શિવપુરાણમ્

વારક્રમફલં પ્રાહુર્દેવપ્રીતિપુરઃસરમ્ અન્યેષામપિ દેવાનાં પૂજાયાઃ ફલદઃ શિવઃ

દિવસોના ફળ દેવોની પ્રસન્નતાથી મળે છે એવું કહેવાય છે; અને શિવ તો બીજા દેવોની પૂજાથી પણ ફળ આપે છે.

દેવાનાં પ્રીતયે પૂજાપઞ્ચધૈવ પ્રકલ્પિતા તત્તન્મંત્રજપો હોમો દાનં ચૈવ તપસ્તથા

દેવોને પ્રસન્ન કરવા માટે પાંચ પ્રકારની પૂજા નિર્ધારિત છે: તેમના મંત્રોનો જાપ, હવન, દાન અને તપ પણ.

સ્થંડિલે પ્રતિમાયાં ચ હ્યગ્નૌ બ્રાહ્મણવિગ્રહે સમારાધનમિત્યેવં ષોડશૈરુપચારકૈઃ

માટીની પીડા પર, મૂર્તિમાં, અગ્નિમાં કે બ્રાહ્મણ સ્વરૂપે—આ રીતે, પૂજા સોળ ઉપચારથી કરવી જોઈએ.

ઉત્તરોત્તરવૈશિષ્ટ્યાત્પૂર્વાભાવે તથોત્તરમ્ નેત્રયોઃ શિરસો રોગે તથા કુષ્ઠસ્ય શાંતયે

પહેલા જે નથી, તો પછીનું અપનાવવું, અને દરેક આગળના કરતા શ્રેષ્ઠ છે; આંખ, માથાના રોગ અને કુષ્ઠરોગ શાંતિ માટે પણ.

આદિત્યં પૂજયિત્વા તુ બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્તતઃ દિનં માસં તથા વર્ષં વર્ષત્રયમથવાપિ વા

આદિત્યની પૂજા કર્યા પછી, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; પછી એક દિવસ, મહિનો, વર્ષ કે ત્રણ વર્ષ સુધી પણ આ કરવું.

પ્રારબ્ધં પ્રબલં ચેત્સ્યાન્નશ્યેદ્રોગજરાદિકમ્ જપાદ્યમિષ્ટદેવસ્ય વારાદીનાં ફલં વિદુઃ

પ્રારબ્ધ કર્મ જો જોરદાર હોય, જેમ કે રોગ વગેરે, તો પોતાના ઇષ્ટદેવની જપ વગેરે ઉપાસનાથી એ નાશ પામે છે. જાણકાર લોકો જાણે છે કે સાતડાના દિવસોની ઉપાસનાથી આવાં ફળ મળે છે.

પાપશાંતિર્વિશેષેણ હ્યાદિવારે નિવેદયેત્ આદિત્યસ્યૈવ દેવાનાં બ્રાહ્મણાનાં વિશિષ્ટદમ્

પાપ શાંત કરવા માટે ખાસ કરીને રવિવારે, સૂર્યદેવ, દેવતાઓ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને ભેટ અર્પણ કરવી જોઈએ.

સોમવારે ચ લક્ષ્મ્યાદીન્સંપદર્થં યજેદ્બુધઃ આજ્યાન્નેન તથા વિપ્રાન્સપત્નીકાંશ્ચ ભોજયેત્

સોમવારે, સમૃદ્ધિ માટે લક્ષ્મીદેવી અને અન્ય દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને બ્રાહ્મણો તથા તેમની પત્નીઓને ઘી અને ભાતથી ભોજન કરાવવું.

કાલ્યાદીન્ભૌમ વારે તુ યજેદ્રોગપ્રશાંતયે માષમુદ્ગાઢકાન્નેન બ્રહ્મણાંશ્ચૈવ ભોજયેત્

મંગળવારે, રોગ શાંત કરવા માટે કાળીદેવી વગેરેની પૂજા કરવી, અને બ્રાહ્મણોને મગ, મુગ અને ભાતથી ભોજન કરાવવું.

