શિવપુરાણમ્

શિવસ્ય યજનં જ્ઞેયં ભોગમોક્ષપ્રદં નૃણામ્ વારાદિદેવયજનં કાર્તિકે હિ વિશિષ્યતે

શિવની પૂજા લોકોએ ભોગ અને મોક્ષ આપનારી માનવી જોઈએ; કાર્તિકમાં દિવસ પ્રમાણે દેવતાઓની પૂજા વિશેષ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

કાર્તિકે માસિ સંપ્રાપ્તે સર્વાન્દેવાન્યજેદ્બુધઃ દાનેન તપસા હોમૈર્જપેન નિયમેન ચ

કાર્તિક માસ આવે ત્યારે, બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ બધા દેવતાઓની પૂજા દાન, તપ, હવન, જપ અને નિયમથી કરવી જોઈએ.

ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ પ્રતિમા વિપ્રમંત્રકૈઃ બ્રાહ્મણાનાં ભોજનેન નિષ્કામાર્તિકરો ભવેત્

સોળ પ્રકારની સેવા, પ્રતિમા અને મંત્રોથી, તેમજ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવાથી, નિષ્કામ અને દુઃખ દૂર કરનાર બનાય છે.

કાર્તિકે દેવયજનં સર્વભોગપ્રદં ભવેત્ વ્યાધીનાં હરણં ચૈવ ભવેદ્ભૂતગ્રહક્ષયઃ

કાર્તિકમાં દેવતાઓની પૂજા કરવાથી સર્વે સુખો મળે છે, રોગો દૂર થાય છે અને ભૂતાદિ દુઃખોનો નાશ થાય છે.

કાર્તિકાદિત્યવારેષુ નૃણામાદિત્યપૂજનાત્ તૈલકાર્પાસદાનાત્તુ ભવેત્કુષ્ઠાદિસંક્ષયઃ

કાર્તિકના રવિવારે, સૂર્યની પૂજા અને તેલ-કપાસ દાન કરવાથી કોઢ અને આવા રોગોનો નાશ થાય છે.

હરીતકીમરીચીનાં વસ્ત્રક્ષીરાદિદાનતઃ બ્રહ્મપ્રતિષ્ઠયા ચૈવ ક્ષયરોગક્ષયો ભવેત્

હરીતકી, મરી, કપડા, દૂધ વગેરેનું દાન અને બ્રહ્માની પ્રતિમા સ્થાપનાથી ક્ષયરોગ અને દુર્બળતા દૂર થાય છે.

દીપસર્ષપદાનાચ્ચ અપસ્મારક્ષયો ભવેત્ કૃત્તિકાસોમવારેષુ શિવસ્ય યજનં નૃણામ્

દીવો અને રાયડાનું દાન કરવાથી અપસ્માર દૂર થાય છે; કૃત્તિકા સોમવારે શિવજીની પૂજા કરવી જોઈએ.

મહાદારિદ્ર્યશમનં સર્વસંપત્કરં ભવેત્ ગૃહક્ષેત્રાદિદાનાચ્ચ ગૃહોપકરણાદિના

આથી મોટું ગરીબી દૂર થાય છે અને સર્વે સમૃદ્ધિ મળે છે; ઘર, ખેતર અને ઘરનાં સાધનોનું દાન કરવાથી.

કૃત્તિકાભૌમવારેષુ સ્કંદસ્ય યજનાન્નૃણામ્ દીપઘંટાદિદાનાદ્વૈ વાક્સિદ્ધિરચિરાદ્ભવેત્

કૃત્તિકા મંગળવારે, સ્કંદની પૂજા અને દીવો, ઘંટડી વગેરેનું દાન કરવાથી વાણીમાં સિદ્ધિ ઝડપથી મળે છે.

કૃત્તિકાસૌમ્યવારેષુ વિષ્ણોર્વૈ યજનં નૃણામ્ દધ્યોદનસ્ય દાનં ચ સત્સંતાનકરં ભવેત્

કૃત્તિકા બુધવારે, વિષ્ણુની પૂજા અને દહીં-ભાતનું દાન કરવાથી સારા સંતાનની પ્રાપ્તિ થાય છે.

કૃતિકાગુરુવારેષુ બ્રહ્મણો યજનાદ્ધનૈઃ મધુસ્વર્ણાજ્યદાનેન ભોગવૃદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

કૃત્તિકા ગુરુવારે, બ્રહ્માની પૂજા અને મધ, સોનુ, ઘીનું દાન કરવાથી ભોગ-વૃદ્ધિ થાય છે.

ગંધપુષ્પાન્નદાનેન ભોગ્યવૃદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

સુગંધ, ફૂલ અને ભોજનનું દાન કરવાથી ભોગ-વૃદ્ધિ થાય છે.

વંધ્યા સુપુત્રં લભતે સ્વર્ણરૌપ્યાદિદાનતઃ કૃત્તિકાશનિવારેષુ દિક્પાલાનાં ચ વંદનમ્

સ્વર્ણ, ચાંદી વગેરેનું દાન કરવાથી નિસંતાન સ્ત્રીને સારો પુત્ર મળે છે; કૃત્તિકા શનિવારે દિક્પાલોની પૂજા કરવી જોઈએ.

દિગ્ગજાનાં ચ નાગાનાં સેતુપાનાં ચ પૂજનમ્ ત્ર્યંબકસ્ય ચ રુદ્રસ્ય વિષ્ણોઃ પાપહરસ્ય ચ

દિશાના હાથીઓ, સાપો, પુલો અને ત્ર્યંબક, રુદ્ર, વિષ્ણુ અને પાપહરણારની પૂજા કરવી જોઈએ.

જ્ઞાનદં બ્રહ્મણશ્ચૈવ ધન્વંતર્યશ્વિનોસ્તથા રોગાપમૃત્યુહરણં તત્કાલવ્યાધિશાંતિદમ્

જ્ઞાન આપનાર બ્રહ્મા, ધન્વંતરી અને અશ્વિનીકુમારોની પૂજાથી રોગ, અકાલમૃત્યુ અને તાત્કાલિક બીમારીઓ દૂર થાય છે.

લવણાયસતૈલાનાં માષાદીનાં ચ દાનતઃ ત્રિકટુફલગંધાનાં જલાદીનાં ચ દાનતઃ

મીઠું, લોખંડ, તેલ, મગ અને તીખા ફળો, સુગંધ, પાણી વગેરેનું દાન કરવું જોઈએ.

દ્રવાણાં કઠિનાનાં ચ પ્રસ્થેન પલમાનતઃ સ્વર્ગપ્રાપ્તિર્ધનુર્માસે હ્યુષઃકાલે ચ પૂજનમ્

દ્રવ અને ઘન વસ્તુઓ પ્રમાણથી દાન કરવાથી સ્વર્ગ મળે છે; તેમજ માર્ગશીર્ષ માસે વહેલી સવારે પૂજા કરવી જોઈએ.

શિવાદીનાં ચ સર્વેષાં ક્રમાદ્વૈ સર્વસિદ્ધયે શાલ્યન્નસ્ય હવિષ્યસ્ય નૈવેદ્યં શસ્તમુચ્યતે

શિવાદિ સર્વે દેવતાઓની ક્રમવાર પૂજાથી સર્વે સિદ્ધિ મળે છે; શાકભાત અને હવિષ્યનું નૈવેદ્ય શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વિવિધાન્નસ્ય નૈવેદ્યં ધનુર્માસે વિશિષ્યતે માર્ગશીર્ષે ઽન્નદસ્યૈવ સર્વમિષ્ટફલં ભવેત્

માર્ગશીર્ષમાં વિવિધ ભોજનનું નૈવેદ્ય વિશેષ પ્રશંસનીય છે; આ માસે અન્નદાનથી સર્વે ઇચ્છિત ફળ મળે છે.

પાપક્ષયં ચેષ્ટસિદ્ધિં ચારોગ્યં ધર્મમેવ ચ સમ્યગ્વેદપરિજ્ઞાનં સદનુષ્ઠાનમેવ ચ

પાપોનું નાશ, કામોમાં સફળતા, આરોગ્ય, ધર્મ, વેદનું સાચું જ્ઞાન અને તેનું યોગ્ય પાલન — આ બધું પ્રાપ્ત થાય છે.

