શિવપુરાણમ્

હોમાન્તે દક્ષિણાદેયાગુરોર્ગોમિથુનં તથા ઈશાનાદિસ્વરૂપાંસ્તાન્ગુરુંસાંબંવિભાવ્ય ચ

હવન પૂરે પછી, ગુરુને ગાયનું જોડું દક્ષિણારૂપે આપવું, અને ગુરુને ઈશાનાદિ સ્વરૂપે માનવું જોઈએ.

તેષાં પત્સિક્તતોયેનસ્વશિરઃ સ્નાનમાચરેત્ ષટ્ત્રિંશત્કોટિતીર્થેષુસદ્યઃસ્નાનફલંલભેત્

તેમના છાંટેલા પાણીથી પોતાનું માથું ધોઈ લેવું, જેથી છત્રીસ કરોડ તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ તરત જ મળે છે.

દશાંગમન્નંતેષાં વૈદદ્યાદ્વૈભક્તિપૂર્વકમ્ પરાબુદ્ધ્યાગુરોઃ પત્નીમીશાનાદિક્રમેણ તુ

દસ પ્રકારના વ્યંજનોથી બનેલું ભોજન શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમને આપવું, અને ગુરુપત્નીને પણ ઈશાનાદિ ક્રમથી આપવું જોઈએ.

પરમાન્નેનસંપૂજ્યયથાવિભવવિસ્તરમ્ રુદ્રાક્ષવસ્ત્રપૂર્વંચવટકાપૂપકૈર્યુતમ્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ ભોજન, રુદ્રાક્ષ, વસ્ત્ર, વટકા અને મિઠાઈઓ સાથે તેમને સન્માનપૂર્વક આપવું જોઈએ.

બલિદાનંતતઃ કૃત્વાભૂરિભોજનમાચરેત્ તતઃ સંપ્રાર્થ્યદેવેશંજપંતાવત્સમાપયેત્

પછી બલિદાન આપીને, વિશાળ ભોજન કરાવવું, અને પછી ભગવાનને પ્રાર્થના કરીને મંત્રજપ પૂર્ણ કરવો.

પુરશ્ચરણમેવંતુકૃત્વામન્ત્રીભવેન્નરઃ પુનશ્ચપઞ્ચ લક્ષેણસર્વપાપક્ષયોભવેત્

આ રીતે વિધિપૂર્વક કરવાથી મનુષ્ય સાચો સાધક બને છે; અને ફરી પાંચ લાખ જપથી બધા પાપો નાશ પામે છે.

અતલાદિસમારભ્યસત્યલોકાવધિક્રમાત્ પઞ્ચલક્ષજપાત્તત્તલ્લોકૈશ્વર્યમવાપ્નુયાત્

અતલથી લઈને સત્યલોક સુધી, પાંચ લાખ જપથી, તે દરેક લોકનું સ્વામીપદ પ્રાપ્ત થાય છે.

મધ્યેમૃતશ્ચેદ્ભોગાંતેભૂમૌતજ્જાપકોભવેત્ પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણબ્રહ્મસામીપ્યમાપ્નુયાત્

મધ્યમાં કે આનંદના અંતે મૃત્યુ પામે તો, એ પુનઃ પૃથ્વી પર મંત્રોચ્ચારક તરીકે જન્મે છે; અને પાંચ લાખ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી પાસે પહોંચે છે.

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ સારૂપ્યૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્ આહત્યશતલક્ષેણસાક્ષાદ્બ્રહ્મસમોભવેત્

પાંચ લાખ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી જેવું રૂપ અને વૈભવ મેળવે છે; અને કરોડ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી સમાન બની જાય છે.

કાર્યબ્રહ્મણ એવં હિ સાયુજ્યંપ્રતિપદ્ય વૈ યથેષ્ટંભોગમાપ્નોતિતદ્બ્રહ્મપ્રલયાવધિ

આ રીતે કાર્યબ્રહ્મા સાથે એકતા પ્રાપ્ત કરીને, તે ઇચ્છ્યા મુજબ આનંદ મેળવે છે, અને એ આનંદ બ્રહ્માજીના પ્રલય સુધી ચાલે છે.

