શિવપુરાણમ્

કૃતિકાગુરુવારેષુ બ્રહ્મણો યજનાદ્ધનૈઃ મધુસ્વર્ણાજ્યદાનેન ભોગવૃદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

કૃત્તિકા ગુરુવારે, બ્રહ્માની પૂજા અને મધ, સોનુ, ઘીનું દાન કરવાથી ભોગ-વૃદ્ધિ થાય છે.

ગંધપુષ્પાન્નદાનેન ભોગ્યવૃદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

સુગંધ, ફૂલ અને ભોજનનું દાન કરવાથી ભોગ-વૃદ્ધિ થાય છે.

વંધ્યા સુપુત્રં લભતે સ્વર્ણરૌપ્યાદિદાનતઃ કૃત્તિકાશનિવારેષુ દિક્પાલાનાં ચ વંદનમ્

સ્વર્ણ, ચાંદી વગેરેનું દાન કરવાથી નિસંતાન સ્ત્રીને સારો પુત્ર મળે છે; કૃત્તિકા શનિવારે દિક્પાલોની પૂજા કરવી જોઈએ.

દિગ્ગજાનાં ચ નાગાનાં સેતુપાનાં ચ પૂજનમ્ ત્ર્યંબકસ્ય ચ રુદ્રસ્ય વિષ્ણોઃ પાપહરસ્ય ચ

દિશાના હાથીઓ, સાપો, પુલો અને ત્ર્યંબક, રુદ્ર, વિષ્ણુ અને પાપહરણારની પૂજા કરવી જોઈએ.

જ્ઞાનદં બ્રહ્મણશ્ચૈવ ધન્વંતર્યશ્વિનોસ્તથા રોગાપમૃત્યુહરણં તત્કાલવ્યાધિશાંતિદમ્

જ્ઞાન આપનાર બ્રહ્મા, ધન્વંતરી અને અશ્વિનીકુમારોની પૂજાથી રોગ, અકાલમૃત્યુ અને તાત્કાલિક બીમારીઓ દૂર થાય છે.

લવણાયસતૈલાનાં માષાદીનાં ચ દાનતઃ ત્રિકટુફલગંધાનાં જલાદીનાં ચ દાનતઃ

મીઠું, લોખંડ, તેલ, મગ અને તીખા ફળો, સુગંધ, પાણી વગેરેનું દાન કરવું જોઈએ.

દ્રવાણાં કઠિનાનાં ચ પ્રસ્થેન પલમાનતઃ સ્વર્ગપ્રાપ્તિર્ધનુર્માસે હ્યુષઃકાલે ચ પૂજનમ્

દ્રવ અને ઘન વસ્તુઓ પ્રમાણથી દાન કરવાથી સ્વર્ગ મળે છે; તેમજ માર્ગશીર્ષ માસે વહેલી સવારે પૂજા કરવી જોઈએ.

શિવાદીનાં ચ સર્વેષાં ક્રમાદ્વૈ સર્વસિદ્ધયે શાલ્યન્નસ્ય હવિષ્યસ્ય નૈવેદ્યં શસ્તમુચ્યતે

શિવાદિ સર્વે દેવતાઓની ક્રમવાર પૂજાથી સર્વે સિદ્ધિ મળે છે; શાકભાત અને હવિષ્યનું નૈવેદ્ય શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વિવિધાન્નસ્ય નૈવેદ્યં ધનુર્માસે વિશિષ્યતે માર્ગશીર્ષે ઽન્નદસ્યૈવ સર્વમિષ્ટફલં ભવેત્

માર્ગશીર્ષમાં વિવિધ ભોજનનું નૈવેદ્ય વિશેષ પ્રશંસનીય છે; આ માસે અન્નદાનથી સર્વે ઇચ્છિત ફળ મળે છે.

પાપક્ષયં ચેષ્ટસિદ્ધિં ચારોગ્યં ધર્મમેવ ચ સમ્યગ્વેદપરિજ્ઞાનં સદનુષ્ઠાનમેવ ચ

પાપોનું નાશ, કામોમાં સફળતા, આરોગ્ય, ધર્મ, વેદનું સાચું જ્ઞાન અને તેનું યોગ્ય પાલન — આ બધું પ્રાપ્ત થાય છે.

