શિવપુરાણમ્

ક્રિયાદિશિવકર્મભ્યઃ શિવજ્ઞાનંપ્રસાધયેત્ તદ્દર્શનગતાઃસર્વેમુક્તા એવ નસંશયઃ

વિધિ અને અન્ય શિવકર્મોથી શિવજ્ઞાન મેળવવું જોઈએ; જે એ દર્શન પામે છે, તેઓ નિશ્ચયે મુક્ત થાય છે.

મુક્તિરાત્મસ્વરૂપેણસ્વાત્મારામત્વમેવહિ ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનધર્મેષુસુસ્થિતઃ

મુક્તિ એ પોતાના સ્વરૂપમાં, પોતાના આત્મામાં આનંદ પામવું છે; વિધિ, તપ, જપ, જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં સ્થિર રહેવું એ જ મુક્તિ છે.

શિવસ્યદર્શનંલબ્ધાસ્વાત્મારામત્વમેવહિ યથારવિઃસ્વકિરણાદશુદ્ધિમપનેષ્યતિ

શિવનું દર્શન મળ્યા પછી, મનુષ્ય પોતાના આત્મામાં સાચો આનંદ પામે છે, જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી અશુદ્ધિ દૂર કરે છે.

કૃપાવિચક્ષણઃશંભુરજ્ઞાનમપનેષ્યતિ અજ્ઞાનવિનિવૃત્તૌતુશિવજ્ઞાનંપ્રવર્તતે

કૃપાળુ શંભુ અજ્ઞાનને દૂર કરે છે; અને જયારે અજ્ઞાન નાશ પામે છે, ત્યારે શિવજ્ઞાન પ્રગટે છે.

શિવજ્ઞાનાત્સ્વસ્વરૂપમાત્મારામત્વમેષ્યતિ આત્મારામત્વસંસિદ્ધૌકૃતકૃત્યોભવેન્નરઃ

શિવજ્ઞાનથી પોતાનું સાચું સ્વરૂપ અને આત્મામાં આનંદ પ્રાપ્ત થાય છે; આત્મામાં પૂર્ણ આનંદ પામીને મનુષ્ય સર્વ કાર્ય પૂર્ણ કરનાર બને છે.

પુનશ્ચશતલક્ષેણબ્રહ્મણઃપદમાપ્નુયાત્ પુનશ્ચશતલક્ષેણવિષ્ણોઃપદમવાપ્નુયાત્

પછી ફરી, લાખ જન્મ પછી બ્રહ્માનું સ્થાન મળે છે; અને ફરી લાખ જન્મ પછી વિષ્ણુનું સ્થાન મળે છે.

પુનશ્ચશતલક્ષેણરુદ્રસ્યપદમાપ્નુયાત્ પુનશ્ચ શતલક્ષેણ ઐશ્વર્યં પદમાપ્નુયાત્

પછી ફરી, લાખ જન્મ પછી રુદ્રનું સ્થાન મળે છે; અને ફરી લાખ જન્મ પછી ઐશ્વર્યનું સ્થાન મળે છે.

પુનશ્ચૈવંવિધેનૈવ જપેન સુસમાહિતઃ શિવલોકાદિભૂતં હિ કાલચક્રમવાપ્નુયાત્

આ જ રીતે, એકાગ્ર ચિત્તથી જપ કરવાથી, શિવલોક અને અન્ય લોકનું મૂળ એવા કાળચક્રને પ્રાપ્ત થાય છે.

કાલચક્રંપઞ્ચચક્રમેકૈકેનક્રમોત્તરે સૃષ્ટિમોહૌબ્રહ્મચક્રંભોગમોહૌતુવૈષ્ણવમ્

કાળચક્ર પાંચ પ્રકારનું છે, દરેક ક્રમશઃ આગળ વધે છે; સર્જનનું ચક્ર બ્રહ્માનું છે, ભોગનું ચક્ર વિષ્ણુનું છે.

કોપમોહૌરૌદ્રચક્રંભ્રમણંચૈશ્વરંવિદુઃ શિવચક્રંજ્ઞાનમોહૌપઞ્ચચક્રંવિદુર્બુધાઃ

ક્રોધનું ચક્ર રુદ્રનું છે, મોહનું ચક્ર ઈશ્વરનું છે; જ્ઞાની લોકો શિવનું ચક્ર જ્ઞાન અને મોહરૂપ પાંચ ચક્ર જાણે છે.