સૌમ્યવારે તથા વિષ્ણું દધ્યન્નેન યજેદ્બુધઃ પુત્રમિત્રકલત્રાદિપુષ્ટિર્ભવતિ સર્વદા

બુધવારે, વિષ્ણુદેવની દહીં-ભાતથી પૂજા કરવી, જેથી સંતાન, મિત્ર, પત્ની વગેરેમાં હંમેશા વૃદ્ધિ થાય છે.

આયુષ્કામો ગુરોર્વારે દેવાનાં પુષ્ટિસિદ્ધયે ઉપવીતેન વસ્ત્રેણ ક્ષીરાજ્યેન યજેદ્બુધઃ

દીર્ઘાયુની ઈચ્છા હોય તો ગુરુવારે દેવતાઓની શક્તિ માટે, યજ્ઞોપવીત, વસ્ત્ર, દૂધ અને ઘીથી પૂજા કરવી.

ભોગાર્થં ભૃગવારે તુ યજેદ્દેવાન્સમાહિતઃ ષડ્રસોપેતમન્નં ચ દદ્યાદ્બ્રાહ્મણતૃપ્તયે

ભોગ માટે શુક્રવારે એકાગ્રતાથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને બ્રાહ્મણોની તૃપ્તિ માટે છ સ્વાદવાળું ભોજન આપવું.

સ્ત્રીણાં ચ તૃપ્તયે તદ્વદ્દેયં વસ્ત્રાદિકં શુભમ્ અપમૃત્યુહરે મંદે રુદ્રાદ્રીંશ્ચ યજેદ્બુધઃ

સ્ત્રીઓની તૃપ્તિ માટે પણ એ જ રીતે શુભ વસ્ત્રાદિ આપવું. અકાળમૃત્યુ દૂર કરવા માટે શનિવારે, વિદ્વાનોએ રુદ્ર અને અન્ય દેવતાઓની પૂજા કરવી.

તિલહોમેન દાનેન તિલાન્નેન ચ ભોજયેત્ ઇત્થં યજેચ્ચ વિબુધાનારોગ્યાદિફલં લભેત્

તલથી હવન, દાન અને તલવાળાં ભોજનથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને આવું કરવાથી આરોગ્ય વગેરે ફળ મળે છે.

દેવાનાં નિત્યયજને વિશેષયજનેપિ ચ સ્નાને દાને જપે હોમે બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણે

દેવતાઓની રોજની અને વિશેષ પૂજામાં, સ્નાન, દાન, જપ, હવન અને બ્રાહ્મણોની તૃપ્તિમાં,

તિથિનક્ષત્રયોગે ચ તત્તદ્દેવપ્રપૂજને આદિવારાદિવારેષુ સર્વજ્ઞો જગદીશ્વરઃ

તિથિ અને નક્ષત્રના સંયોગે, દરેક દેવતાની પૂજામાં અને સાતડાના દિવસોમાં, સર્વજ્ઞ જગતના ઈશ્વર,

તતદ્રૂપેણ સર્વેષામારોગ્યાદિફલપ્રદઃ દેશકાલાનુસારેણ તથા પાત્રાનુસારતઃ

દરેક રૂપે, દરેકને આરોગ્ય વગેરે ફળ આપે છે, જે સ્થળ, સમય અને પાત્ર પ્રમાણે મળે છે.

દ્રવ્યશ્રદ્ધાનુસારેણ તથા લોકાનુસારતઃ તારતમ્યક્રમાદ્દેવસ્ત્વારોગ્યાદીન્પ્રયચ્છતિ

દ્રવ્ય, શ્રદ્ધા અને લોકપ્રમાણે, તેમજ મહત્તાના ક્રમ પ્રમાણે, ભગવાન આરોગ્ય અને અન્ય લાભ આપે છે.

શુભાદાવશુભાંતે ચ જન્મર્ક્ષેષુ ગૃહે ગૃહી આરોગ્યાદિસમૃદ્ધ્યર્થમાદિત્યાદીન્ગ્રહાન્યજેત્

શુભ શરૂઆત અને અશુભ અંતે, તથા જન્મનક્ષત્રે, ગૃહસ્થએ આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે સૂર્યથી શરૂ કરીને ગ્રહોની પૂજા કરવી.