ઇહામુત્ર મહાભોગાનંતે યોગં ચ શાશ્વતમ્ વેદાંતજ્ઞાનસિદ્ધિં ચ માર્ગશીર્ષાન્નદો લભેત્

આ લોકમાં અને પરલોકમાં મહાન ભોગો, શાશ્વત યોગ અને વેદાંતનું જ્ઞાન — આ બધું માર્ગશીર્ષ મહિનામાં અન્નદાનથી મળે છે.

માર્ગશીર્ષે હ્યુષઃકાલે દિનત્રયમથાપિ વા યજેદ્દેવાન્ભોગકામો નાધનુર્માસિકો ભવેત્

માર્ગશીર્ષ મહિનામાં, સવારે, ત્રણ દિવસ કે વધુ સુધી, જે ભોગ ઇચ્છે છે એએ દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ; વિલંબ કરવો નહીં.

યાવત્સંગવકાલં તુ ધનુર્માસો વિધીયતે ધનુર્માસે નિરાહારો માસમાત્રં જિતેંદ્રિયઃ

જ્યાં સુધી સંયોગનો સમય હોય ત્યાં સુધી ધનુર્માસ મનાય છે; ધનુર્માસમાં એક મહિનો ઉપવાસ રાખવો અને ઇન્દ્રિયો પર કાબૂ રાખવો જોઈએ.

આમધ્યાહ્નજપેદ્વિપ્રો ગાયત્રીં વેદમાતરમ્ પઞ્ચાક્ષરાદિકાન્મંત્રાન્પશ્ચાદાસપ્તિકં જપેત્

મધ્યાહ્ને બ્રાહ્મણે વેદમાતા ગાયત્રીનો જાપ કરવો, પછી પાંચ અક્ષરથી શરૂ થતા અને સાત અક્ષર સુધીના મંત્રોનો જાપ કરવો.

જ્ઞાનં લબ્ધ્વા ચ દેહાંતે વિપ્રો મુક્તિમવાપ્નુયાત્ અન્યેષાં નરનારીણાં ત્રિઃસ્નાનેન જપેન ચ

જ્યારે બ્રાહ્મણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે, ત્યારે શરીર છોડ્યા પછી મુક્તિ મેળવે છે; અન્ય પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટે ત્રણ વાર સ્નાન અને જાપથી ફળ મળે છે.

સદા પઞ્ચાક્ષરસ્યૈવ વિશુદ્ધં જ્ઞાનમાપ્યતે ઇષ્ટમન્ત્રાન્સદાજપ્ત્વા મહાપાપક્ષયં લભેત્

પાંચ અક્ષરનો મંત્ર સતત જાપવાથી શુદ્ધ જ્ઞાન મળે છે; મનગમતા મંત્રોનો હંમેશા જાપ કરવાથી મોટા પાપોનો નાશ થાય છે.

ધનુર્માસે વિશેષેણ મહાનૈવેદ્યમાચરેત્ શાલિતંડુલભારેણ મરીચપ્રસ્થકેન ચ

ધનુર્માસમાં વિશેષ રીતે મહાન નૈવેદ્ય તૈયાર કરવું — તેમાં ચોખા અને મરીનો નક્કી કરેલો ભાગ હોવો જોઈએ.

ગણનાદ્દ્વાદશં સર્વં મધ્વાજ્યકુડવેન હિ દ્રોણયુક્તેન મુદ્ગેન દ્વાદશવ્યંજનેન ચ

બધું જ વસ્તુઓમાં બાર બાર ગણવું, મધ અને ઘીનો એક કુડવ, મગનો એક ડોળ અને બાર પ્રકારની શાકભાજી હોવી જોઈએ.

ઘૃતપક્વૈરપૂપૈશ્ચ મોદકૈઃ શાલિકાદિભિઃ દ્વાદશૈશ્ચ દધિક્ષીરૈર્દ્વાદશપ્રસ્થકેન ચ

ઘીમાં તળેલા પુઆ, મીઠાઈઓ, ચોખા જેવી વસ્તુઓ બાર પ્રકારની, અને દહીં-દૂધ બાર પ્રસ્થ હોવું જોઈએ.