પુનશ્ચદશકોટ્યા હિ કારણબ્રહ્મણઃ પદમ્ પુનશ્ચ દશકોટ્યાહિતત્પદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્

પછી ફરી, દસ કરોડ પછી કારણ બ્રહ્માનું સ્થાન મળે છે; અને ફરી દસ કરોડ પછી એ સ્થાનનું ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

એવં ક્રમેણ વિષ્ણ્વાદેઃ પદંલબ્ધ્વામહૌજસઃ ક્રમેણતત્પદૈશ્વર્યં લબ્ધ્વાચૈવમહાત્મનઃ

આ રીતે ક્રમશઃ વિષ્ણુ અને બીજા મહાન શક્તિવાળા દેવતાઓનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરીને, પછી એ સ્થાનનું રાજ્ય અને મહાત્માનું ઐશ્વર્ય પણ મેળવે છે.

શતકોટિમનું જપ્ત્વા પઞ્ચોત્તરમતંદ્રિતઃ શિવલોકમવાપ્નોતિપઞ્ચમાવરણાદ્બહિઃ

જે મનુષ્ય અઢી અબજ વખત મંત્રનો જાપ અડગ ભક્તિથી કરે છે, તે પાંચમું આવરણ પાર કરીને શિવલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.

રાજસંમંડપંતત્રનંદીસંસ્થાનમુત્તમમ્ તપોરૂપશ્ચવૃષભસ્તત્રૈવપરિદૃશ્યતે

ત્યાં રાજસી મંડપ છે, જેમાં નંદીનું ઉત્તમ આસન છે; અને ત્યાં તપસ્વી રૂપે વૃષભ પણ દેખાય છે.

સદ્યોજાતસ્યતત્સ્થાનંપઞ્ચમાવરણંપરમ્ વામદેવસ્યચસ્થાનંચતુર્થાવરણંપુનઃ

સદ્યોજાતનું સ્થાન એ પાંચમું, સર્વોચ્ચ આવરણ છે; અને વામદેવનું સ્થાન ફરીથી ચોથું આવરણ છે.

અઘોરનિલયંપશ્ચાત્તૃતીયાવરણંપરમ્ પુરુષસ્યૈવસાંબસ્યદ્વિતીયાવરણંશુભમ્

અઘોરનું નિવાસ ત્રીજું, સર્વોચ્ચ આવરણ છે; અને શંભુરૂપ પુરુષનું સ્થાન બીજું, શુભ આવરણ છે.

ઈશાનસ્યપરસ્યૈવપ્રથમાવરણંતતઃ ધ્યાનધર્મસ્ય ચ સ્થાનંપઞ્ચમંમંડપંતતઃ

ઈશાનનું સર્વોચ્ચ સ્થાન પછી પ્રથમ આવરણ છે; અને ધ્યાન તથા ધર્મનું સ્થાન પછી પાંચમું મંડપ છે.

બલિનાથસ્યસંસ્થાનંતત્રપૂર્ણામૃતપ્રદમ્ ચતુર્થંમંડપંપશ્ચાચ્ચંદ્રશેખરમૂર્તિમત્

ત્યાં બલિનાથનું સ્થાન પૂર્ણ અમૃત આપે છે; પછી ચોથું મંડપ ચંદ્રશેખરમૂર્તિથી યુક્ત છે.

સોમસ્કંદસ્યચસ્થાનંતૃતીયંમંડપંપરમ્ દ્વિતીયંમંડપંનૃત્યમંડપંપ્રાહુરાસ્તિકાઃ

સોમસ્કંદનું સ્થાન ત્રીજું, સર્વોચ્ચ મંડપ છે; બીજું મંડપ જ્ઞાની લોકો નૃત્યમંડપ કહે છે.

પ્રથમંમૂલમાયાયાઃ સ્થાનંતત્રૈવશોભનમ્ તતઃ પરં ગર્ભગૃહંલિંગસ્થાનં પરં શુભમ્

પ્રથમ મૂળ માયાનું સુંદર સ્થાન ત્યાં છે; પછી એના પાર પવિત્ર ગર્ભગૃહ, એટલે કે લિંગનું સ્થાન છે.

