શિવપુરાણમ્

આયુષ્કામો ગુરોર્વારે દેવાનાં પુષ્ટિસિદ્ધયે ઉપવીતેન વસ્ત્રેણ ક્ષીરાજ્યેન યજેદ્બુધઃ

દીર્ઘાયુની ઈચ્છા હોય તો ગુરુવારે દેવતાઓની શક્તિ માટે, યજ્ઞોપવીત, વસ્ત્ર, દૂધ અને ઘીથી પૂજા કરવી.

ભોગાર્થં ભૃગવારે તુ યજેદ્દેવાન્સમાહિતઃ ષડ્રસોપેતમન્નં ચ દદ્યાદ્બ્રાહ્મણતૃપ્તયે

ભોગ માટે શુક્રવારે એકાગ્રતાથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને બ્રાહ્મણોની તૃપ્તિ માટે છ સ્વાદવાળું ભોજન આપવું.

સ્ત્રીણાં ચ તૃપ્તયે તદ્વદ્દેયં વસ્ત્રાદિકં શુભમ્ અપમૃત્યુહરે મંદે રુદ્રાદ્રીંશ્ચ યજેદ્બુધઃ

સ્ત્રીઓની તૃપ્તિ માટે પણ એ જ રીતે શુભ વસ્ત્રાદિ આપવું. અકાળમૃત્યુ દૂર કરવા માટે શનિવારે, વિદ્વાનોએ રુદ્ર અને અન્ય દેવતાઓની પૂજા કરવી.

તિલહોમેન દાનેન તિલાન્નેન ચ ભોજયેત્ ઇત્થં યજેચ્ચ વિબુધાનારોગ્યાદિફલં લભેત્

તલથી હવન, દાન અને તલવાળાં ભોજનથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને આવું કરવાથી આરોગ્ય વગેરે ફળ મળે છે.

દેવાનાં નિત્યયજને વિશેષયજનેપિ ચ સ્નાને દાને જપે હોમે બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણે

દેવતાઓની રોજની અને વિશેષ પૂજામાં, સ્નાન, દાન, જપ, હવન અને બ્રાહ્મણોની તૃપ્તિમાં,

તિથિનક્ષત્રયોગે ચ તત્તદ્દેવપ્રપૂજને આદિવારાદિવારેષુ સર્વજ્ઞો જગદીશ્વરઃ

તિથિ અને નક્ષત્રના સંયોગે, દરેક દેવતાની પૂજામાં અને સાતડાના દિવસોમાં, સર્વજ્ઞ જગતના ઈશ્વર,

તતદ્રૂપેણ સર્વેષામારોગ્યાદિફલપ્રદઃ દેશકાલાનુસારેણ તથા પાત્રાનુસારતઃ

દરેક રૂપે, દરેકને આરોગ્ય વગેરે ફળ આપે છે, જે સ્થળ, સમય અને પાત્ર પ્રમાણે મળે છે.

દ્રવ્યશ્રદ્ધાનુસારેણ તથા લોકાનુસારતઃ તારતમ્યક્રમાદ્દેવસ્ત્વારોગ્યાદીન્પ્રયચ્છતિ

દ્રવ્ય, શ્રદ્ધા અને લોકપ્રમાણે, તેમજ મહત્તાના ક્રમ પ્રમાણે, ભગવાન આરોગ્ય અને અન્ય લાભ આપે છે.

શુભાદાવશુભાંતે ચ જન્મર્ક્ષેષુ ગૃહે ગૃહી આરોગ્યાદિસમૃદ્ધ્યર્થમાદિત્યાદીન્ગ્રહાન્યજેત્

શુભ શરૂઆત અને અશુભ અંતે, તથા જન્મનક્ષત્રે, ગૃહસ્થએ આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે સૂર્યથી શરૂ કરીને ગ્રહોની પૂજા કરવી.

તસ્માદ્વૈ દેવયજનં સર્વાભીષ્ટફલપ્રદમ્ સમંત્રકં બ્રાહ્મણાનામન્યેષાં ચૈવ તાંત્રિકમ્

આથી, દેવતાઓની પૂજા સર્વ ઈચ્છિત ફળ આપે છે, બ્રાહ્મણો માટે મંત્રોથી અને અન્ય માટે તાંત્રિક રીતથી પણ.

