ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಗ್ನಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ಸೋಮದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀಯೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಲೋಕಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ದೇಹಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ನಾವು ವಿಭಜಿತರಾದರೆ ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರವೇ ಉಳಿಯದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ, ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಹೆಸರೂ ಅರ್ಥವೂ ಹೇಗೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದುವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ನೇರವಾಗಿ ವಾಕ್ಸುದಾ, ನಾನು ಪರಮಾಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ ಅರ್ಥ. ಇವೆರಡೂ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಗಳು; ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು? ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವಳು, ನಿನ್ನ ಅರಿವಿನಿಂದ ನಾನು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವವನು. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯ ಸ್ವರೂಪಿಗಳಾದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆಯೆಂದರೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆಜ್ಞೆಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆಜ್ಞೆಯೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರ, ಆಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ ನನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯಶಕ್ತಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಎಂದಿಗೂ ಬೇರ್ಪಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಲೀಲಾಮಾತ್ರ. ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವಳು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡೆ? ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿನ್ನ ಕೋಪ ನನಗೂ ತಲುಪಿತು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾದುದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರಿಯಂವದೆಯಾದ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯೇ! ಪ್ರೇಮಸ್ವರೂಪಿಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಕಲ್ಪಿತವಲ್ಲ; ತನ್ನ ಪತಿಯು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ, ಅವಳೂ ನಗುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಕೌಶಿಕಿ ವರ್ಣನೆಗೆ ಮೀರಿ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನು ಆ ದೇವಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ದೇವತೆಗಳು ನೋಡದಿದ್ದ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಕೌಶಿಕಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೆ. ಇಂತಹ ಕನ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಶಕ್ತಿ, ಪರಾಕ್ರಮ, ವಿನ್ಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ, ವಿಜಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವಳದು. ಶುಂಬ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಬರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದವಳೂ ಅವಳೇ. ಅವಳು ಸದಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲ ನೀಡುವವಳು; ಲೋಕಗಳ ಶಾಶ್ವತ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸದಾ ಅವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇವಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವಳ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವಳ ಸಂಗಾತಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅವಳ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿಯು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: "ಈ ಹುಲಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ನನಗೆ ಉಪಾಯವಾಗಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ; ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವನಂತಿಲ್ಲ. ಅವನಿಂದ ನನ್ನ ಪವಿತ್ರವನವನ್ನು ದುಷ್ಟರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು; ಅವನು ನನ್ನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಭಕ್ತ, ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಿಯೂ ಹೌದು. ನೀನು ನಿನ್ನ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯ. ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸು. ನಂದಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನು, ಅವನ ಗುರುತಿನ ರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಒಳಮನೆ ಪ್ರವೇಶದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಭೋ!" ದೇವಿಯ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ಶುಭವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ "ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆ" ಎಂದರು ಹಾಗೂ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗಜಮುಖನಾದ ಗಣೇಶನು, ರಕ್ಷಕನ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದ ದಂಡ, ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅಂಗವಸ್ತ್ರ, ಹಾವು সদೃಶ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದನು. ಸೋಮ, ಮಹಾದೇವ, ಮತ್ತು ನಂದಿ—all ಮೂವರು ಅವನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು 'ಸೋಮನಂದಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಈ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವನು ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆಲಂಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವನು, ಪರಮ ಗೌರವದಿಂದ, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪರ್ವತಕುಮಾರಿ ಗೌರಿಯನ್ನು ಮೃದು ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೇವರು ಹೇಳಿದರು: "ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವೂ ಹೌದು. ಸ್ವಾಮ್ಯಶಕ್ತಿ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ; ನೀನೇ ಆ ಆಜ್ಞೆ." ಇದನ್ನು ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು 'ರೌದ್ರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅದು ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ದಹನಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ. ಸೋಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ—ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ. ಅಮೃತವೇ ಆಧಾರ; ಅದು ಬೆಳಕು, ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆಯ ಸ್ವರೂಪ. ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು—ಸಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ—ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು. ಶಕ್ತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎರಡು ವಿಧ—ಒಂದು ಸೌರ, ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಚಂದ್ರಸಂಬಂಧಿ, ಜಲಸ್ವರೂಪ. ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಮುಂತಾದವುಗಳು; ಸಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾರದ ಈ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ನಿಂತಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಮೃತ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಮೃತದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ–ಸೋಮ ತತ್ತ್ವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಿತಕರ. ಬೆಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹವನಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಠಿ, ಮಳೆ ಬೆಳೆಗೆ ಪೋಷಣೆ. ಹವನದಿಂದ ಮಳೆ, ಮಳೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ—ಈ ರೀತಿ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಮೇಲೆಗೆ ಹೊತ್ತಿ ಚಂದ್ರಾಮೃತದವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಚಂದ್ರಾಮೃತ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲಾಗ್ನಿ ಕೆಳಗಿದೆ, ಶಕ್ತಿ ಮೇಲಿದೆ; ಮೇಲೆಗೆ ದಹನ, ಕೆಳಗೆ ಪ್ರವಾಹ ಇರುವವರೆಗೆ. ಈ ಮೇಲೇಳುವ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಯೇ ಧರಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ಸೋಮ ಶಿವ–ಶಕ್ತಿಯ ಆಸನ. ಶಿವನು ಮೇಲಿರುವವನು, ಶಕ್ತಿ ಕೆಳಗೆ; ಶಕ್ತಿ ಮೇಲಿರುವಳು, ಶಿವನು ಕೆಳಗೆ. ಈ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವ–ಶಕ್ತಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸದದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿ ಇಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೆ—ಅದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ದಹಿಸಿ, ಭಸ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿ ಆ ಭಸ್ಮದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಯಾರು ಈ ಭಸ್ಮದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು, 'ಅಗ್ನಿ' ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು, ಪುನಃ ಸೋಮದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯತ್ವ, ಅಗ್ನಿ–ಸೋಮದ ತತ್ತ್ವ, ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯು, ಅವಳ ಭಕ್ತನಿಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಗ್ರಹ, ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು—allವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.