ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಆ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇದ್ದಿತು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಪುನ್ಯಾತ್ಮರಾದ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಪಡೆದ ಹಾಲಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನನ್ನು ವಾಸುದೇವನು, ಅಂದರೆ ನಿರ್ದೋಷ ಕರ್ಮಗಳ ಕೃಷ್ಣನು, ಧೌಮ್ಯ ಮುಂತಾದ ಮುನ್ನಡೆಯುವವರೊಂದಿಗೆ ಕಂಡನು. ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ—ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ದೊರಕಿತು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಶುಪತ ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಾಸುದೇವನು, ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದಂತೆ ಇಳಿದು, ದೇಹ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿಗಳು ಕೂಡ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳ ಗುರುತು, ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಜಟಾಮಂಡಲದಿಂದ ಭೂಷಿತವಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಶಿಷ್ಯರು ಕೂಡಿದ್ದರು—ಹಾಗೆ ವೇದದ ಸುತ್ತಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಇರುವಂತೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ ಉಪಮನ್ಯು ಶಿವನೆಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಕೃಷ್ಣನು, ಆನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದನು; ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು, ಹೆಗಲನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದುದರಿಂದಲೇ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಮೋಹವು ನಾಶವಾಯಿತು. ಉಪಮನ್ಯುವು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿವಾರಿಸಿದನು; ಅವನ ಮೇಲೆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧೂಳಿಸಿದನು, ಅಗ್ನಿ ಮುಂತಾದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಪಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು授ಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಪಾಶುಪತರು, ವ್ರತಪರ ಋಷಿಗಳು, ಕೃಷ್ಣನ ಸುತ್ತ ಸೇರಿ ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು. ಗುರುನಾದ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡತೊಡಗಿದನು, ಶಿವನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಪಸ್ಸು ನಡೆಸಿದನು. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಶಿವನು ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಅವನ ಪರಿಕರರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದನು. ವರಕ್ಕಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸುಂದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಪರಿಕರರೊಂದಿಗೆ ಲೀನನಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಸಾಂಬನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಮಹಾದೇವನು ಸಾಂಬನನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಂತೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ‘ಸಾಂಬ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು—ಅವನ ತಾಯಿ ಜಾಂಬವತಿ. ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಅನಂತ ಲೀಲೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಮಹರ್ಷಿಯ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ, ಶಂಕರನಿಂದ ಪುತ್ರನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಿಷ್ಣುಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿದರು: “ಪಾಶುಪತ ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಏನು? ಶಿವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ? ಧೌಮ್ಯನ ಹಿರಿಯನನ್ನು, ನಿರ್ದೋಷ ಕರ್ಮಗಳ ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು?” ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಓ ವಾಯುದೇವ, ನಮಗೆ ಶಂಕರನ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು. ನಿನ್ನಂತೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು ಇಲ್ಲ, ಮೂವರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಂತೆ ಗುರು ಇಲ್ಲ.” ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಭಂಜನ ಮಹರ್ಷಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: “ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಪಾಶುಪತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶ್ರೀಕಂಠನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಮಂಡರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಅದೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು, ವಿಶ್ವನ ಮೂಲವಾದ ವಿಷ್ಣುವು, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾಣಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು. ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪಮನ್ಯು ಮಹರ್ಷಿಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಹಿಂದೆ, ಕೃಷ್ಣರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವು ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: ‘ಭಗವಂತನು ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಪಾಶುಪತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಪಾಶುಪತಿ ದೇವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ? ಯಾವ್ಯಾವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ? ಯಾವ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಅವರು ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ?’ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಉಪಮನ್ಯುವು ದೇವ-ದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಕೇಳಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: ‘ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜಡವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವದೇವನಾದ ಶಿವನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು; ಅವರು ಸಂಸಾರದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ಅಧಿಪತ್ಯದಿಂದಲೇ ಶಿವನು ಪಾಶುಪತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಶುದ್ಧತೆ, ಅವಿದ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದಾಗ ಅವನೇ ಮುಕ್ತಿಕರನು. ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು—ಮಾಯೆ, ಕರ್ಮ, ಗುಣಗಳು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಜೀವನದ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಂಧನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹೇಶ್ವರನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಹೇಶನ ಆದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮನಸ್ಸು, ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ದೇವದೇವನಾದ ಶಿವನ ಮಹಾ ಆದೇಶದಿಂದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಮಹಾಭೂತಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಮಹಾಭೂತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಿವನ ಆದೇಶದಿಂದಲೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಬುದ್ಧಿಯು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಹಂಕಾರವು ‘ನನ್ನದು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಶ್ರವಣಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಧ್ವನಿ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.’ ಹೀಗೆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಶಿವಪಾಶುಪತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.