ઇહામુત્ર મહાભોગાનંતે યોગં ચ શાશ્વતમ્ વેદાંતજ્ઞાનસિદ્ધિં ચ માર્ગશીર્ષાન્નદો લભેત્

આ લોકમાં અને પરલોકમાં મહાન ભોગો, શાશ્વત યોગ અને વેદાંતનું જ્ઞાન — આ બધું માર્ગશીર્ષ મહિનામાં અન્નદાનથી મળે છે.

માર્ગશીર્ષે હ્યુષઃકાલે દિનત્રયમથાપિ વા યજેદ્દેવાન્ભોગકામો નાધનુર્માસિકો ભવેત્

માર્ગશીર્ષ મહિનામાં, સવારે, ત્રણ દિવસ કે વધુ સુધી, જે ભોગ ઇચ્છે છે એએ દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ; વિલંબ કરવો નહીં.

યાવત્સંગવકાલં તુ ધનુર્માસો વિધીયતે ધનુર્માસે નિરાહારો માસમાત્રં જિતેંદ્રિયઃ

જ્યાં સુધી સંયોગનો સમય હોય ત્યાં સુધી ધનુર્માસ મનાય છે; ધનુર્માસમાં એક મહિનો ઉપવાસ રાખવો અને ઇન્દ્રિયો પર કાબૂ રાખવો જોઈએ.

આમધ્યાહ્નજપેદ્વિપ્રો ગાયત્રીં વેદમાતરમ્ પઞ્ચાક્ષરાદિકાન્મંત્રાન્પશ્ચાદાસપ્તિકં જપેત્

મધ્યાહ્ને બ્રાહ્મણે વેદમાતા ગાયત્રીનો જાપ કરવો, પછી પાંચ અક્ષરથી શરૂ થતા અને સાત અક્ષર સુધીના મંત્રોનો જાપ કરવો.

જ્ઞાનં લબ્ધ્વા ચ દેહાંતે વિપ્રો મુક્તિમવાપ્નુયાત્ અન્યેષાં નરનારીણાં ત્રિઃસ્નાનેન જપેન ચ

જ્યારે બ્રાહ્મણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે, ત્યારે શરીર છોડ્યા પછી મુક્તિ મેળવે છે; અન્ય પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટે ત્રણ વાર સ્નાન અને જાપથી ફળ મળે છે.

સદા પઞ્ચાક્ષરસ્યૈવ વિશુદ્ધં જ્ઞાનમાપ્યતે ઇષ્ટમન્ત્રાન્સદાજપ્ત્વા મહાપાપક્ષયં લભેત્

પાંચ અક્ષરનો મંત્ર સતત જાપવાથી શુદ્ધ જ્ઞાન મળે છે; મનગમતા મંત્રોનો હંમેશા જાપ કરવાથી મોટા પાપોનો નાશ થાય છે.

ધનુર્માસે વિશેષેણ મહાનૈવેદ્યમાચરેત્ શાલિતંડુલભારેણ મરીચપ્રસ્થકેન ચ

ધનુર્માસમાં વિશેષ રીતે મહાન નૈવેદ્ય તૈયાર કરવું — તેમાં ચોખા અને મરીનો નક્કી કરેલો ભાગ હોવો જોઈએ.

ગણનાદ્દ્વાદશં સર્વં મધ્વાજ્યકુડવેન હિ દ્રોણયુક્તેન મુદ્ગેન દ્વાદશવ્યંજનેન ચ

બધું જ વસ્તુઓમાં બાર બાર ગણવું, મધ અને ઘીનો એક કુડવ, મગનો એક ડોળ અને બાર પ્રકારની શાકભાજી હોવી જોઈએ.

ઘૃતપક્વૈરપૂપૈશ્ચ મોદકૈઃ શાલિકાદિભિઃ દ્વાદશૈશ્ચ દધિક્ષીરૈર્દ્વાદશપ્રસ્થકેન ચ

ઘીમાં તળેલા પુઆ, મીઠાઈઓ, ચોખા જેવી વસ્તુઓ બાર પ્રકારની, અને દહીં-દૂધ બાર પ્રસ્થ હોવું જોઈએ.