸರೋವರದ ನೀರು, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಗಾಳಿ ಹಾಕಿದ ತಂಪಾದ ನೀರು ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ, ಪಾನಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ನವಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಚಿನ್ನದ ದಂಡದ ದಿವ್ಯವಾದ ಸುಂದರವಾದ ಛತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಬಿಳಿಯ, ಮೆತ್ತಾದ ಚಾಮರಗಳು, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ರಾಜಹಂಸದ ಜೋಡಿಯಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡ, ರತ್ನದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರಬೇಕು. ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ದಿವ್ಯಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಂಸ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ, ರತ್ನ, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಶಂಖವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸುಂದರವಾದ ಬೃಹದ್ಧೋಳಗಳು, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದವು, ಮುತ್ತಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವು. ಮೃದಂಗ, ತಬಲ, ಸಣ್ಣ ಜಾಳರು, ಪಟಹಗಳು—ಸಾಗರದ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಘೋಷಿಸುವ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರೋಹಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ, ಪೂಜೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಸಿಗುವುದು.