ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶಿವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: "ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿ (ಬೆರ) ಎರಡನ್ನೂ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲಿಂಗವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುವವರು ಮೂರ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಓಂ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೂರ್ತಿಗೆ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಎರಡನ್ನೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ, ಸ್ವತಃ ಅಥವಾ ಇತರರ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ಪೂಜೆ offerings ಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು." ಎಂದು ಶಿವನು ಈ ರೀತಿ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನರಾದರು. ಆಗ ಶಿವನ ಶಿಷ್ಯರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: "ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು? ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾರಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು?" ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು: "ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಒಂದು ಶುಭಕರವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬಹುದು. ಪೂಜೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದು. ಆಶೀರ್ವಾದದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಂಗವು ಪೂಜೆಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಲಿಂಗವು ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಲಿಸುವ (ಪೋರ್ಟೇಬಲ್) ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವನ್ನು, ಸ್ಥಿರ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ನಿಯಮದಂತೆ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಲಿಂಗದ ಪೀಠವು ಚೌಕ, ತ್ರಿಕೋನ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡಾಕಾರದಂತಿರಬಹುದು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಇರಬೇಕು. ಇಂತಹ ಪೀಠವು ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಮಾನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಪೀಠವನ್ನು ಕೂಡ ಅದೇ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಲಿಂಗಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಬಾಣ ನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವನ್ನ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಒಂದೇ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗದ ಉತ್ತಮ ಆಯಾಮ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಫಲವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಒಂದೆರಡು ಅಂಗುಲ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಅದೇ ನಿಯಮ. ಮೊದಲು, ನಿಪುಣತೆಯಿಂದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು, ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಗರ್ಭಗೃಹದ cardinal ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನವಮಣಿಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬೇಕು: ನೀಲ, ಪಡುಮಣಿ, ಪವಳ, ಸ್ಫಟಿಕ, ಪಚ್ಚೆ, ಮುತ್ತು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪವಳ, ಗೋಮೇಧ ಮತ್ತು ವಜ್ರ—ಈ ಒಂಬತ್ತು ರತ್ನಗಳು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ವೇದಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಬೇಕು. ನಿಯಮಿತವಾದ ಪಂಚಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜೆ offerings ಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಬಹುಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನನಗೂ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಗುರು ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರನ್ನು ಧನ ಹಾಗೂ ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಬಯಸುವವರಿಗೆ—ಅಜ್ಞಾನಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಿ ಯಾರಾದರೂ ಆಗಿರಲಿ—ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ಥಾವರ, ಜಂಗಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ—ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಒಂದು ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ನವಮಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಬೇಕು. ಸದ್ಯಾದಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಪರಮಮಂಗಳದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಓಂಕಾರ ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಪೀಠದೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸಿಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು; ಅದು ಮಹಾ ಶುಭಕರವಾದುದು. ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ಸವಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಶಿವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದು ಎರಡು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ. ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಲಿಂಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಮರ, ಗುಡ್ಡೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಜಂಗಮವನ್ನು ಕೂಡ ಲಿಂಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಹುಳು, ಕೀಟ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಸೇವೆ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ, ಅರ್ಪಣೆ ಜಂಗಮಕ್ಕೆ. ಯಾರು ವಿವೇಕಿಗಳೋ, ಅವರು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಪೀಠವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯೆಯಿಂದ, ಶಿವಲಿಂಗವು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಶಿವನು ಉಮಾದೇವಿಯನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ, ಲಿಂಗವು ಸದಾ ಪೀಠವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಪೂಜೆ offerings ಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳಂತೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗವು ನೇರವಾಗಿ ಶಿವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವ ಲಿಂಗವಿದ್ದರೆ, ಹದಿನಾರು ವಿಧದ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯೋಗ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಶಿವಪದವನ್ನು ನೀಡುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆವಾಹನೆ, ಆಸನ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಆಚಾರ್ಯರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲಪಾನ, ಅಭಿಷೇಕ, ವಸ್ತ್ರ, ಗುಳಾಬಿ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ ಮುಂತಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಆರತಿ, ತಾಂಬೂಲ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಶರ್ಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ಅರ್ಘ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸದಾ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ, ನೈವೇದ್ಯ, ನಮಸ್ಕಾರ, ತೀರ್ಥ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಇವುಗಳೆಲ್ಲವು ಶಿವಸ್ಥಿತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಲಿಂಗವು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ, ವೇದೋಕ್ತ, ದೈವಿಕ, ಸ್ವಯಂಭೂ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ವವಾದದ್ದಾಗಿರಬಹುದು—ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಯಾವುದೋ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರೆ, ಶಿವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕೇವಲ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೋಡಿದರೂ ಶಿವಪದ ದೊರೆಯಬಹುದು; ಮಣ್ಣು, ಗೋಮಯ, ಪುಷ್ಪ, ಕರುಣಾಳು ಹೂ, ಹಣ್ಣು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ. ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ, ಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ಅನ್ನದಿಂದಲೂ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವರು ಅಂಗುಷ್ಠ ಮುಂತಾದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ; ಲಿಂಗಪೂಜಾ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಂದಿಗೂ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶ್ರಮಾನುಸಾರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು; ಅಥವಾ ಲಿಂಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಲಿಂಗವನ್ನು ತಿಲಕವನ್ನಿಟ್ಟು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ. ಭಕ್ತನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಶಿವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಸದಾ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೂ ಶಿವಪದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅಂತ್ಯಮ 'ಮ' ಯುಕ್ತ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಶಿವನು ಲಿಂಗ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.