ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪುನೀತವಾದ ಶೈವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಯು ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಆದಿ ಇಲ್ಲ; ಅವು ಅವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಗೆ ಅನುಭವವು ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದೆ. ಅನುಭವದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಹವೇ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಾಶವಾದಾಗ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶಿವನ ಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಕಲಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪಂಚತತ್ತ್ವಗಳ ಕರ್ಮವೇನು? ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಭೇದಿಸಬಹುದು? ಯಾರು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಯಾರು ಆತ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅವ್ಯಕ್ತದ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಅದು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಶ್ರಯವೇನು? ದೇಹವೆಂದರೆ ಏನು? ಜ್ಞಾನವು ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಅಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವೇ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ, ಅದು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಅದನ್ನು ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲೆಯಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸುಖ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಗುಣಗಳಿರುವವರು ಅದನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇದ್ದಂತೆ ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಇರುವಂತೆ ಅಡಗಿವೆ. ಸುಖ ಮತ್ತು ಸುಖದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ರಾಜಸ, ಜಡತೆ ಮತ್ತು ಮೋಹವು ತಾಮಸ. ಏರುಗಡೆಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ತಾಮಸ, ಮಧ್ಯಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ರಾಜಸಿಕವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚತನುಮಾತ್ರಗಳು, ಪಂಚಭೂತಗಳು, ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಂಬುವು ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಇವು ನಾಲ್ಕು ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತವೆಂದು, ಫಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹೂಡುಗೆಯೂ ಅಥವಾ ದೇಹವೂ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಭಿನ್ನವಲ್ಲದಂತೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಾರಣ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹವೇ ಅದರ ಆಧಾರ, ಅನುಭವಿಸಲು ಇರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಅದೇ—ಇನ್ನಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. 'ಆತ್ಮ' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಏನಿದೆ? ಆದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲವ್ಯಾಪಕ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭೇದವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ; ಆದರೆ ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆತ್ಮವನ್ನು ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಥವಾ ದೇಹವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಮೃತಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಜ್ಞಾನ ಇರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಮೃತಿಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಆಂತರ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವುದು ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ 'ಅಂತರ್ಯಾಮಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವನು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವನು; ಆದರೂ, ಯಾರಿಗೂ ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನನ್ನು ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು. ಅವನು ಮಹಿಳೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪುರುಷನೂ ಅಲ್ಲ, ನಪುಂಸಕನೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಮೇಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೆಳಗೂ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ದೇಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವನು, ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಚಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವನು, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿರುವನು—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಆಂತರಿಕ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪೃಥಕ್‌ವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಬೇಕಾದುದೇನು? ಆತ್ಮನು ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನು; ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಅರಿಯದವರು ತಪ್ಪಾದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇಹವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಅಶುದ್ಧ, ಶಕ್ತಿಹೀನ, ದುಃಖಕರ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವದು—ಇದು ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮವಲ್ಲ. ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಬೀಜದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಖ, ದುಃಖ ಅಥವಾ ಮೋಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೆಸರುಹೋಗು ತೋಟಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಮೊಳಕು ಬರುವಂತೆ, ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ತೊಯ್ದ ಕರ್ಮದಿಂದ ದೇಹವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸುಖದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಮರಣಗಳು—ಇವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವವುಗಳೂ ಹಳೆಯವುಗಳೂ ಸೇರಿ, ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ದೇಹಗಳಿವೆ. ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾ, ದೇಹಗಳು ಹಳೆಯದಾಗುವಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ದೇಹಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಬೇರ್ಪಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆತ್ಮನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಚಕ್ರದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನ ಕ್ರಿಯೆ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳ ಭೇದದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚದರೆಯ ಚಲನೆಯಂತೆ. ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಸೇರಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವರೂ ಅಲ್ಲ; ಹೆಂಡತಿ, ಪುತ್ರ, ಬಂಧುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸೇರುವಿಕೆ ಕೇವಲ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ. ಹೆಸರುಹೋಗು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರದ ತುಂಡು ಮತ್ತೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ, ಸೇರುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ, ಜೀವಿಗಳ ಸಂಗಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಒಬ್ಬನು ಆ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಆ ದೇಹ ನೋಡದು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಾವರಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪಶುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಉದಾಹರಣೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜೀವಿಯನ್ನು 'ಪಶು' ಎಂದು, ದೇವರ ಲೀಲೆಗೆ ಸಾಧನವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಜ್ಞಾನಿ ಜೀವಿ ತನ್ನ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲದೆ, ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ನರಕಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಾಯುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಪಟ್ಟು, ಶೈವ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಆ ವಾಯುವಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದರು: "ಈ ಪಶು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು, ಮತ್ತು ಬಂಧನವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು—ಇವೆರಡರ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಯಾರು? ಅವನು ಯಾರು?