નારિકેલફલાદીનાં તથા ગણનયા સહ દ્વાદશક્રમુકૈર્યુક્તં ષટ્ત્રિંશત્પત્રકૈર્યુતમ્

નાળિયેર અને અન્ય ફળો બાર ગણ્યા, બાર સુપારી અને છત્રીસ પાન સાથે હોવા જોઈએ.

કર્પૂરખુરચૂર્ણેન પઞ્ચસૌગંધિકૈર્યુતમ્ તાંબૂલયુક્તં તુ યદા મહાનૈવેદ્યલક્ષણમ્

કપૂર, એલચીનું ચૂર્ણ અને પાંચ સુગંધિત વસ્તુઓ, તેમજ પાન સાથે — આ મહાન નૈવેદ્યનું લક્ષણ છે.

મહાનૈવેદ્યમેતદ્વૈ દેવતાર્પણપૂર્વકમ્ વર્ણાનુક્રમપૂર્વેણ તદ્ભક્તેભ્યઃ પ્રદાપયેત્

આ મહાન નૈવેદ્ય, દેવતાને અર્પણ કર્યા પછી, જાતિ પ્રમાણે ભક્તોને આપવું જોઈએ.

એવં ચૌદનનૈવેદ્યાદ્ભૂમૌ રાષ્ટ્રપતિર્ભવેત્ મહાનૈવેદ્યદાનેન નરઃ સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્

આ રીતે પાકનું નૈવેદ્ય આપવાથી જમીનનો રાજા બનાય છે; મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.

મહાનૈવેદ્યદાનેન સહસ્રેણ દ્વિજર્ષભાઃ સત્યલોકે ચ તલ્લોકે પૂર્ણમાયુરવાપ્નુયાત્

હજાર મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સત્યલોક અને ત્યાં પૂર્ણ આયુષ્ય મળે છે.

સહસ્રાણાં ચ ત્રિંશત્યા મહાનૈવેદ્યદાનતઃ તદૂર્ધ્વલોકમાપ્યૈવ ન પુનર્જન્મભાગ્ભવેત્

ત્રીસ હજાર મહાન નૈવેદ્ય આપવાથી ઉપરના લોકમાં સ્થાન મળે છે અને ફરી જન્મ લેવો પડતો નથી.

સહસ્રાણાં ચ ષટ્ત્રિંશજ્જન્મ નૈવેદ્યમીરિતમ્ તાવન્નૈવેદ્યદાનં તુ મહાપૂર્ણં તદુચ્યતે

છત્રીસ હજાર મહાન નૈવેદ્ય જન્મ માટે કહેવાય છે; ત્યાં સુધીનું નૈવેદ્ય આપવું એ મહાન પૂર્ણતા કહેવાય છે.

મહાપૂર્ણસ્ય નૈવેદ્યં જન્મનૈવેદ્યમિષ્યતે જન્મનૈવેદ્યદાનેન પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

મહાન પૂર્ણતાનું નૈવેદ્ય એ જન્મનું નૈવેદ્ય માનવામાં આવે છે; જન્મનું નૈવેદ્ય આપવાથી ફરી જન્મ થતો નથી.

ઊર્જે માસિ દિને પુણ્યે જન્મ નૈવેદ્યમાચરેત્ સંક્રાંતિપાતજન્મર્ક્ષપૌર્ણમાસ્યાદિસંયુતે

ઊર્જા માસના પવિત્ર દિવસે, ખાસ કરીને જ્યારે સંક્રાંતિ, જન્મનક્ષત્ર, પૂર્ણિમા કે આવા શુભ પ્રસંગો આવે ત્યારે, જન્મનૈવેદ્ય કરવું જોઈએ.

અબ્દજન્મદિને કુર્યાજ્જન્મનૈવેદ્યમુત્તમમ્ માસાંતરેષુ જન્મર્ક્ષપૂર્ણયોગદિનેપિ ચ

દરેક વર્ષે પોતાના જન્મદિને શ્રેષ્ઠ જન્મનૈવેદ્ય અર્પણ કરવું જોઈએ; અને બીજા મહિનાઓમાં, જ્યારે જન્મનક્ષત્ર અને પૂર્ણિમા એકસાથે આવે ત્યારે પણ કરવું.