યથાશક્ત્યાનુરૂપેણ કર્તવ્યં સર્વદા નરૈઃ સપ્તસ્વપિ ચ વારેષુ નરૈઃ શુભફલેપ્સુભિઃ

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, દરેકે હંમેશા અને સાતેય દિવસ શુભ ફળ ઈચ્છતા લોકોએ પૂજા કરવી.

દરિદ્રસ્તપસા દેવાન્યજેદાઢ્યો ધનેન હિ પુનશ્ચૈવંવિધં ધર્મં કુરુતે શ્રદ્ધયા સહ

ગરીબે તપથી અને ધનવાને ધનથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને ફરી શ્રદ્ધાપૂર્વક આવું ધર્મકર્મ કરવું.

પુનશ્ચ ભોગાન્વિવિધાન્ભુક્ત્વા ભૂમૌ પ્રજાયતે છાયાં જલાશયં બ્રહ્મપ્રતિષ્ઠાં ધર્મસંચયમ્

પછી વિવિધ ભોગ ભોગવીને, મનુષ્ય ફરી પૃથ્વી પર જન્મે છે, છાંય, પાણી, બ્રહ્મમાં સ્થિરતા અને પુણ્યસંચય પામે છે.

સર્વં ચ વિત્તવાન્કુર્યાત્સદા ભોગપ્રસિદ્ધયે કાલાચ્ચ પુણ્યપાકેન જ્ઞાનસિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

જેને ધન મળે છે, એએ હંમેશા તેનો ઉપયોગ ભોગ માટે કરવો જોઈએ; અને સમય જતાં, સારા કે ખરાબ કર્મના ફળથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.

ય ઇમં શૃણુતે ઽધ્યાયં પઠતે વા નરો દ્વિજાઃ શ્રવણસ્યોપકર્તા ચ દેવયજ્ઞફલં લભેત્

હે દ્વિજો, જે કોઈ આ અધ્યાયને સાંભળે છે, વાંચે છે કે સાંભળવામાં મદદ કરે છે, તેને દેવતાઓને યજ્ઞ આપવાનો જે ફળ મળે છે, એ ફળ મળે છે.

દેશાદીન્ક્રમશો બ્રૂહિ સૂત સર્વાર્થવિત્તમ્ શુદ્ધં ગૃહં સમફલં દેવયજ્ઞાદિકર્મસુ

હે સૂતજી, સર્વજ્ઞાની, દેશ અને અન્ય વિષયોને ક્રમવાર કહો, અને એવું શુદ્ધ ઘર જે દેવયજ્ઞ જેવા કર્મોમાં સમાન ફળ આપે છે, એ વિશે પણ કહો.

તતો દશગુણં ગોષ્ઠં જલતીરં તતો દશ તતો દશગુણં બિલ્વતુલસ્યશ્વત્થમૂલકમ્

પછી ગૌશાળાનું સ્થાન દસ ગણું મહત્ત્વનું છે; પછી જળકાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે; અને બિલ્વ, તુલસી કે પિપળના વૃક્ષના મૂળ પાસેનું સ્થાન એના કરતાં દસ ગણું છે.

તતો દેવાલયં વિદ્યાત્તીર્થતીરં તતો દશ તતો દશગુણં નદ્યાસ્તીર્થનદ્યાસ્તતો દશ

પછી દેવાલયનું સ્થાન દસ ગણું મહત્ત્વનું છે; પછી તીર્થના કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે; અને પછી તીર્થરૂપ નદીનો કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે.

સપ્તગંગાનદીતીરં તસ્યા દશગુણં ભવેત્ ગંગા ગોદાવરી ચૈવ કાવેરી તામ્રપર્ણિકા

સાત ગંગાના કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો મહત્ત્વનો છે; આ સાત ગંગા એટલે ગંગા, ગોદાવરી, કાવેરી અને તામ્રપર્ણી.

સિંધુશ્ચ સરયૂ રેવા સપ્તગંગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ તતો ઽબ્ધિતીરં દશ ચ પર્વતાગ્રે તતો દશ

સિંધી, સરયૂ અને રેવા પણ આ સાત ગંગામાં ગણાય છે; પછી સમુદ્રકાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે, અને પછી પર્વતની ટોચ એના કરતાં દસ ગણું મહત્ત્વ ધરાવે છે.

