શિવપુરાણમ્

નન્દિસંસ્થાનતઃ પશ્ચાન્નવિદુઃ શિવવૈભવમ્ નંદીશ્વરોબહિસ્તિષ્ઠન્પઞ્ચાક્ષરમુપાસતે

નંદીના આસન પછી, શિવના વૈભવને કોઈ જાણતું નથી; નંદીશ્વર બહાર ઊભા રહીને પાંચ અક્ષરનાં મંત્રની ઉપાસના કરે છે.

એવં ગુરુક્રમાલ્લબ્ધં નંદીશાચ્ચ મયાપુનઃ તતઃ પરંસ્વસંવેદ્યં શિવે નૈવાનુભાવિતમ્

આ રીતે ગુરુઓની પરંપરા અને ફરી નંદીશ્વર પાસેથી મેં આ જ્ઞાન મેળવ્યું છે; એથી આગળ શિવમાં જે સ્વાનુભવ છે, તે અનુભવાતું નથી.

શિવસ્યકૃપયાસાક્ષાચ્છિવલોકસ્યવૈભવમ્ વિજ્ઞાતુંશક્યતે સર્વૈર્નાન્યથેત્યાહુરાસ્તિકાઃ

માત્ર શિવની કૃપાથી જ શિવલોકનું વૈભવ સૌ કોઈ જાણી શકે છે; બીજું કોઈ રીતે શક્ય નથી, એમ શ્રદ્ધાળુઓ કહે છે.

એવંક્રમેણમુક્તાઃસ્યુર્બ્રાહ્મણાવૈજિતેંદ્રિયઃ અન્યેષાં ચ ક્રમંવક્ષ્યે ગદતઃ શૃણુતાદરાત્

આ રીતે ક્રમશઃ ઇન્દ્રિયજિત બ્રાહ્મણો મુક્તિ પામે છે; હવે હું બીજાઓ માટેનો ક્રમ કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.

ગુરૂપદેશાજ્જાપ્યંવૈબ્રાહ્મણાનાંનમો ઽંતકમ્ પઞ્ચાક્ષરં પઞ્ચલક્ષમાયુષ્યંપ્રજપેદ્વિધિઃ

ગુરુના ઉપદેશથી બ્રાહ્મણોએ આયુષ્ય માટે નિયમ પ્રમાણે 'નમ:' પાંચ લાખ વખત પાંચ અક્ષરનો મંત્ર જાપ કરવો જોઈએ.

સ્ત્રીત્વાપનયનાર્થંતુપઞ્ચલક્ષંજપેત્પુનઃ મંત્રેણપુરુષોભૂત્વાક્રમાન્મુક્તોભવેદ્બુધઃ

સ્ત્રીત્વ દૂર કરવા માટે ફરી પાંચ લાખ વખત એ મંત્રનો જાપ કરવો; મંત્રથી પુરુષ બનીને, ક્રમશઃ વિદ્વાન મુક્તિ પામે છે.

ક્ષત્રિયઃપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રિયોબ્રાહ્મણોભવેત્

ક્ષત્રિય પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી પોતાનું ક્ષત્રિયપણું દૂર કરે છે; અને ફરી પાંચ લાખ જાપથી ક્ષત્રિય બ્રાહ્મણ બની જાય છે.

મંત્રસિદ્ધિર્જપાચ્ચૈવક્રમાન્મુક્તોભવૈન્નરઃ વૈશ્યસ્તુપઞ્ચલક્ષેણવૈશ્યત્વમપનેષ્યતિ

મંત્રસિદ્ધિ અને જાપથી, ક્રમશઃ મનુષ્ય મુક્તિ પામે છે; વૈશ્ય પણ પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી પોતાનું વૈશ્યપણું દૂર કરે છે.

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણમંત્રક્ષત્ત્રિય ઉચ્યતે પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ ક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ

ફરી પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી તેને મંત્રક્ષત્રિય કહે છે; અને ફરી પાંચ લાખ જાપથી ક્ષત્રિયપણું પણ દૂર થાય છે.

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણમંત્રબ્રાહ્મણ ઉચ્યતે શૂદ્રશ્ચૈવનમોંતેન પઞ્ચવિંશતિલક્ષતઃ

પાંચ લાખ જાપ પછી, મંત્ર બ્રાહ્મણ માટે કહેવાયો છે; અને શૂદ્ર માટે 'નમ:' શબ્દ સાથે પચીસ લાખ વાર જાપ કરવો કહેવામાં આવ્યો છે.

મંત્રવિપ્રત્વમાપદ્ય પશ્ચાચ્છુદ્ધો ભવેદ્દ્વિજઃ નારીવાથ નરો વાથ બ્રાહ્મણો વાન્ય એવ વા

મંત્રજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી, દ્વિજ શુદ્ધ બને છે; એ સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, બ્રાહ્મણ કે બીજું કોઈ પણ હોય.

નમોન્તં વા નમઃ પૂર્વમાતુરઃ સર્વમાતુરઃ સર્વદા જપેત્ તતઃ સ્ત્રીણાંતથૈવોહ્યગુરુર્નિર્દર્શયેત્ક્રમાત્

'નમ:' આગળ હોય કે પછડું, જે દુ:ખી હોય એએ હંમેશા આખો મંત્ર જાપ કરવો; એ જ રીતે, સ્ત્રીઓ માટે પણ ગુરુએ ક્રમશ: સમજાવવું જોઈએ.

સાધકઃ પઞ્ચલક્ષાન્તે શિવપ્રીત્યર્થમેવ હિ મહાભિષેક નૈવેદ્યં કૃત્વા ભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

સાધક પાંચ લાખ જાપ પૂરા કરે પછી, શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે મહા અભિષેક, ભોજન અર્પણ અને ભક્તોની પૂજા કરવી.

પૂજયા શિવભક્તસ્ય શિવઃ પ્રીતતરો ભવેત્ શિવસ્ય શિવભક્તસ્ય ભેદો નાસ્તિ શિવો હિ સઃ

શિવના ભક્તની પૂજા કરવાથી શિવ ખૂબ જ પ્રસન્ન થાય છે; શિવ અને શિવભક્ત વચ્ચે કોઈ ફરક નથી, કારણ કે એ જ શિવ છે.

શિવસ્વરૂપમંત્રસ્યધારણાચ્છિવ એવ હિ શિવભક્તશરીરે હિ શિવેતત્પરમોભવેત્

શિવરૂપ મંત્ર ધારણ કરવાથી મનુષ્ય સાચો શિવ બને છે; શિવભક્તના શરીરમાં એ પરમ શિવ વસે છે.

શિવભક્તાઃ ક્રિયાઃ સર્વા વેદસર્વક્રિયાંવિદુઃ યાવદ્યાવચ્છિવંમંત્રંયેનજપ્તંભવેત્ક્રમાત્

શિવભક્તની બધી ક્રિયાઓ એ જ વેદની બધી ક્રિયાઓ ગણાય છે, જો સુધી શિવમંત્ર યોગ્ય રીતે જપાય છે.

તાવદ્વૈશિવસાન્નિધ્યં તસ્મિન્દેહે ન સંશયઃ દેવીલિંગંભવેદ્રૂપં શિવભક્તસ્ત્રિયાસ્તથા

જ્યાં સુધી આ જાપ થાય છે, ત્યાં સુધી એ શરીરમાં શિવનું સાન્નિધ્ય નિશ્ચિત છે; દેવી, લિંગ એ સ્વરૂપ છે, અને શિવભક્ત પણ, સ્ત્રી હોય કે પુરૂષ, સ્વરૂપ છે.

યાવન્મંત્રંજપેદ્દેવ્યાસ્તાવત્સાન્નિધ્યમસ્તિ હિ શિવંસંપૂજયેદ્ધીમાન્સ્વયંવૈશબ્દરૂપભાક્

દેવી દ્વારા મંત્ર જપાય છે ત્યાં સુધી શિવનું સાન્નિધ્ય રહે છે; બુદ્ધિશાળી મનુષ્યે સ્વયં ધ્વનિરૂપ શિવની પૂજા કરવી.

સ્વયંચૈવશિવોભૂત્વાપરાંશક્તિંપ્રપૂજયેત્ શક્તિંબેરંચલિંગં ચ હ્યાલેખ્યામાયયાયજેત્

પોતે શિવ બનીને, પરા શક્તિની પૂજા કરવી; શક્તિ, મૂર્તિ અને લિંગ—even જો એ દોરેલા કે કલ્પિત હોય—એની પણ પૂજા કરવી.