પુનઃ કલ્પાંતરેવૃત્તે બ્રહ્મપુત્રઃ સજાયતે પુનશ્ચતપસાદીપ્તઃક્રમાન્મુક્તોભવિષ્યતિ

પછી બીજો કલ્પ આવે ત્યારે, તે બ્રહ્માજીનો પુત્ર બની જન્મે છે; અને ફરીથી તપથી તેજસ્વી બની, ધીરે ધીરે મુક્તિ પામે છે.

પૃથ્વ્યાદિકાર્યભૂતેભ્યોલોકાવૈનિર્મિતાઃક્રમાત્ પાતાલાદિ ચ સત્યાંતંબ્રહ્મલોકાશ્ચતુર્દશ

પૃથ્વી વગેરે કાર્યરૂપ તત્વોથી પાતાળથી લઈને સત્યલોક સુધીના ચૌદ લોક ક્રમશઃ સર્જાય છે.

સત્યાદૂર્ધ્વંક્ષમાંતંવૈવિષ્ણુલોકાશ્ચતુર્દશ ક્ષમલોકેકાર્યવિષ્ણુર્વૈકુંઠેવરપત્તને

સત્યલોકથી ઉપર અને પૃથ્વી સુધીના ચૌદ વિશ્વનુ વિષ્ણુલોક કહેવાય છે; પૃથ્વી લોકમાં કાર્યરૂપ વિષ્ણુ વૈકુંઠના શ્રેષ્ઠ શહેરમાં નિવાસ કરે છે.

કાર્યલક્ષ્મ્યામહાભોગિરક્ષાંકૃત્વા ઽધિતિષ્ઠતિ તદૂર્ધ્વગાશ્ચાશુચ્યંતાલોકાષ્ટાવિંશતિઃ સ્થિતાઃ

કાર્યલક્ષ્મી સાથે મહાન આનંદરૂપ ધારણ કરીને, તે ત્યાં રક્ષા કરે છે અને નિવાસ કરે છે; એથી ઉપર આશુચિ સુધીના અઢી વિશ્વ સ્થિર છે.

શુચૌલોકેતુકૈલાસેરુદ્રોવૈભૂતહૃત્સ્થિતઃ ષડુત્તરાશ્ચપઞ્ચાશદહિંસાંતાસ્તદૂર્ધ્વગાઃ

શુચિ લોકમાં, કૈલાસ પર, મહાવૈભવયુક્ત રુદ્ર નિવાસ કરે છે; અને એથી ઉપર છપ્પન લોક છે, જે શાંત અને અહિંસક છે.

અહિંસાલોકમાસ્થાયજ્ઞાનકૈલાસકેપુરે કાર્યેશ્વરસ્તિરોભાવંસર્વાન્કૃત્વાધિતિષ્ઠતિ

અહિંસા લોકમાં, જ્ઞાન કૈલાસ શહેરમાં, કાર્યેશ્વર સર્વને ગુપ્ત કરીને ત્યાં નિવાસ કરે છે.

તદંતેકાલચક્રંહિકાલાતીતસ્તતઃપરમ્ શિવેનાધિષ્ઠિતસ્તત્રકાલશ્ચક્રેશ્વરાહ્વયઃ

એના અંતે કાળચક્ર છે; એથી પણ પરે, કાળથી ઉપર જે છે, ત્યાં શિવજી નિવાસ કરે છે, જ્યાં કાળને ચક્રેશ્વર કહે છે.

માહિષં ધર્મમાસ્થાયસર્વાન્કાલેન યુંજતિ અસત્યશ્ચાશુચિશ્ચૈવ હિંસાચૈવાથનિર્ઘૃણા

મહિષધર્મ ધારણ કરીને, તે સર્વને કાળથી બંધે છે; અને ત્યાં અસત્ય, અશુચિ, હિંસા અને ક્રૂરતા વર્તે છે.

અસત્યાદિચતુષ્પાદઃસર્વાંશઃ કામરૂપધૃક્ નાસ્તિક્યલક્ષ્મીર્દુઃસંગોવેદબાહ્યધ્વનિઃસદા

અસત્ય અને બીજા ચાર દુર્ગુણો, ઇચ્છા મુજબના રૂપ, નાસ્તિકતા, ગરીબી, દુષ્સંગ અને વેદથી વિપરીત ધ્વનિ હંમેશા રહે છે.

