શિવપુરાણમ્

સમાહિતઃ પઠેદ્યસ્તુ તત્ર શ્રીરુદ્રસંહિતામ્ સ બ્રહ્મઘ્નો ઽપિ પૂતાત્મા ત્રિભિરેવ દિનૈર્ભવેત્

જે કોઈ એકાગ્રતાથી તેમાં શ્રીરુદ્ર સંહિતાનું પઠન કરે છે, તે જો બ્રાહ્મણહત્યાર પણ હોય, તો ત્રણ જ દિવસમાં પવિત્ર થઈ જાય છે.

તાં રુદ્રસંહિતાં યસ્તુ ભૈરવપ્રતિમાંતિકે ત્રિઃ પઠેત્પ્રત્યહં મૌની સ કામાનખિલાંલ્લભેત્

જે મનુષ્ય ભૈરવની મૂર્તિ સામે રોજ ત્રણ વખત મૌન રહીને રુદ્રસંહિતા વાંચે છે, તેને સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

તાં રુદ્રસંહિતાં યસ્તુ સપઠેદ્વટબિલ્વયોઃ પ્રદક્ષિણાં પ્રકુર્વાણો બ્રહ્મહત્યા નિવર્તતે

જે મનુષ્ય વટ અથવા બિલ્વ વૃક્ષની પરિક્રમા કરતાં રુદ્રસંહિતા વાંચે છે, તે બ્રાહ્મણહત્યાના પાપથી મુક્ત થાય છે.

કૈલાસસંહિતા તત્ર તતો ઽપિ પરમસ્મૃતા બ્રહ્મસ્વરૂપિણી સાક્ષાત્પ્રણવાર્થપ્રકાશિકા

ત્યાં કૈલાસસંહિતા પણ છે, જે સર્વથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. તે બ્રહ્મનું સ્વરૂપ છે અને પ્રણવના અર્થને સ્પષ્ટ કરે છે.

કૈલાસસંહિતાયાસ્તુ માહાત્મ્યં વેત્તિ શંકરઃ કૃત્સ્નં તદર્ધં વ્યાસશ્ચ તદર્ધં વેદ્મ્યહં દ્વિજાઃ

કૈલાસસંહિતાનું મહાત્મ્ય સંપૂર્ણપણે શંકરજીએ જાણ્યું છે, વ્યાસજીએ તેનો અર્ધો ભાગ જાણ્યો છે અને હું, દ્વિજોને કહું છું, તેનો અર્ધો ભાગ જાણું છું.

તત્ર કિંચિત્પ્રવક્ષ્યામિ કૃત્સ્નં વક્તું ન શક્યતે યજ્જ્ઞાત્વા તત્ક્ષણાલ્લોકશ્ચિત્તશુદ્ધિમવાપ્નુયાત્

હવે હું તેમાં થોડી વાત કહું છું, બધું કહેવું શક્ય નથી. એ જાણ્યા પછી મનુષ્ય તરત જ મનની પવિત્રતા પામે છે.

ન નાશયતિ યત્પાપં સા રૌદ્રી સંહિતા દ્વિજાઃ તન્ન પશ્યામ્યહં લોકે માર્ગમાણો ઽપિ સર્વદા

હે દ્વિજો, હું દુનિયામાં ક્યાંય એવું પાપ નથી જોયું, જે આ રૌદ્ર સંહિતા નાશ ન કરી શકે—even હું સતત શોધતો રહ્યો છું.

શિવેનોપનિષત્સિંધુમન્થનોત્પાદિતાં મુદા કુમારાયાર્પિતાં તાં વૈ સુધાં પીત્વા ઽમરો ભવેત્

શિવજીએ ઉપનિષદોના સાગરમાંથી આનંદપૂર્વક જે અમૃત ઉત્પન્ન કરી અને કુમારને અર્પણ કરી, તે અમૃત જે પીવે છે, તે અમર થઈ જાય છે.

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનાં નિષ્કૃતિં કર્તુમુદ્યતઃ માસમાત્રં સંહિતાં તાં પઠિત્વા મુચ્યતે તતઃ

જે મનુષ્ય બ્રાહ્મણહત્યાદિ પાપોનું પ્રાયશ્ચિત કરવા માટે માત્ર એક મહિનો સંહિતા વાંચે છે, તે પાપથી મુક્ત થઈ જાય છે.

દુષ્પ્રતિગ્રહદુર્ભોજ્યદુરાલાપાદિસંભવમ્ પાપં સકૃત્કીર્તનેન સંહિતા સા વિનાશયેત્

અયોગ્ય દાન, અશુદ્ધ ભોજન કે દુર્વચનથી જે પાપ થાય છે, તે સંહિતાનું એક વખત પઠન કરવાથી પણ નાશ પામે છે.

શિવાલયે વિલ્વવને સંહિતાં તાં પઠેત્તુ યઃ સ તત્ફલમવાપ્નોતિ યદ્વાચો ઽપિ ન ગોચરે

જે મનુષ્ય શિવમંદિર કે બિલ્વવનમાં એ સંહિતા વાંચે છે, તેને એવું ફળ મળે છે, જે શબ્દોથી પણ વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

સંહિતાં તાં પઠન્ ભક્ત્યા યઃ શ્રાદ્ધે ભોજયેદ્દ્વિજાન્ તસ્ય યે પિતરઃ સર્વે યાંતિ શંભોઃ પરં પદમ્

જે ભક્તિપૂર્વક એ સંહિતા વાંચે છે અને શ્રાદ્ધમાં દ્વિજોને ભોજન કરાવે છે, તેના બધા પિતૃઓ શંભુનું પરમ સ્થાન પામે છે.

ચતુર્દશ્યાં નિરાહારો યઃ પઠેત્સંહિતાં ચ તામ્ બિલ્વમૂલે શિવઃ સાક્ષાત્સદેવૈશ્ચ પ્રપૂજ્યતે

જે મનુષ્ય ચતુર્દશી ના દિવસે ઉપવાસ રાખી બિલ્વ વૃક્ષના મૂળ પાસે એ સંહિતા વાંચે છે, તેને શિવજી અને દેવતાઓ સીધા પૂજે છે.

અન્યાપિ સંહિતા તત્ર સર્વકામફલપ્રદા ઉભે વિશિષ્ટે વિજ્ઞેયે લીલાવિજ્ઞાનપૂરિતે

ત્યાં બીજી સંહિતાઓ પણ છે, જે સર્વ કામનાઓ ફળ આપે છે. બંને ઉત્તમ છે અને જ્ઞાનની રમતમાં પૂર્ણ છે.

તદિદં શૈવમાખ્યાતં પુરાણં વેદસંમિતમ્ નિર્મિતં તચ્છિવેનૈવ પ્રથમં બ્રહ્મસંમિતમ્

આ રીતે શૈવ પુરાણ, જે વેદ સમાન છે, શિવજીએ પ્રથમ બ્રહ્મના અનુરૂપ રચ્યું છે—તેનું વર્ણન થયું.

વિદ્યેશંચ તથારૌદ્રં વૈનાયકમથૌમિકમ્ માત્રં રુદ્રૈકાદશકં કૈલાસં શતરુદ્રકમ્

વિદ્યેશ, તારા રૌદ્ર, વૈનાયક, ઔમિક, માતૃ, અગિયાર ભાગવાળી રુદ્ર, કૈલાસ અને શતરુદ્ર—

કોટિરુદ્રસહસ્રાદ્યં કોટિરુદ્રં તથૈવ ચ વાયવીયં ધર્મસંજ્ઞં પુરાણમિતિ ભેદતઃ

કોટિ રુદ્ર, હજારો કોટિ રુદ્રથી શરૂ થતા, અને તે જ રીતે વાયવીય, જે ધર્મ નામે ઓળખાય છે—આ બધા જુદા જુદા પુરાણો છે.

સંહિતા દ્વાદશમિતા મહાપુણ્યતરા મતા તાસાં સંખ્યાં બ્રુવે વિપ્રાઃ શૃણુતાદરતોખિલમ્

આ મહાપુણ્યવાળી બાર સંહિતાઓ માનવામાં આવે છે. હે વિદ્વાનો, હવે હું તેની સંખ્યા કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

વિદ્યેશં દશાસાહસ્રં રુદ્રં વૈનાયકં તથા ઔમં માતૃપુરાણાખ્યં પ્રત્યેકાષ્ટસહસ્રકમ્

વિદ્યેશમાં દસ હજાર શ્લોકો છે; એ જ રીતે રુદ્ર, વૈનાયક, ઔમિક અને માતૃ પુરાણમાં દરેકમાં આઠ હજાર શ્લોકો છે.

ત્રયોદશસહસ્રં હિ રુદ્રૈકાદશકં દ્વિજાઃ ષટ્સહસ્રં ચ કૈલાસં શતરુદ્રં તદર્ધકમ્

હે દ્વિજગણો, એ અગિયાર રુદ્રોના ગ્રંથનો કુલ સંખ્યા તે ત્રેયોદશ હજાર છે; કૈલાસ નામનું છ હજાર છે; અને શતરુદ્ર એનું અડધું છે.

કોટિરુદ્રં ત્રિગુણિતમેકાદશસહસ્રકમ્ સહસ્રકોટિરુદ્રાખ્યમુદિતં ગ્રંથસંખ્યયા

કોટિરૂદ્ર એ અગિયાર હજારના ત્રણ ગણ છે; અને સહસ્રકોટિરૂદ્ર નામે જે ઓળખાય છે, તે ગ્રંથ સંખ્યાથી હજાર ગણે દસ કરોડ રુદ્ર જેટલું છે.

વાયવીયં ખાબ્ધિશતં ઘર્મં રવિસહસ્રકમ્ તદેવં લક્ષસંખ્યાકં શૈવસંખ્યાવિભેદતઃ

વાયવીય એ દરિયાની એકસો ગણ છે; ઘર્મ એ સૂર્યની હજાર ગણ છે; આમ શૈવ ગણતરી પ્રમાણે એ બધાની સંખ્યા લાખ જેટલી થાય છે.

વ્યાસેન તત્તુ સંક્ષિપ્તં ચતુર્વિંશત્સહસ્રકમ્ શૈવં તત્ર ચતુર્થં વૈ પુરાણં સપ્તસંહિતમ્

પણ વ્યાસજી એ બધું સંક્ષિપ્ત કરીને ચોવીસ હજાર કર્યું; તેમાં શૈવ પુરાણ ચોથું છે અને તેમાં સાત સંહિતાઓ છે.

શિવે સંકલ્પિતં પૂર્વં પુરાણં ગ્રન્થસંખ્યયા શતકોટિપ્રમાણં હિ પુરા સૃષ્ટૌ સુવિસ્મૃતમ્

પૂર્વે, શિવજી એ જે પુરાણ રચ્યું હતું, તે ગ્રંથ સંખ્યાથી શતકોટિ જેટલું વિશાળ હતું, પણ સર્જનના આરંભે એ ઘણું ભૂલાઈ ગયું.

વ્યસ્તેષ્ટાદશધા ચૈવ પુરાણે દ્વાપરાદિષુ ચતુર્લક્ષેણ સંક્ષિપ્તે કૃતે દ્વૈપાયનાદિભિઃ

દ્વાપર અને બીજા યુગોમાં એ પુરાણો અઢાર ભાગે વહેંચાયા અને દ્વૈપાયનાદિ ઋષિઓએ એ ચાર લાખ સુધી સંક્ષિપ્ત કર્યા.

પ્રોક્તં શિવપુરાણં હિ ચતુર્વિંશત્સહસ્રકમ્ શ્લોકાનાં સંખ્યયા સપ્તસંહિતં બ્રહ્મસંમિતમ્

શિવપુરાણ ચોવીસ હજાર શ્લોકોનું છે, તેમાં સાત સંહિતાઓ છે અને એ બ્રહ્મા જેટલું મહાન માનવામાં આવે છે.

વિદ્યેશ્વરાખ્યા તત્રાદ્યા રૌદ્રી જ્ઞેયા દ્વિતીયિકા તૃતીયા શતરુદ્રાખ્યા કોટિરુદ્રા ચતુર્થિકા

તેમાં પ્રથમ સંહિતા વિદ્યેશ્વર કહેવાય છે, બીજી રૌદ્રી કહેવાય છે, ત્રીજી શતરુદ્ર છે અને ચોથી કોટિરૂદ્ર કહેવાય છે.

પઞ્ચમી ચૈવ મૌમાખ્યા ષષ્ઠી કૈલાસસંજ્ઞિકા સપ્તમી વાયવીયાખ્યા સપ્તૈવં સંહિતામતાઃ

પાંચમી ઉમા નામે ઓળખાય છે, છઠ્ઠી કૈલાસ કહેવાય છે અને સાતમી વાયવીય કહેવાય છે; આમ સાત સંહિતાઓ સ્વીકારાયેલી છે.

સસપ્તસંહિતં દિવ્યં પુરાણં શિવસંજ્ઞકમ્ વરીવર્તિ બ્રહ્મતુલ્યં સર્વોપરિ ગતિપ્રદમ્

આ સાત સંહિતાવાળું દિવ્ય શિવપુરાણ સર્વોત્તમ છે, તે બ્રહ્મા જેટલું મહાન છે અને સર્વથી ઊંચું મુક્તિદાયક છે.