ಶಿವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠ ಶಿವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪತಿಹೀನ ಮಹಿಳೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ವ್ರತ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಶುದ್ಧತೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಆಹಾರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದು ಅವಳಿಗೆ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಪ್ರತಿದಿನ ಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ, ಮನಃಶಾಂತಿ, ಮೌನ, ಸದಾ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮದಂತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಷ್ಠಮಿ, ಚತುರ್ಧಶಿ, ಪೌರ್ಣಿಮಿ ಮತ್ತು ಯಥಾ ವಿಧಿ ಏಕಾದಶಿಗೆ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಸೋಮ ದೇವತೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಿಗಳು, ಅಷ್ಟಮಾಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಗೃಹಸ್ಥರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಶಿವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳ ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಆರು ಅಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು, ತೀವ್ರ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸಂಸ್ಕಾರ ಹೊಂದಿರುವವರು—ಅವರು ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸಕ್ತರಾಗಿರಲಿ, ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದರೂ—ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಶುದ್ಧರಾದರೂ ಲೋಕದ ಕಾರ್ಯಭಾರದಿಂದ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮ, ಲಯ ಅಥವಾ ಪರಮ ಗತಿ, ವಿಧಿ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣತೆ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ, ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಿಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ರುದ್ರ ಲೋಕದಿಂದ ಬಿದ್ದ ರುದ್ರರು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪರಮವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೆ, ಆ ಆಜ್ಞೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ದರ್ಶನವೇ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ, ಅವರ ಗುರಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೊದಲುಲೇ ಶುಭ ಫಲಗಳ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು: ಕಂಪಿಸುವುದು, ಬೆವರು ಬರುವುದು, ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯುವುದು, ಗಲದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಆನಂದದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅನುಭವಗಳು—ಇವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ, ಮೃದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದರೆ, ಅವನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹೇಗೆ ಕಬ್ಬಿಣವು ಬೆಂಕಿಗೆ ತಾಗಿದ ನಂತರ ಕಬ್ಬಿಣವಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಮಾನವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅವರು ಕೈ, ಕಾಲು ಮುಂತಾದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಬಾರದು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಮಾನವ ರೂಪದ ರುದ್ರರು ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೋಹಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ಅವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಆ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಜೀವ, ಧನ, ವಂಶ, ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರಕವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವೂ ನನ್ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ಅಶುದ್ಧತೆ, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪುರುಷಶಕ್ತಿ, ಗುಣಾಧಿಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗುಣಾತೀತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾತು ಬೇಡ; ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗ: ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲಾದರೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸುವುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಕಂಠ ಶಿವನು, ಪರಮಾತ್ಮನು, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಜ್ಞಾನಸಾರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಜ್ಞಾನಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಇತಿಹಾಸಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ, ಆಚರಿಸಬೇಕಾದುದು, ಅರ್ಹತೆ, ಸಾಧನ, ಗುರಿ—ಈ ಆರು ವಿಷಯಗಳು ಈ ಜ್ಞಾನಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಗುರು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬಂಧ, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ. ಲಿಂಗದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತರು ಕೂಡ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಸಾಧನವೆಂದರೆ ಶಿವಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಾಯಗಳು; ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಶಿವನ ಸಮಾನತೆ. ಈ ಆರು ತತ್ವಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞತೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು, ಯಜ್ಞಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿವನನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಆಂತರಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯಾರ ಆನಂದವು ಒಳಗೇ ಇದ್ದರೆ, ಹೊರಗೇ ಅಲ್ಲ, ಪುಣ್ಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನರಸದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ, ಆತ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದವನಿಗೆ, ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಒಳಗೇ ಅಥವಾ ಹೊರಗೇ ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನ ಇಲ್ಲ; ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಹೊರಗೇ ಅಥವಾ ಒಳಗೇ, ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲಾದರೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಮನಸ್ಸು, ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ, ಪರಮ ಆನಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ 'ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ' ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನಂತರ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಜ್ಞಾನ ಸಾಗರ, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಐದು ಅಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಐದು ಅಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೇಳು. ವೇದ ಮತ್ತು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆರು ಅಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದರೂ, ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ವೇದದ ಸಾರ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಕಂಠ ಶಿವನು ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.