નન્દિસંસ્થાનતઃ પશ્ચાન્નવિદુઃ શિવવૈભવમ્ નંદીશ્વરોબહિસ્તિષ્ઠન્પઞ્ચાક્ષરમુપાસતે

નંદીના આસન પછી, શિવના વૈભવને કોઈ જાણતું નથી; નંદીશ્વર બહાર ઊભા રહીને પાંચ અક્ષરનાં મંત્રની ઉપાસના કરે છે.

એવં ગુરુક્રમાલ્લબ્ધં નંદીશાચ્ચ મયાપુનઃ તતઃ પરંસ્વસંવેદ્યં શિવે નૈવાનુભાવિતમ્

આ રીતે ગુરુઓની પરંપરા અને ફરી નંદીશ્વર પાસેથી મેં આ જ્ઞાન મેળવ્યું છે; એથી આગળ શિવમાં જે સ્વાનુભવ છે, તે અનુભવાતું નથી.

શિવસ્યકૃપયાસાક્ષાચ્છિવલોકસ્યવૈભવમ્ વિજ્ઞાતુંશક્યતે સર્વૈર્નાન્યથેત્યાહુરાસ્તિકાઃ

માત્ર શિવની કૃપાથી જ શિવલોકનું વૈભવ સૌ કોઈ જાણી શકે છે; બીજું કોઈ રીતે શક્ય નથી, એમ શ્રદ્ધાળુઓ કહે છે.

એવંક્રમેણમુક્તાઃસ્યુર્બ્રાહ્મણાવૈજિતેંદ્રિયઃ અન્યેષાં ચ ક્રમંવક્ષ્યે ગદતઃ શૃણુતાદરાત્

આ રીતે ક્રમશઃ ઇન્દ્રિયજિત બ્રાહ્મણો મુક્તિ પામે છે; હવે હું બીજાઓ માટેનો ક્રમ કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.

ગુરૂપદેશાજ્જાપ્યંવૈબ્રાહ્મણાનાંનમો ઽંતકમ્ પઞ્ચાક્ષરં પઞ્ચલક્ષમાયુષ્યંપ્રજપેદ્વિધિઃ

ગુરુના ઉપદેશથી બ્રાહ્મણોએ આયુષ્ય માટે નિયમ પ્રમાણે 'નમ:' પાંચ લાખ વખત પાંચ અક્ષરનો મંત્ર જાપ કરવો જોઈએ.

સ્ત્રીત્વાપનયનાર્થંતુપઞ્ચલક્ષંજપેત્પુનઃ મંત્રેણપુરુષોભૂત્વાક્રમાન્મુક્તોભવેદ્બુધઃ

સ્ત્રીત્વ દૂર કરવા માટે ફરી પાંચ લાખ વખત એ મંત્રનો જાપ કરવો; મંત્રથી પુરુષ બનીને, ક્રમશઃ વિદ્વાન મુક્તિ પામે છે.

ક્ષત્રિયઃપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણક્ષત્ત્રિયોબ્રાહ્મણોભવેત્

ક્ષત્રિય પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી પોતાનું ક્ષત્રિયપણું દૂર કરે છે; અને ફરી પાંચ લાખ જાપથી ક્ષત્રિય બ્રાહ્મણ બની જાય છે.

મંત્રસિદ્ધિર્જપાચ્ચૈવક્રમાન્મુક્તોભવૈન્નરઃ વૈશ્યસ્તુપઞ્ચલક્ષેણવૈશ્યત્વમપનેષ્યતિ

મંત્રસિદ્ધિ અને જાપથી, ક્રમશઃ મનુષ્ય મુક્તિ પામે છે; વૈશ્ય પણ પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી પોતાનું વૈશ્યપણું દૂર કરે છે.

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણમંત્રક્ષત્ત્રિય ઉચ્યતે પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ ક્ષત્ત્રત્વમપનેષ્યતિ

ફરી પાંચ લાખ વખત એ મંત્રના જાપથી તેને મંત્રક્ષત્રિય કહે છે; અને ફરી પાંચ લાખ જાપથી ક્ષત્રિયપણું પણ દૂર થાય છે.