શિવપુરાણમ્

મંત્રવિપ્રત્વમાપદ્ય પશ્ચાચ્છુદ્ધો ભવેદ્દ્વિજઃ નારીવાથ નરો વાથ બ્રાહ્મણો વાન્ય એવ વા

મંત્રજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી, દ્વિજ શુદ્ધ બને છે; એ સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, બ્રાહ્મણ કે બીજું કોઈ પણ હોય.

નમોન્તં વા નમઃ પૂર્વમાતુરઃ સર્વમાતુરઃ સર્વદા જપેત્ તતઃ સ્ત્રીણાંતથૈવોહ્યગુરુર્નિર્દર્શયેત્ક્રમાત્

'નમ:' આગળ હોય કે પછડું, જે દુ:ખી હોય એએ હંમેશા આખો મંત્ર જાપ કરવો; એ જ રીતે, સ્ત્રીઓ માટે પણ ગુરુએ ક્રમશ: સમજાવવું જોઈએ.

સાધકઃ પઞ્ચલક્ષાન્તે શિવપ્રીત્યર્થમેવ હિ મહાભિષેક નૈવેદ્યં કૃત્વા ભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

સાધક પાંચ લાખ જાપ પૂરા કરે પછી, શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે મહા અભિષેક, ભોજન અર્પણ અને ભક્તોની પૂજા કરવી.

પૂજયા શિવભક્તસ્ય શિવઃ પ્રીતતરો ભવેત્ શિવસ્ય શિવભક્તસ્ય ભેદો નાસ્તિ શિવો હિ સઃ

શિવના ભક્તની પૂજા કરવાથી શિવ ખૂબ જ પ્રસન્ન થાય છે; શિવ અને શિવભક્ત વચ્ચે કોઈ ફરક નથી, કારણ કે એ જ શિવ છે.

શિવસ્વરૂપમંત્રસ્યધારણાચ્છિવ એવ હિ શિવભક્તશરીરે હિ શિવેતત્પરમોભવેત્

શિવરૂપ મંત્ર ધારણ કરવાથી મનુષ્ય સાચો શિવ બને છે; શિવભક્તના શરીરમાં એ પરમ શિવ વસે છે.

શિવભક્તાઃ ક્રિયાઃ સર્વા વેદસર્વક્રિયાંવિદુઃ યાવદ્યાવચ્છિવંમંત્રંયેનજપ્તંભવેત્ક્રમાત્

શિવભક્તની બધી ક્રિયાઓ એ જ વેદની બધી ક્રિયાઓ ગણાય છે, જો સુધી શિવમંત્ર યોગ્ય રીતે જપાય છે.

તાવદ્વૈશિવસાન્નિધ્યં તસ્મિન્દેહે ન સંશયઃ દેવીલિંગંભવેદ્રૂપં શિવભક્તસ્ત્રિયાસ્તથા

જ્યાં સુધી આ જાપ થાય છે, ત્યાં સુધી એ શરીરમાં શિવનું સાન્નિધ્ય નિશ્ચિત છે; દેવી, લિંગ એ સ્વરૂપ છે, અને શિવભક્ત પણ, સ્ત્રી હોય કે પુરૂષ, સ્વરૂપ છે.

યાવન્મંત્રંજપેદ્દેવ્યાસ્તાવત્સાન્નિધ્યમસ્તિ હિ શિવંસંપૂજયેદ્ધીમાન્સ્વયંવૈશબ્દરૂપભાક્

દેવી દ્વારા મંત્ર જપાય છે ત્યાં સુધી શિવનું સાન્નિધ્ય રહે છે; બુદ્ધિશાળી મનુષ્યે સ્વયં ધ્વનિરૂપ શિવની પૂજા કરવી.

સ્વયંચૈવશિવોભૂત્વાપરાંશક્તિંપ્રપૂજયેત્ શક્તિંબેરંચલિંગં ચ હ્યાલેખ્યામાયયાયજેત્

પોતે શિવ બનીને, પરા શક્તિની પૂજા કરવી; શક્તિ, મૂર્તિ અને લિંગ—even જો એ દોરેલા કે કલ્પિત હોય—એની પણ પૂજા કરવી.

