ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶಿವಾಚಾರ್ಯನು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು—ಯಾವುದೇ ಉಪದೇಶವಾಗಲಿ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಾಗಲಿ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದಾಗಲಿ—ಆ ಶಿಷ್ಯನು ತನ್ನ ತಲೆಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಪಠಣ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬಾರದು. ಇಂತಿ, ಸಮಯ ಎಂಬ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಜನರಿಗೆ ಶಿವನ ನಗರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಪರಮೋಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿಯೇ ಷಡ್ಧಾರಗಳ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾಲ, ತತ್ತ್ವ, ಭುವನ, ವರ್ಣ, ಪದ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರ—ಇವುಗಳನ್ನು ಷಡ್ಧಾರಗಳು ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿವೇಕಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಕಾಲಗಳು ಕಾಲಮಾರ್ಗವಾಗಿವೆ; ಉಳಿದ ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಐದು ಕಾಲಗಳು ಆವರಿಸಿವೆ. ತತ್ತ್ವಮಾರ್ಗವು ಶಿವತತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಭುವನಮಾರ್ಗವು ಮೂಲದಿಂದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಅರವತ್ತು ಭುವನಗಳಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಭೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪವಿಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐವತ್ತು ರುದ್ರರೂಪಗಳು ವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ವರ್ಣಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಪದಮಾರ್ಗವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಂತ್ರಮಾರ್ಗವು ಪರಮಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಶಿವನು ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗದಂತೆ, ಅವನು ಮಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ. ಮಂತ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ, ಅವನೇ ಮಂತ್ರಾಧಿಪತಿ; ಕಾಲಮಾರ್ಗವು ಆವರಣವಾಗಿದೆ, ಉಳಿದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಆ ಆವರಣದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ಮಾರ್ಗದ ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಮಾರ್ಗಶುದ್ಧಿಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಅವನು ಷಡ್ಧಾರಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರನು. ಆ ಆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆವೃತವಾಗುವುದು ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾರನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರ್ಗದ ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆವರಿಸುವುದು, ಆವೃತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವನು ತಿಳಿಯಲಾರನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಮಾರ್ಗಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ಗಡಿವರೆಗೆ ಮಾಡಬೇಕು. ನೀರಿನ ಕಲಶಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೊಟ್ಟೆ ಉದ್ದದ ವೃತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಶಂಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಪಾಯಸವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವನ್ನು ಹೋಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು; ತಯಾರಿಸಿದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, ಗುರುನು ಐದು ಕಲಶಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಣ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಿಂದು ಮತ್ತು ನಾದಯುತವಾಗಿರಿಸಿ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 'ಯ' ನಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯದ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ, ಮುಂಭಾಗದ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಘೋರ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಮ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ರಕ್ಷಣೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮುದ್ರೆ ರೂಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಬೇಕು. ಇದಾದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಶಿವಾಗ್ನಿಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಹೋಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು; ಪಾಯಸದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಹೋಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೋಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಜ್ವಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಓಂಕಾರದ ನಂತರ ಹುಂಕಾರ, ನಂತರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಟ್‌ನಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಸ್ವಾಹಾ ಅಂತ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಜ್ವಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು; ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರೂಪವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಮೂರುಮಟ್ಟದ, ಮೂರುಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು, ಶುಭ್ರವರ್ಣದ ದ್ವಿಜಕುಮಾರಿಯು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ತಂತಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನ ಜಟೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆರಳಿನವರೆಗೆ, ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ನಂತರ, ಆ ತಂತಿಯನ್ನು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಷುಮ್ನೆಗೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು; ಶಾಂತಿಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಂತ್ರಜ್ಞನು ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಚೇತನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ದ್ವಾದಶಾಂತದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ತಂತಿಯನ್ನು ತಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಕವಚಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ನಂತರ, ಆ ತಂತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಶಿಷ್ಯನ ದೇಹವನ್ನು ಭೋಗಿ-ಭೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾದ ತ್ರಿಮೂಲಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಅದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ, ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಶಾಂತ್ಯತೀತಾದಿ ಕಾಲಗಳು ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೂತರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೀಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು. ನಂತರ, ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ತತ್ತ್ವಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಕಾಲಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು; ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕಾಲಗಳನ್ನು ಜ್ವಾಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಶಿಷ್ಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ತಂತಿಯನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಂತಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರಪಠಣದೊಂದಿಗೆ ಚಿಹ್ನೆಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಶಿವನನ್ನು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಶಿವಮೂರ್ತಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುಳಿಸಿ, ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುನು ಉಳಿದ ಹವನದ ಚಾರುವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುನಿಂದ ಪಡೆದುದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಿವನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆಯಬೇಕು, ನಂತರ ಶಿವಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ, ಗುರುನು ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ನೀಡಬೇಕು; ಶಿಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಮುಖ ತೊಳೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಮೂರನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುಳಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ದಂತಧಾವನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದರ ತುದಿ ಮೃದುವಾಗಿರಲಿ, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಮಾತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಶಿಷ್ಯನು ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಬೇಕು.