શિવપુરાણમ્

ઇહામુત્ર મહાભોગાનંતે યોગં ચ શાશ્વતમ્ વેદાંતજ્ઞાનસિદ્ધિં ચ માર્ગશીર્ષાન્નદો લભેત્

આ લોકમાં અને પરલોકમાં મહાન ભોગો, શાશ્વત યોગ અને વેદાંતનું જ્ઞાન — આ બધું માર્ગશીર્ષ મહિનામાં અન્નદાનથી મળે છે.

માર્ગશીર્ષે હ્યુષઃકાલે દિનત્રયમથાપિ વા યજેદ્દેવાન્ભોગકામો નાધનુર્માસિકો ભવેત્

માર્ગશીર્ષ મહિનામાં, સવારે, ત્રણ દિવસ કે વધુ સુધી, જે ભોગ ઇચ્છે છે એએ દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ; વિલંબ કરવો નહીં.

યાવત્સંગવકાલં તુ ધનુર્માસો વિધીયતે ધનુર્માસે નિરાહારો માસમાત્રં જિતેંદ્રિયઃ

જ્યાં સુધી સંયોગનો સમય હોય ત્યાં સુધી ધનુર્માસ મનાય છે; ધનુર્માસમાં એક મહિનો ઉપવાસ રાખવો અને ઇન્દ્રિયો પર કાબૂ રાખવો જોઈએ.

આમધ્યાહ્નજપેદ્વિપ્રો ગાયત્રીં વેદમાતરમ્ પઞ્ચાક્ષરાદિકાન્મંત્રાન્પશ્ચાદાસપ્તિકં જપેત્

મધ્યાહ્ને બ્રાહ્મણે વેદમાતા ગાયત્રીનો જાપ કરવો, પછી પાંચ અક્ષરથી શરૂ થતા અને સાત અક્ષર સુધીના મંત્રોનો જાપ કરવો.

જ્ઞાનં લબ્ધ્વા ચ દેહાંતે વિપ્રો મુક્તિમવાપ્નુયાત્ અન્યેષાં નરનારીણાં ત્રિઃસ્નાનેન જપેન ચ

જ્યારે બ્રાહ્મણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે, ત્યારે શરીર છોડ્યા પછી મુક્તિ મેળવે છે; અન્ય પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટે ત્રણ વાર સ્નાન અને જાપથી ફળ મળે છે.

સદા પઞ્ચાક્ષરસ્યૈવ વિશુદ્ધં જ્ઞાનમાપ્યતે ઇષ્ટમન્ત્રાન્સદાજપ્ત્વા મહાપાપક્ષયં લભેત્

પાંચ અક્ષરનો મંત્ર સતત જાપવાથી શુદ્ધ જ્ઞાન મળે છે; મનગમતા મંત્રોનો હંમેશા જાપ કરવાથી મોટા પાપોનો નાશ થાય છે.

ધનુર્માસે વિશેષેણ મહાનૈવેદ્યમાચરેત્ શાલિતંડુલભારેણ મરીચપ્રસ્થકેન ચ

ધનુર્માસમાં વિશેષ રીતે મહાન નૈવેદ્ય તૈયાર કરવું — તેમાં ચોખા અને મરીનો નક્કી કરેલો ભાગ હોવો જોઈએ.

ગણનાદ્દ્વાદશં સર્વં મધ્વાજ્યકુડવેન હિ દ્રોણયુક્તેન મુદ્ગેન દ્વાદશવ્યંજનેન ચ

બધું જ વસ્તુઓમાં બાર બાર ગણવું, મધ અને ઘીનો એક કુડવ, મગનો એક ડોળ અને બાર પ્રકારની શાકભાજી હોવી જોઈએ.

ઘૃતપક્વૈરપૂપૈશ્ચ મોદકૈઃ શાલિકાદિભિઃ દ્વાદશૈશ્ચ દધિક્ષીરૈર્દ્વાદશપ્રસ્થકેન ચ

ઘીમાં તળેલા પુઆ, મીઠાઈઓ, ચોખા જેવી વસ્તુઓ બાર પ્રકારની, અને દહીં-દૂધ બાર પ્રસ્થ હોવું જોઈએ.

નારિકેલફલાદીનાં તથા ગણનયા સહ દ્વાદશક્રમુકૈર્યુક્તં ષટ્ત્રિંશત્પત્રકૈર્યુતમ્

નાળિયેર અને અન્ય ફળો બાર ગણ્યા, બાર સુપારી અને છત્રીસ પાન સાથે હોવા જોઈએ.

કર્પૂરખુરચૂર્ણેન પઞ્ચસૌગંધિકૈર્યુતમ્ તાંબૂલયુક્તં તુ યદા મહાનૈવેદ્યલક્ષણમ્

કપૂર, એલચીનું ચૂર્ણ અને પાંચ સુગંધિત વસ્તુઓ, તેમજ પાન સાથે — આ મહાન નૈવેદ્યનું લક્ષણ છે.

મહાનૈવેદ્યમેતદ્વૈ દેવતાર્પણપૂર્વકમ્ વર્ણાનુક્રમપૂર્વેણ તદ્ભક્તેભ્યઃ પ્રદાપયેત્

આ મહાન નૈવેદ્ય, દેવતાને અર્પણ કર્યા પછી, જાતિ પ્રમાણે ભક્તોને આપવું જોઈએ.

એવં ચૌદનનૈવેદ્યાદ્ભૂમૌ રાષ્ટ્રપતિર્ભવેત્ મહાનૈવેદ્યદાનેન નરઃ સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્

આ રીતે પાકનું નૈવેદ્ય આપવાથી જમીનનો રાજા બનાય છે; મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.

મહાનૈવેદ્યદાનેન સહસ્રેણ દ્વિજર્ષભાઃ સત્યલોકે ચ તલ્લોકે પૂર્ણમાયુરવાપ્નુયાત્

હજાર મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સત્યલોક અને ત્યાં પૂર્ણ આયુષ્ય મળે છે.

સહસ્રાણાં ચ ત્રિંશત્યા મહાનૈવેદ્યદાનતઃ તદૂર્ધ્વલોકમાપ્યૈવ ન પુનર્જન્મભાગ્ભવેત્

ત્રીસ હજાર મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી ઉપરના લોકમાં સ્થાન મળે છે અને ફરી જન્મ લેવો પડતો નથી.

સહસ્રાણાં ચ ષટ્ત્રિંશજ્જન્મ નૈવેદ્યમીરિતમ્ તાવન્નૈવેદ્યદાનં તુ મહાપૂર્ણં તદુચ્યતે

છત્રીસ હજાર મહાન નૈવેદ્ય જન્મ માટે કહેવાય છે; ત્યાં સુધીનું નૈવેદ્ય આપવું એ મહાન પૂર્ણતા કહેવાય છે.

મહાપૂર્ણસ્ય નૈવેદ્યં જન્મનૈવેદ્યમિષ્યતે જન્મનૈવેદ્યદાનેન પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

મહાન પૂર્ણતાનું નૈવેદ્ય એ જન્મનું નૈવેદ્ય માનવામાં આવે છે; જન્મનું નૈવેદ્ય આપવાથી ફરી જન્મ થતો નથી.

ઊર્જે માસિ દિને પુણ્યે જન્મ નૈવેદ્યમાચરેત્ સંક્રાંતિપાતજન્મર્ક્ષપૌર્ણમાસ્યાદિસંયુતે

ઊર્જા માસના પવિત્ર દિવસે, ખાસ કરીને જ્યારે સંક્રાંતિ, જન્મનક્ષત્ર, પૂર્ણિમા કે આવા શુભ પ્રસંગો આવે ત્યારે, જન્મનૈવેદ્ય કરવું જોઈએ.

અબ્દજન્મદિને કુર્યાજ્જન્મનૈવેદ્યમુત્તમમ્ માસાંતરેષુ જન્મર્ક્ષપૂર્ણયોગદિનેપિ ચ

દરેક વર્ષે પોતાના જન્મદિને શ્રેષ્ઠ જન્મનૈવેદ્ય અર્પણ કરવું જોઈએ; અને બીજા મહિનાઓમાં, જ્યારે જન્મનક્ષત્ર અને પૂર્ણિમા એકસાથે આવે ત્યારે પણ કરવું.

મેલનેચશનેર્વાપિતાવત્સાહસ્રમાચરેત્ જન્મનૈવેદ્યદાનેનજન્માર્પણફલંલભેત્

મેળાવડા, ભોજન સમયે કે વાવણી વખતે, હજારો વાર જન્મનૈવેદ્ય કરવું જોઈએ; આવું દાન કરવાથી પોતાના જન્મનું ફળ મળે છે.

જન્માર્પણાચ્છિવઃ પ્રીતિઃસ્વસાયુજ્યંદદાતિહિ ઇદંતજ્જન્મનૈવેદ્યંશિવસ્યૈવપ્રદાપયેત્

જન્મ અર્પણ કરવાથી શિવ પ્રસન્ન થાય છે અને પોતાનામાં એકતા આપે છે; આ જન્મનૈવેદ્ય માત્ર શિવને જ અર્પણ કરવું જોઈએ.

યોનિલિંગસ્વરૂપેણશિવોજન્માનિરૂપકઃ તસ્માજ્જન્મનિવૃત્ત્યર્થંજન્મ પૂજા શિવસ્ય હિ

યોનિ અને લિંગ રૂપે શિવ જન્મનિર્ધારક છે; તેથી જન્મમાંથી મુક્તિ માટે શિવના જન્મનું પૂજન કરવું જોઈએ.

બિંદુનાદાત્મકંસર્વંજગત્સ્થાવરજંગમમ્ બિંદુઃશક્તિઃશિવોનાદઃશિવશક્ત્યાત્મકંજગત્

આ આખું જગત, ચળવળતું અને અચળ, બિંદુ અને નાદથી બનેલું છે; બિંદુ એ શક્તિ છે, શિવ નાદ છે, અને જગત શિવ-શક્તિ સ્વરૂપ છે.

નાદાધારમિદંબિંદુર્બિંદ્વાધારમિદં જગત્ જગદાધારભૂતૌહિબિંદુનાદૌ વ્યવસ્થિતૌ

આ બિંદુ નાદનો આધાર છે અને નાદ બિંદુનો આધાર છે; આખું જગત બિંદુ અને નાદ પર જ સ્થિર છે.

વિન્દુનાદયુતંસર્વંસકલીકરણંભવેત્ સકલીકરણાજ્જન્મજગત્પ્રાપ્નોત્યસંશયઃ

બિંદુ અને નાદથી યુક્ત બધું જ પ્રગટ થાય છે; આ પ્રગટિથી જગતનું જન્મ થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

બિંદુનાદાત્મકંલિંગંજગત્કારણમુચ્યતે બિંદુર્દેર્વીશિવોનાદઃશિવલિંગંતુકથ્યતે

બિંદુ અને નાદથી બનેલું લિંગ જગતનું કારણ કહેવાય છે; બિંદુ એ દેવી છે, શિવ એ નાદ છે, અને શિવલિંગ એમ કહેવાય છે.

તસ્માજ્જન્મનિવૃત્ત્યર્થંશિવલિંગંપ્રપૂજયેત્ માતાદેવીબિંદુરૂપાનાદરૂપઃ શિવઃ પિતા

જન્મમાંથી મુક્તિ માટે શિવલિંગનું પૂજન કરવું જોઈએ; માતા દેવી બિંદુરૂપ છે અને પિતા શિવ નાદરૂપ છે.

પૂજિતાભ્યાંપિતૃભ્યાંતુપરમાનંદ એવ હિ પરમાનંદલાભાર્થંશિવલિંગંપ્રપૂજયેત્

જ્યારે માતા-પિતાનું પૂજન થાય છે ત્યારે પરમ આનંદ મળે છે; આ પરમ આનંદ મેળવવા માટે શિવલિંગનું પૂજન કરવું જોઈએ.

સાદેવીજગતાંમાતાસશિવોજગતઃ પિતા પિત્રોઃ શુશ્રૂષકેનિત્યંકૃપાધિક્યં હિ વર્ધતે

દેવી સર્વજગતની માતા છે અને શિવ જગતના પિતા છે; માતા-પિતાની હંમેશા સેવા કરવાથી કૃપા વધે છે.