શિવલિંગં શિવંમત્વાસ્વાત્માનંશક્તિરૂપકમ્ શક્તિલિંગંચદેવીંચમત્વાસ્વંશિવરૂપકમ્

શિવલિંગને શિવ માનીને અને પોતાને શક્તિરૂપ માનીને, અને શક્તિલિંગ કે દેવીને શક્તિ માનીને અને પોતાને શિવરૂપ માનીને પૂજા કરવી.

શિવલિંગંનાદરૂપબિંદુરૂપંતુશક્તિકમ્ ઉપપ્રધાનભાવેન અન્યોન્યાસક્તલિંગકમ્

શિવલિંગ એ નાદરૂપ છે અને શક્તિ એ બિંદુરૂપ છે; બંનેના પરસ્પર પ્રભુત્વથી લિંગ એકબીજામાં જોડાય છે.

પૂજયેચ્ચ શિવંશક્તિસશિવોમૂલભાવનાત્ શિવભક્તાઞ્છિવમત્રરૂપકાઞ્છિવરૂપકાન્

શિવ અને શક્તિની મૂળ એકતા ધ્યાનમાં રાખીને તેમની સાથે પૂજા કરવી; અને શિવભક્તો, જે મંત્રરૂપ અને શિવરૂપ છે, તેમની પણ પૂજા કરવી.

ષોડશૈરુપચારૈશ્ચપૂજયેદિષ્ટમાપ્નુયાત્ યેનશુશ્રૂષણાદ્યૈશ્ચ શિવભક્તસ્ય લિંગિનઃ

છોળશ ઉપચારોથી પૂજા કરવાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે; અને સેવા વગેરે દ્વારા શિવલિંગ ધારણ કરનારા ભક્તની પૂજા કરવી.

આનંદંજનયેદ્વિદ્વાઞ્છિવઃપ્રીતતરો ભવેત્ શિવભક્તાન્સપત્નીકાન્પત્ન્યાસહસદૈવતત્

બુદ્ધિમાન મનુષ્યે આનંદ પેદા કરવો, જેથી શિવ ખૂબ પ્રસન્ન થાય; શિવભક્તો અને તેમની પત્ની સાથે, બંનેને દૈવી દંપતિ તરીકે પૂજવા.

પૂજયેદ્ભોજનાદ્યૈશ્ચપઞ્ચવાદશવાશતમ્ ધનેદેહેચમંત્રેચભાવનાયામવંચકઃ

ભોજન અને અન્ય ઉપચારોથી, પાંચ, દસ કે સો વાર પૂજા કરવી; પણ જે ધન, શરીર, મંત્ર કે ધ્યાનમાં કપટ કરે છે—

શિવશક્તિસ્વરૂપેણનપુનર્જાયતે ભુવિ નાભેરધો બ્રહ્મભાગમાકંઠંવિષ્ણુભાગકમ્

શિવ-શક્તિ સ્વરૂપે, એ મનુષ્ય ફરીથી પૃથ્વી પર જન્મતો નથી; નાભિથી નીચે બ્રહ્માનો ભાગ છે, ગળા સુધી વિષ્ણુનો ભાગ છે.

મુખંલિંગમિતિપ્રોક્તંશિવભક્તશરીરકમ્ મૃતાન્દાહાદિયુક્તાન્વાદાહાદિરહિતાન્મૃતાન્

મુખને લિંગ કહેવાયું છે, એ શિવભક્તનું શરીર છે; જે યોગ્ય વિધિથી મૃત્યુ પામે છે અને જે વિધિ વગર મૃત્યુ પામે છે—

ઉદ્દિશ્યપૂજયેદાદિપિતરંશિવમેવહિ પૂજાંકૃત્વાદિમાતુશ્ચશિવભક્તાંશ્ચ પૂજયેત્

પિતૃઓ અને શિવની પૂજા મનથી કરવી જોઈએ; પ્રાચીન માતાની પૂજા કર્યા પછી, શિવભક્તોનું પણ સન્માન કરવું જોઈએ.

પિતૃલોકંસમાસાદ્યક્રમાન્મુક્તોભવેન્મૃતઃ ક્રિયાયુક્તદશભ્યશ્ચતપોયુક્તોવિશિષ્યતે

પિતૃલોકને પામ્યા પછી, મૃત્યુ પછી મનુષ્ય ધીમે ધીમે મુક્તિ પામે છે; વિધિ કરનારાઓમાં, તપ કરનાર શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.