સર્વસ્માદધિકં જ્ઞેયં યત્ર વા રોચતે મનઃ કૃતે પૂર્ણફલં જ્ઞેયં યજ્ઞદાનાદિકં તથા

આ બધાથી પણ શ્રેષ્ઠ એ સ્થાન છે જ્યાં મન આનંદ પામે; એવા સ્થળે યજ્ઞ, દાન વગેરેનું પૂર્ણ ફળ મળે છે.

ત્રેતાયુગે ત્રિપાદં ચ દ્વાપરે ઽર્ધં સદા સ્મૃતમ્ કલૌ પાદં તુ વિજ્ઞેયં તત્પાદોનં તતોર્ધકે

કૃતયુગમાં પૂર્ણ ફળ મળે છે; ત્રેતાયુગમાં ત્રણ ચોથું ફળ મળે છે; દ્વાપરયુગમાં અડધું ફળ મળે છે; કલિયુગમાં ચોથું ફળ મળે છે અને એના ઉપર પણ ઓછું મળે છે.

શુદ્ધાત્મનઃ શુદ્ધદિનં પુણ્યં સમફલં વિદુઃ તસ્માદ્દશગુણં જ્ઞેયં રવિસંક્રમણે બુધાઃ

પવિત્ર મનવાળા માટે પવિત્ર અને શુભ દિવસ સમાન ફળ આપે છે; તેથી, બુદ્ધિશાળી જાણે છે કે રવિ સંક્રમણમાં ફળ દસ ગણું થાય છે.

વિષુવે તદ્દશગુણમયને તદ્દશ સ્મૃતમ્ તદ્દશ મૃગસંક્રાંતૌ તચ્ચંદ્રગ્રહણે દશ

વિષુવ સમયે એ ફળ દસ ગણું થાય છે; અયન સંક્રમણમાં પણ દસ ગણું ગણાય છે; મૃગશિર્ષ સંક્રમણમાં દસ ગણું અને ચંદ્રગ્રહણમાં પણ દસ ગણું ફળ મળે છે.

તતશ્ચ સૂર્યગ્રહણે પૂર્ણકાલોત્તમે વિદુઃ જગદ્રૂપસ્ય સૂર્યસ્ય વિષયોગાચ્ચ રોગદમ્

પછી, સૂર્યગ્રહણના શ્રેષ્ઠ સમયમાં, જાણવું કે જગતરૂપ સૂર્ય પર વિષનો પ્રભાવ પડે છે અને એથી રોગ દૂર થાય છે.

અતસ્તદ્વિષશાંત્યર્થં સ્નાનદાનજપાં ચરેત્ વિષશાંત્યર્થકાલત્વાત્સ કાલઃ પુણ્યદઃ સ્મૃતઃ

એથી, એ વિષ શાંત કરવા માટે સ્નાન, દાન અને જપ કરવો જોઈએ; કારણ કે એ સમય વિષ શાંતિ માટે છે, એ પુણ્ય આપનાર ગણાય છે.

જન્મર્ક્ષે ચ વ્રતાંતે ચ સૂર્યરાગોપમં વિદુઃ મહતાં સંગકાલશ્ચ કોટ્યર્કગ્રહણં વિદુઃ

જન્મના નક્ષત્રે અને વ્રતના અંતે, એ સૂર્યના રાગ જેવું ગણાય છે; અને મહાન લોકોના સંગનો સમય કરોડો સૂર્યગ્રહણ જેટલો ફળદાયક ગણાય છે.

તપોનિષ્ઠા જ્ઞાનનિષ્ઠા યોગિનો યતયસ્તથા પૂજાયાઃ પાત્રમેતે હિ પાપસંક્ષયકારણમ્

તપમાં સ્થિર, જ્ઞાનમાં સ્થિર, યોગી અને સંન્યાસી—આ બધા પૂજાના યોગ્ય પાત્ર છે, કારણ કે એ પાપનો નાશ કરે છે.

ચતુર્વિંશતિલક્ષં વા ગાયત્ર્યા જપસંયુતઃ બ્રાહ્મણસ્તુ ભવેત્પાત્રં સંપૂર્ણફલભોગદમ્

જે બ્રાહ્મણ ચોવીસ લાખ ગાયત્રી જપ કરે છે, એ પૂર્ણ ફળ આપનાર પાત્ર ગણાય છે.