શિવલિંગં શિવંમત્વાસ્વાત્માનંશક્તિરૂપકમ્ શક્તિલિંગંચદેવીંચમત્વાસ્વંશિવરૂપકમ્

શિવલિંગને શિવ માનીને અને પોતાને શક્તિરૂપ માનીને, અને શક્તિલિંગ કે દેવીને શક્તિ માનીને અને પોતાને શિવરૂપ માનીને પૂજા કરવી.

શિવલિંગંનાદરૂપબિંદુરૂપંતુશક્તિકમ્ ઉપપ્રધાનભાવેન અન્યોન્યાસક્તલિંગકમ્

શિવલિંગ એ નાદરૂપ છે અને શક્તિ એ બિંદુરૂપ છે; બંનેના પરસ્પર પ્રભુત્વથી લિંગ એકબીજામાં જોડાય છે.

પૂજયેચ્ચ શિવંશક્તિસશિવોમૂલભાવનાત્ શિવભક્તાઞ્છિવમત્રરૂપકાઞ્છિવરૂપકાન્

શિવ અને શક્તિની મૂળ એકતા ધ્યાનમાં રાખીને તેમની સાથે પૂજા કરવી; અને શિવભક્તો, જે મંત્રરૂપ અને શિવરૂપ છે, તેમની પણ પૂજા કરવી.

ષોડશૈરુપચારૈશ્ચપૂજયેદિષ્ટમાપ્નુયાત્ યેનશુશ્રૂષણાદ્યૈશ્ચ શિવભક્તસ્ય લિંગિનઃ

છોળશ ઉપચારોથી પૂજા કરવાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે; અને સેવા વગેરે દ્વારા શિવલિંગ ધારણ કરનારા ભક્તની પૂજા કરવી.

આનંદંજનયેદ્વિદ્વાઞ્છિવઃપ્રીતતરો ભવેત્ શિવભક્તાન્સપત્નીકાન્પત્ન્યાસહસદૈવતત્

બુદ્ધિમાન મનુષ્યે આનંદ પેદા કરવો, જેથી શિવ ખૂબ પ્રસન્ન થાય; શિવભક્તો અને તેમની પત્ની સાથે, બંનેને દૈવી દંપતિ તરીકે પૂજવા.

પૂજયેદ્ભોજનાદ્યૈશ્ચપઞ્ચવાદશવાશતમ્ ધનેદેહેચમંત્રેચભાવનાયામવંચકઃ

ભોજન અને અન્ય ઉપચારોથી, પાંચ, દસ કે સો વાર પૂજા કરવી; પણ જે ધન, શરીર, મંત્ર કે ધ્યાનમાં કપટ કરે છે—

શિવશક્તિસ્વરૂપેણનપુનર્જાયતે ભુવિ નાભેરધો બ્રહ્મભાગમાકંઠંવિષ્ણુભાગકમ્

શિવ-શક્તિ સ્વરૂપે, એ મનુષ્ય ફરીથી પૃથ્વી પર જન્મતો નથી; નાભિથી નીચે બ્રહ્માનો ભાગ છે, ગળા સુધી વિષ્ણુનો ભાગ છે.

મુખંલિંગમિતિપ્રોક્તંશિવભક્તશરીરકમ્ મૃતાન્દાહાદિયુક્તાન્વાદાહાદિરહિતાન્મૃતાન્

મુખને લિંગ કહેવાયું છે, એ શિવભક્તનું શરીર છે; જે યોગ્ય વિધિથી મૃત્યુ પામે છે અને જે વિધિ વગર મૃત્યુ પામે છે—

ઉદ્દિશ્યપૂજયેદાદિપિતરંશિવમેવહિ પૂજાંકૃત્વાદિમાતુશ્ચશિવભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

પિતૃઓ અને શિવની પૂજા મનથી કરવી જોઈએ; પ્રાચીન માતાની પૂજા કર્યા પછી, શિવભક્તોનું પણ સન્માન કરવું જોઈએ.

પિતૃલોકંસમાસાદ્યક્રમાન્મુક્તોભવેન્મૃતઃ ક્રિયાયુક્તદશભ્યશ્ચતપોયુક્તોવિશિષ્યતે

પિતૃલોકને પામ્યા પછી, મૃત્યુ પછી મનુષ્ય ધીમે ધીમે મુક્તિ પામે છે; વિધિ કરનારાઓમાં, તપ કરનાર શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

તપોયુક્તશતેભ્યશ્ચજપયુક્તોવિશિષ્યતે જપયુક્તસહસ્રેભ્યઃ શિવજ્ઞાની વિશિષ્યતે

સૌથી વધુ તપ કરનારાઓમાં જાપ કરનાર શ્રેષ્ઠ છે; હજારો જાપ કરનારાઓમાં, શિવને જાણનાર સર્વોપરી છે.

