ಶಿವಪುರಾಣಮ್
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವುದೇ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂದಿರ, ಗೋಪುರ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ, ಮಠ, ಹೊಲ, ಹಬ್ಬ, ವಸ್ತ್ರ, ಸುಗಂಧ, ಹಾರ, ಧೂಪ, ದೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಿವಿಧ ವಿಧವಾದ ಭೋಜ್ಯಗಳನ್ನು, ಪಾಕವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮುತ್ತುಗುಡು, ಧ್ವಜ, ವಾಲು, ಚಾಮರಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಿತ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗೆ ರಾಜೋಪಚಾರ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಪಠಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆವಾಹನದಿಂದ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಂಕರನ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಮಹಾತ್ಮರು ಕೂಡ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆಯಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತಿರೂಪದಲ್ಲೇ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಶಿವನು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿರೂಪದಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನೇ ಹೇಳುವವನು, ಏಕೆಂದರೆ ಇತರರು ಹೇಳುವವರಿಲ್ಲ. ನಾನು ನಿಮಗೆ ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಗುರುಗಳಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಅವಿಭಕ್ತ. ಅವನಿಗೆ ರೂಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಿಭಾಗಗಳೂಂಟು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ವಿಭಕ್ತವೂ, ಅವಿಭಕ್ತವೂ. ಅವಿಭಕ್ತತ್ವದಿಂದ ಲಿಂಗವು ರೂಪರಹಿತವಾಗಿದ್ದು ಶಿವನೊಡನೆ ಏಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಭಕ್ತತ್ವದಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯು ಅವನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವನು ವಿಭಕ್ತವೂ ಅವಿಭಕ್ತವೂ ಆದ ಕಾರಣ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಜನರು ಸದಾ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವಿಭಕ್ತರೂ ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಲಿಂಗವು ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇತರರು ಜೀವಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳೂ ಜೀವಿಗಳೇ. ಮೂರ್ತಿಯು ವಿಭಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೌನಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಇತರರು ಜೀವಿಗಳು, ಆದರೆ ಶಂಕರನೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ವೇದಾಂತಸಾರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಣವರ ಅರ್ಥದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿರುವ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಮಂದರದಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಅವಲಂಬಿತ ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಪೂಜಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯೆರಡನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದ, ಸುಭಾಗನೇ, ನನಗೆ ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸು; ಈ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಗುಪ್ತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಪಾಪರಹಿತನೆ, ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದು ಅವಿಭಕ್ತ, ಅವಿಭಕ್ತನೇ. ಅವನ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳೂ ಪೂಜೆಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ವಿಭಕ್ತನೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ವಿಭಕ್ತವೂ ಅವಿಭಕ್ತವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜೆಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇತರರು ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು ವಿಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ವೇದನಿರ್ಣಯದಂತೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೇ ಪೂಜೆಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವಾಗ, ವಿಭಕ್ತರೂಪವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಸುಭಾಗನೇ, ನೀನು ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ. ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಪರಮವಾದುದು. ಯೋಗಿಗಳೇ, ಲಿಂಗದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಎರಡು ಮಹಾತ್ಮರು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ಪರಸ್ಪರ ವಿವಾದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅನಂತಸ್ತಂಭ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಆಗ, ತನ್ನ ಲಿಂಗದ ಸೂಚನೆಯಿಂದ, ಶಿಲಾರೂಪದ ಶಿವನು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ತೋರಿದನು. ಆ ಸಮಯದಿಂದಲೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ರೂಪರಹಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ರೀತಿ, ರೂಪವಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಶಿವನದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಪ್ರತಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶುಭಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಿವನ ಲಿಂಗ-ಮೂರ್ತಿಯು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ, ಯೋಗಿಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು, ಶೇಷನಾಗದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು, ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ತನ್ನ ಪರಿಕರರೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದ್ದನು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಸುಂದರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಕಮಲನಯನನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: "ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಮಲಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ಗರ್ವದಿಂದ ನೋಡುವವನು ಯಾರು? ಎದ್ದೇಳು ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಗುರು ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಾದ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ." "ಯಾರು ತನ್ನ ಗುರು ಮತ್ತು ಪ್ರಭು ಬಂದಾಗ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ದ್ರೋಹಿ ಮತ್ತು ಮೂಢನು; ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿದೆ," ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಷ್ಣು ಕೋಪಗೊಂಡರೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಶಾಂತವಾಗಿ, "ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ, ಸುಸ್ವಾಗತ ಮಗನೇ, ಕುಳಿತುಕೋ, ಈ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು," ಎಂದನು. "ನಿನ್ನ ಮುಖ ಏಕೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ, ದೃಷ್ಟಿ ಏಕೆ ಸಮವಿಲ್ಲದೆ ಹುಲಿಯಂತಿದೆ, ವಿಷ್ಣುವೇ? ಮಹಾ ಅಹಂಕಾರ ಕಾಲಚಲನೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ," ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. "ಮಗನೇ, ಪಿತಾಮಹನೇ ಲೋಕನಾಥನು, ನೀನು ರಕ್ಷಕನು. ಈ ಜಗತ್ತು ನನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಆದರೂ ನೀನು ಮಾನವರ ನಡುವೆ ಕಳ್ಳನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ." "ನನ್ನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನೇ, ಆದರೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ," ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೆ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮೋಹಿತರೂ, ಜಯಶೀಲರೂ ಪರಸ್ಪರ, "ನಾನೇ ಪರಮ, ನೀನಲ್ಲ; ನಾನು ಪ್ರಭು, ನೀನಲ್ಲ," ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಕೊಲ್ಲಲು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅಮರರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ಹಂಸ ಮತ್ತು ಗರುಡ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು.