શિવપુરાણમ્

ધનાદિવિભવૈશ્ચૈવકરાદ્યંગૈર્નમાદિભિઃ ક્રિયયા પૂજયાયુક્તઃક્રિયાયોગીતિ કથ્યતે

ધન અને અન્ય ભોગો, હાથ અને અંગો, નામ વગેરે સાથે, જે વ્યક્તિ પૂજા અને વિધિમાં જોડાય છે, તેને ક્રિયાયોગી કહેવામાં આવે છે.

પૂજાયુક્તશ્ચમિતભુગ્બાહ્યંદ્રિયજયાન્વિતઃ પરદ્રોહાદિરહિતસ્તપોયોગીતિ કથ્યતે

જે પૂજામાં તત્પર છે, જેણે બહારના ઇન્દ્રિયોને જીત્યા છે, અને જે પરદ્રોહ વગેરે દોષોથી મુક્ત છે, તેને તપયોગી કહેવામાં આવે છે.

એતૈર્યુક્તઃસદાક્રુદ્ધઃસર્વકામાદિવર્જિતઃ સદાજપપરઃશાંતોજપયોગીતિ તંવિદુઃ

જે હંમેશા શાંત છે, સર્વે કામનાઓ અને ક્રોધથી રહિત છે, અને સતત જાપમાં તત્પર છે, તેને જપયોગી કહેવાય છે.

ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પૂજયા શિવયોગિનામ્ સાલોક્યાદિક્રમેણૈવશુદ્ધોમુક્તિંલભેન્નરઃ

સોળ ઉપચારથી પૂજા કરીને, શિવયોગીઓમાં મનુષ્ય ક્રમશઃ શિવના લોકમાં નિવાસથી શુદ્ધ મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે.

જપયોગમથોવક્ષ્યેગદતઃ શૃણુતદ્વિજાઃ તપઃકર્તુર્જપઃ પ્રોક્તોયજ્જમન્પરિમાર્જતે

હવે હું જપયોગ વિશે કહું છું; દ્વિજો, આ સાંભળો. તપસ્વી માટે જપ કહેવામાં આવ્યો છે, કેમ કે તે યજ્ઞને શુદ્ધ કરે છે.

શિવનામનમઃપૂર્વંચતુર્થ્યાંપઞ્ચતત્ત્વકમ્ સ્થૂલપ્રણવરૂપં હિ શિવપઞ્ચાક્ષરં દ્વિજાઃ

શિવનું નામ 'નમ:' પૂર્વક ચતુર્થી વિભક્તિમાં, પાંચ તત્વોથી બનેલું, એ જ સ્થૂળ પ્રણવરૂપ શિવપંચાક્ષર છે, દ્વિજો.

પઞ્ચાક્ષરજપેનૈવ સર્વસિદ્ધિં લભેન્નરઃ પ્રણવેનાદિસંયુક્તંસદાપઞ્ચાક્ષરંજપેત્

પંચાક્ષર મંત્રના જાપથી મનુષ્ય સર્વે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે; પ્રણવથી શરૂ કરીને હંમેશા પંચાક્ષર મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

ગુરૂપદેશંસંગમ્યસુખવાસેસુભૂતલે પૂર્વપક્ષેસમારભ્યકૃષ્ણભૂતાવધિદ્વિજાઃ

ગુરુ પાસેથી ઉપદેશ મેળવી, શુભ પૃથ્વી પર આનંદથી નિવાસ કરીને, પૂર્વ દિશામાં આરંભ કરીને અને કૃષ્ણપક્ષ સુધી, દ્વિજો,

માઘંભાદ્રંવિશિષ્ટંતુસર્વકાલોત્તમોત્તમમ્ એકવારંમિતાશીતુવાગ્યતોનિયતેંદ્રિયઃ

માઘ અને ભાદર મહિનાઓ સર્વોત્તમ ગણાય છે; દિવસમાં એકવાર, મર્યાદિત ખોરાક લઇ, વાણી અને ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ રાખવું જોઈએ.

સ્વસ્યરાજપિત્ઃણાંચશુશ્રૂષણંચનિત્યશઃ સહસ્રજપમાત્રેણભવેચ્છુદ્ધો ઽન્યથા ઋણી

પોતાના પિતા અને રાજાનું નિયમિતપણે સેવા કરવાથી, અને હજાર વખત મંત્ર જપવાથી મન શુદ્ધ બને છે; નહિ તો માણસ ઋણમાં જ રહે છે.

પઞ્ચાક્ષરંપઞ્ચલક્ષંજપેચ્છિવમનુસ્મરન્ પદ્માસનસ્થંશિવદંગંગાચંદ્રકલાન્વિતમ્

પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર પાંચ લાખ વખત જપવો જોઈએ, અને મનમાં કમળના આસન પર બેઠેલા, જટામાં ચાંદની કળા ધારણ કરેલા શિવજીનું સ્મરણ કરવું જોઈએ.

વામોરુસ્થિતશક્ત્યાચવિરાજંતંમહાગણૈઃ મૃગટંકધરંદેવંવરદાભયપાણિકમ્

ડાબી જાંઘ પર શક્તિજીને બેસાડીને, મહાન ગણો સાથે ચમકતા, હાથે હરણ અને પરશુ ધારણ કરનાર, આશીર્વાદ અને ભય દૂર કરનાર દેવનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

સદાનુગ્રહકર્તારં સદાશિવમનુસ્મરન્ સંપૂજ્યમનસા પૂર્વંહૃદિવાસૂર્યમંડલે

હંમેશાં કૃપા કરતા સદાશિવજીનું મનમાં સ્મરણ કરીને, પહેલા હૃદયમાં, સૂર્યમંડળમાં, શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમની પૂજા કરવી જોઈએ.

જપેત્પઞ્ચાક્ષરીંવિદ્યાંપ્રાઙ્મુખઃ શુદ્ધકર્મકૃત્ પ્રાતઃકૃષ્ણચતુર્દશ્યાં નિત્યકર્મસમાપ્યચ

પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, શુદ્ધ કર્મો કર્યા પછી, પ્રાત:કાળે, કૃષ્ણ ચતુર્દશી ના દિવસે, રોજના કર્મો પૂરા કરીને, પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર જપવો જોઈએ.

મનોરમેશુચૌદેશેનિયતઃ શુદ્ધમાનસઃ પઞ્ચાક્ષરસ્યમંત્રસ્ય સહસ્રંદ્વાદશંજપેત્

મનને નિયંત્રિત અને શુદ્ધ રાખીને, આનંદદાયક અને પવિત્ર સ્થળે, પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રનો હજારો અને બાર વખત જપ કરવો જોઈએ.

વરયેચ્ચસપત્નીકાઞ્છૈવાન્વૈબ્રાહ્મણોત્તમાન્ એકંગુરુવરંશિષ્ટંવરયેત્સાંબમૂર્તિકમ્

પત્ની સાથેના બ્રાહ્મણો, અથવા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો પસંદ કરવા જોઈએ, અને એક શ્રેષ્ઠ ગુરુ, જે શાંભુ સ્વરૂપે સ્થિર હોય, તેને પસંદ કરવો જોઈએ.

ઈશાનંચાથપુરુષમઘોરંવામમેવ ચ સદ્યોજાતં ચપઞ્ચૈવશિવભક્તાન્દ્વિજોત્તમાન્

ઈશાન, તત્પુરુષ, અઘોર, વામદેવ અને સદ્યોજાત – આવા શિવભક્ત શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો પણ પસંદ કરવા જોઈએ.

પૂજાદ્રવ્યાણિસંપાદ્યશિવપૂજાંસમારભેત્ શિવપૂજાંચવિધિવત્કૃત્વાહોમંસમારભેત્

પૂજાના સામાન ભેગા કરીને, શિવજીની પૂજા શરૂ કરવી જોઈએ; અને વિધિપૂર્વક પૂજા કર્યા પછી, હવન શરૂ કરવો જોઈએ.

મુખાંતં ચ સ્વસૂત્રેણકૃત્યાહોમંસમારભેત્ દશૈકંવાશતૈકંવાસહસ્રૈકમથાપિવા

પોતાના યજ્ઞોપવીતથી, હવન શરૂ કરવો જોઈએ, અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અગિયાર, એકસો એક, અથવા હજાર આહુતિઓ આપવી જોઈએ.

કાપિલેનઘૃતેનૈવજુહુયાત્સ્વયમેવહિ કારયેચ્છિવભક્તૈર્વાપ્યષ્ટોત્તરશતંબુધઃ

કપિલા ગાયનું ઘી લઈને પોતે હવન કરવો, અથવા શિવભક્તો દ્વારા એકસોઅઠ આહુતિઓ કરાવવી, એ જ્ઞાનવાન માટે યોગ્ય છે.

હોમાન્તે દક્ષિણાદેયાગુરોર્ગોમિથુનં તથા ઈશાનાદિસ્વરૂપાંસ્તાન્ગુરુંસાંબંવિભાવ્ય ચ

હવન પૂરે પછી, ગુરુને ગાયનું જોડું દક્ષિણારૂપે આપવું, અને ગુરુને ઈશાનાદિ સ્વરૂપે માનવું જોઈએ.

તેષાં પત્સિક્તતોયેનસ્વશિરઃ સ્નાનમાચરેત્ ષટ્ત્રિંશત્કોટિતીર્થેષુસદ્યઃસ્નાનફલંલભેત્

તેમના છાંટેલા પાણીથી પોતાનું માથું ધોઈ લેવું, જેથી છત્રીસ કરોડ તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ તરત જ મળે છે.

દશાંગમન્નંતેષાં વૈદદ્યાદ્વૈભક્તિપૂર્વકમ્ પરાબુદ્ધ્યાગુરોઃ પત્નીમીશાનાદિક્રમેણ તુ

દસ પ્રકારના વ્યંજનોથી બનેલું ભોજન શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમને આપવું, અને ગુરુપત્નીને પણ ઈશાનાદિ ક્રમથી આપવું જોઈએ.

પરમાન્નેનસંપૂજ્યયથાવિભવવિસ્તરમ્ રુદ્રાક્ષવસ્ત્રપૂર્વંચવટકાપૂપકૈર્યુતમ્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ ભોજન, રુદ્રાક્ષ, વસ્ત્ર, વટકા અને મિઠાઈઓ સાથે તેમને સન્માનપૂર્વક આપવું જોઈએ.

બલિદાનંતતઃ કૃત્વાભૂરિભોજનમાચરેત્ તતઃ સંપ્રાર્થ્યદેવેશંજપંતાવત્સમાપયેત્

પછી બલિદાન આપીને, વિશાળ ભોજન કરાવવું, અને પછી ભગવાનને પ્રાર્થના કરીને મંત્રજપ પૂર્ણ કરવો.

પુરશ્ચરણમેવંતુકૃત્વામન્ત્રીભવેન્નરઃ પુનશ્ચપઞ્ચ લક્ષેણસર્વપાપક્ષયોભવેત્

આ રીતે વિધિપૂર્વક કરવાથી મનુષ્ય સાચો સાધક બને છે; અને ફરી પાંચ લાખ જપથી બધા પાપો નાશ પામે છે.

અતલાદિસમારભ્યસત્યલોકાવધિક્રમાત્ પઞ્ચલક્ષજપાત્તત્તલ્લોકૈશ્વર્યમવાપ્નુયાત્

અતલથી લઈને સત્યલોક સુધી, પાંચ લાખ જપથી, તે દરેક લોકનું સ્વામીપદ પ્રાપ્ત થાય છે.

મધ્યેમૃતશ્ચેદ્ભોગાંતેભૂમૌતજ્જાપકોભવેત્ પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણબ્રહ્મસામીપ્યમાપ્નુયાત્

મધ્યમાં કે આનંદના અંતે મૃત્યુ પામે તો, એ પુનઃ પૃથ્વી પર મંત્રોચ્ચારક તરીકે જન્મે છે; અને પાંચ લાખ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી પાસે પહોંચે છે.

પુનશ્ચપઞ્ચલક્ષેણ સારૂપ્યૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્ આહત્યશતલક્ષેણસાક્ષાદ્બ્રહ્મસમોભવેત્

પાંચ લાખ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી જેવું રૂપ અને વૈભવ મેળવે છે; અને કરોડ જાપ પછી, તે બ્રહ્માજી સમાન બની જાય છે.