શિવજ્ઞાનિષુલક્ષેષુ ધ્યાનયુક્તો વિશિષ્યતે ધ્યાનયુક્તેષુ કોટિભ્યઃ સમાધિસ્થો વિશિષ્યતે

હજારો શિવજ્ઞાનીમાં, ધ્યાનમાં તલીન રહેનારો શ્રેષ્ઠ છે; કરોડો ધ્યાન કરનારાઓમાં, સમાધિમાં સ્થિત રહેનારો સર્વોપરી છે.

ઉત્તરોત્તર વૈ શિષ્ટ્યાત્પૂજાયામુત્તરોત્તરમ્ ફલંવૈશિષ્ટ્યરૂપઞ્ચદુર્વિજ્ઞેયંમનીષિભિઃ

પૂજામાં દરેક આગળનું પગથિયું પહેલા કરતા શ્રેષ્ઠ હોય છે; તેનું ફળ કેવું હોય છે તે વિદ્વાનો માટે પણ સમજવું મુશ્કેલ છે.

તસ્માદ્વૈશિવભક્તસ્યમહિમાનંવેત્તિકોનરઃ શિવશક્ત્યોઃ પૂજનં ચ શિવભક્તસ્ય પૂજનમ્

શિવભક્તની મહિમા કોણ જાણે? શિવ અને શક્તિની પૂજા, તથા શિવભક્તોનું સન્માન—

કુરુતેયોનરોભક્ત્યાસશિવઃ શિવમેધતે ય ઇમં પઠતે ઽધ્યાયમર્થવદ્વેદસંમતમ્

જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક આ બધું કરે છે, તે શિવમાં એકરૂપ થાય છે; અને જે આ અર્થસભર, વેદસંમતિ શાસ્ત્રને વાંચે અને અધ્યયન કરે છે—

શિવજ્ઞાનીભવેદ્વિપ્રઃશિવેન સહમોદતે શ્રાવયેચ્છિવભક્તાંશ્ચવિશેષજ્ઞો મનીશ્વરાઃ

એ બ્રાહ્મણ શિવજ્ઞાની બને છે, શિવ સાથે આનંદ પામે છે અને વિશેષ જ્ઞાનવાન બનીને શિવભક્તોને ઉપદેશ આપવો જોઈએ.

શિવપ્રસાદશિદ્ધિઃ સ્યાચ્છિવસ્યકૃપયા બુધાઃ

શિવની કૃપાથી જ શિવપ્રસાદ પ્રાપ્ત થાય છે, હે વિદ્વાનો.

બંધમોક્ષસ્વરૂપં હિ બ્રૂહિ સર્વાર્થવિત્તમ બંધમોક્ષંતથોપાયંવક્ષ્યે ઽહંશૃણુતાદરાત્

હે સર્વ અર્થના જાણકાર, બંધન અને મુક્તિનું સ્વરૂપ કહો. હવે હું બંધન, મુક્તિ અને તેનું સાધન સમજાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.

પ્રકૃત્યાદ્યષ્ટબંધેનબદ્ધોજીવઃ સ ઉચ્યતે પ્રકૃત્યાદ્યષ્ટબંધેનનિર્મુક્તોમુક્ત ઉચ્યતે

પ્રકૃતિથી શરૂ થતા આઠ પ્રકારના બંધનથી બંધાયેલ જીવને બંધાયેલ કહેવાય છે; અને એમાંથી મુક્ત થયેલો જીવ મુક્ત કહેવાય છે.

પ્રકૃત્યાદિવશીકારોમોક્ષ ઇત્યુચ્યતેસ્વતઃ બદ્ધજીવસ્તુનિર્મુક્તોમુક્તજીવઃ સ કથ્યતે

પ્રકૃતિ અને અન્ય તત્વોના વશમાં રહેવું બંધન કહેવાય છે; અને એમાંથી મુક્ત થવું મુક્તિ કહેવાય છે. જે જીવ બંધાયેલ છે તે બંધાયેલ કહેવાય છે, અને જે મુક્ત છે તે મુક્ત કહેવાય છે.