ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಭಕ್ತನು ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕೃತಕ ರೂಪದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೆ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಎರಡೂ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯಾರು ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರೋ, ಅವರು ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾಡದೆ ಇರಬಹುದು. ಈಗ ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ದೇವಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ, ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾಡದೆ ಇರಬಹುದು. ಆದ ನಂತರ, ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಆ ವೇಳೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ವಿನಾಯಕ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವನ ಬಲಭಾಗ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸುಯಶಸ್‌ರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಿಂಹಾಸನ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಹಿತ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಆಸನದ ಮೇಲೆ, ಶಿವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಪರಮ ಸುಂದರ, ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೌಂದರ್ಯಪೂರ್ಣ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರು, ಕೆಂಪು ಬಾಯಿಯು, ಕೆಂಪು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು, ಮುಖವು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತಿದೆ. ಅವರ ದೇಹವು ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಪೂರ್ಣ ವಿಕಸಿತ ಕಮಲದಂತೆ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಮೃದುವಾದ ಅವಯವಗಳು, ಸುಂದರ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೈಗಳು ವರಮುದ್ರಾ ಮತ್ತು ಅಭಯಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಮೃಗಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವರು, ನಾಗಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಂಕಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರುವರು, ಸುಂದರ ನೀಲಕಂಠ. ಅವರ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಸೇವಕರ ಮತ್ತು ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ, ನಂತರ ಅವರ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಆ ದೇವಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕಸಿತ ನೀಲಕಮಲದ ದಳಗಳಂತೆ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾಗಿವೆ, ಮುಖವು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ, ಕಪ್ಪು, ತಿರುವು ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ದೇಹವು ನೀಲಕಮಲದ ದಳಗಳಂತೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ತುಂಬಾ ಉನ್ನತ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಹೊಳೆಯುವ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಬೆನ್ನು, ವಿಶಾಲ ಹಿಪ್‌ಗಳು, ನಯವಾದ ಪೀತಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಭಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿಹ್ನೆಯಿದೆ. ಅವರ ಕೂದಲು ವಿವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆಕೃತಿಯು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜೆಯ ಛಾಯೆಯಿದೆ. ಬಲಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಪದ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಮಹಾಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಶಚ್ಛೇದಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸತ್ತಾ-ಚಿತ್-ಆನಂದ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯನ್ನು ಶುಭಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಅರ್ಪಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಹೂಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ, ಭಗವಂತನ ಯಾವುದೇ ರೂಪವನ್ನು ಹೀಗೇ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ಶಿವೀ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಥವಾ ಸದಾಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಷಡ್ವಿಂಶಕಾ, ಅಥವಾ ಶ್ರೀಕಂಠನಂತೆ. ತಾನು ಸ್ವದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಹೀಭೂತ ಶಿವನನ್ನು, ಸತ್ತಾ-ಅಸತ್ತಾ ಮೀರುವವನಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಸಮಿಧ, ತುಪ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಶುದ್ಧ ದೀಪಶಿಖೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬೇರೆದೇಯಾಗಲಿ, ಶುಭಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ. ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಬಳಿಕ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜಾಕ್ರಮವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜಾಸ್ಥಳವನ್ನು ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಚಂದನದ ಸುವಾಸನೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಹೂವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಆಯುಧದಿಂದ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕವಚದಿಂದ ಆವರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ, ಆಯುಧವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಎಸೆದು, ಪೂಜೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರೋಕ್ಷಣಪಾತ್ರೆ, ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನಪಾತ್ರೆ, ಆಚಮನಪಾತ್ರೆ—ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ತೊಳೆದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಜಲವನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು; ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಮಣಿಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರ, ಸುಗಂಧವಸ್ತುಗಳು, ಹೂಗಳು, ಅಕ್ಕಿ, ಹಣ್ಣು, ಮೊಳೆಯು, ದರ್ಭಾ—all ಇವು ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿವಿಧ ಪುಣ್ಯವಸ್ತುಗಳು. ಸ್ನಾನಜಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾನೀಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶೀತಕರ, ಸುಖಕರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನಜಲದಲ್ಲಿ ವೇಟಿವರ್, ಚಂದನ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಕೋಲ, ಕರ್ಪೂರ, ಬಹುಮೂಲ, ತಮಾಲ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆಚಮನಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒರೆದು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಕರ್ಪೂರ, ಚಂದನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಪಣಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶದರ್ಭೆ, ಅಕ್ಕಿ, ಯವ, ಎಳ್ಳು, ತುಪ್ಪ, ಸಾಸಿವೆ, ಹೂಗಳು, ಭಸ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರೋಕ್ಷಣಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶ, ಹೂಗಳು, ಯವ, ಬಹುಮೂಲ, ತಮಾಲ, ಭಸ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕವಚದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ನಂತರ ಆಯುಧದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಗೋಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಣಪಾತ್ರೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಪ್ರೋಕ್ಷಣಪಾತ್ರೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧಕನು ಅದರಿಂದ ಅರ್ಪಣಜಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ, ವಿನಾಯಕ ದೇವರನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.