ક્રોધસંગઃકૃષ્ણવર્ણોમહામહિષવેષવાન્ તાવન્મહેશ્વરઃપ્રોક્તસ્તિરોધાસ્તાવદેવ હિ

ક્રોધનો સંગ, કાળાં વર્ણ અને મહાન મહિષનું રૂપ ધારણ કરીને, મહેશ્વર એટલા સમય સુધી ગુપ્ત રહે છે.

તદર્વાક્કર્મભોગો હિ તદૂર્ધ્વંજ્ઞાનભોગકમ્ તદર્વાક્કર્મ માયાહિજ્ઞાનમાયા તદૂર્ધ્વકમ્

એની નીચે કર્મનો આનંદ છે; એથી ઉપર જ્ઞાનનો આનંદ છે. નીચે કર્મની માયા છે; ઉપર જ્ઞાનની માયા છે.

મા લક્ષ્મીઃ કર્મભોગોવૈયાતિમાયેતિકથ્યતે મા લક્ષ્મીર્જ્ઞાનભોગોવૈયાતિમાયેતિકથ્યતે

એની નીચે લક્ષ્મી કર્મનો આનંદ છે, જેને માયાનું પ્રમાણ કહે છે; ઉપર લક્ષ્મી જ્ઞાનનો આનંદ છે, જેને પણ માયાનું પ્રમાણ કહે છે.

તદૂર્ધ્વંનિત્યભોગોહિતદર્વાઙ્નશ્વરંવિદુઃ તદર્વાક્ચતિરોધાનંતદૂર્ધ્વંનતિરોધનમ્

એથી ઉપર શાશ્વત આનંદ છે; નીચે નાશવંત કહેવાય છે. નીચે ગુપ્તતા છે; ઉપર ગુપ્તતા નથી.

તદર્વાક્પાશબંધોહિતદૂર્ધ્વંનહિબંધનમ્ તદર્વાક્પરિવર્તંતેકામ્યકર્માનુસારિણઃ

એની નીચે બંધન છે; ઉપર બંધન નથી. નીચે કામ અને કર્મ અનુસાર ફરી ફરી જન્મ છે.

નિષ્કામકર્મભોગસ્તુતદૂર્ધ્વંપરિકીર્તિતઃ તદર્વાક્પરિવર્તંતેબિંદુપૂજાપરાયણાઃ

એથી ઉપર નિષ્કામ કર્મનો આનંદ કહેવાય છે; નીચે બિંદુપૂજામાં તત્પર રહેનાર માટે ફરી ફરી જન્મ છે.

તદૂર્ધ્વંહિવ્રજંત્યેવનિષ્કામાલિંગપૂજકાઃ તદર્વાક્પરિવર્તંતંશિવાન્યસુરપૂજકાઃ

નિર્લોભી અને રૂપરહિત શિવલિંગની પૂજા કરનારો એ સ્થાને ઉપર જાય છે; જ્યારે શિવ સિવાયના દેવોની પૂજા કરનારાઓ નીચેના ચક્રમાં ફરે છે.

શિવૈકનિરતાયે ચ તદૂર્ધ્વંસંપ્રયાંતિતે તદર્વાગ્જીવકોટિઃસ્યાત્તદૂર્ધ્વંપરકોટિકાઃ

જે લોકો માત્ર શિવની ભક્તિમાં લીન છે, તેઓ એ સ્થાને ઉપર ચઢે છે; નીચે અનંત જીવાત્માઓ છે અને ઉપર શ્રેષ્ઠ આત્માઓનો સમૂહ છે.

સાંસારિકાસ્તદર્વાક્ચ મુક્તાઃ ખલુ તદૂર્ધ્વગાઃ તદર્વાક્પરિવર્તંતે પ્રાકૃતદ્રવ્યપૂજકાઃ

જે લોકો નીચે છે, તેઓ સંસારમાં બંધાયેલા છે; અને ઉપરવાળા સાચા અર્થમાં મુક્ત છે. જે લોકો પદાર્થોની પૂજા કરે છે, તેઓ નીચેના ચક્રમાં ફરે છે.

તદૂર્ધ્વંહિવ્રજંત્યેતેપૌરુષદ્રવ્યપૂજકાઃ તદર્વાક્છક્તિલિંગં તુ શિવલિંગં તદૂર્ધ્વકમ્

જે લોકો માનવદ્વારા બનાવેલા પદાર્થોથી પૂજા કરે છે, તેઓ એ સ્થાને ઉપર જાય છે; નીચે શક્તિલિંગ છે અને ઉપર શિવલિંગ છે.