તસ્માદ્વૈ દેવયજનં સર્વાભીષ્ટફલપ્રદમ્ સમંત્રકં બ્રાહ્મણાનામન્યેષાં ચૈવ તાંત્રિકમ્

આથી, દેવતાઓની પૂજા સર્વ ઈચ્છિત ફળ આપે છે, બ્રાહ્મણો માટે મંત્રોથી અને અન્ય માટે તાંત્રિક રીતથી પણ.

યથાશક્ત્યાનુરૂપેણ કર્તવ્યં સર્વદા નરૈઃ સપ્તસ્વપિ ચ વારેષુ નરૈઃ શુભફલેપ્સુભિઃ

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, દરેકે હંમેશા અને સાતેય દિવસ શુભ ફળ ઈચ્છતા લોકોએ પૂજા કરવી.

દરિદ્રસ્તપસા દેવાન્યજેદાઢ્યો ધનેન હિ પુનશ્ચૈવંવિધં ધર્મં કુરુતે શ્રદ્ધયા સહ

ગરીબે તપથી અને ધનવાને ધનથી દેવતાઓની પૂજા કરવી, અને ફરી શ્રદ્ધાપૂર્વક આવું ધર્મકર્મ કરવું.

પુનશ્ચ ભોગાન્વિવિધાન્ભુક્ત્વા ભૂમૌ પ્રજાયતે છાયાં જલાશયં બ્રહ્મપ્રતિષ્ઠાં ધર્મસંચયમ્

પછી વિવિધ ભોગ ભોગવીને, મનુષ્ય ફરી પૃથ્વી પર જન્મે છે, છાંય, પાણી, બ્રહ્મમાં સ્થિરતા અને પુણ્યસંચય પામે છે.

સર્વં ચ વિત્તવાન્કુર્યાત્સદા ભોગપ્રસિદ્ધયે કાલાચ્ચ પુણ્યપાકેન જ્ઞાનસિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

જેને ધન મળે છે, એએ હંમેશા તેનો ઉપયોગ ભોગ માટે કરવો જોઈએ; અને સમય જતાં, સારા કે ખરાબ કર્મના ફળથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.

ય ઇમં શૃણુતે ઽધ્યાયં પઠતે વા નરો દ્વિજાઃ શ્રવણસ્યોપકર્તા ચ દેવયજ્ઞફલં લભેત્

હે દ્વિજો, જે કોઈ આ અધ્યાયને સાંભળે છે, વાંચે છે કે સાંભળવામાં મદદ કરે છે, તેને દેવતાઓને યજ્ઞ આપવાનો જે ફળ મળે છે, એ ફળ મળે છે.

દેશાદીન્ક્રમશો બ્રૂહિ સૂત સર્વાર્થવિત્તમ્ શુદ્ધં ગૃહં સમફલં દેવયજ્ઞાદિકર્મસુ

હે સૂતજી, સર્વજ્ઞાની, દેશ અને અન્ય વિષયોને ક્રમવાર કહો, અને એવું શુદ્ધ ઘર જે દેવયજ્ઞ જેવા કર્મોમાં સમાન ફળ આપે છે, એ વિશે પણ કહો.

તતો દશગુણં ગોષ્ઠં જલતીરં તતો દશ તતો દશગુણં બિલ્વતુલસ્યશ્વત્થમૂલકમ્

પછી ગૌશાળાનું સ્થાન દસ ગણું મહત્ત્વનું છે; પછી જળકાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે; અને બિલ્વ, તુલસી કે પિપળના વૃક્ષના મૂળ પાસેનું સ્થાન એના કરતાં દસ ગણું છે.

તતો દેવાલયં વિદ્યાત્તીર્થતીરં તતો દશ તતો દશગુણં નદ્યાસ્તીર્થનદ્યાસ્તતો દશ

પછી દેવાલયનું સ્થાન દસ ગણું મહત્ત્વનું છે; પછી તીર્થના કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે; અને પછી તીર્થરૂપ નદીનો કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો છે.

સપ્તગંગાનદીતીરં તસ્યા દશગુણં ભવેત્ ગંગા ગોદાવરી ચૈવ કાવેરી તામ્રપર્ણિકા

સાત ગંગાના કાંઠો એના કરતાં દસ ગણો મહત્ત્વનો છે; આ સાત ગંગા એટલે ગંગા, ગોદાવરી, કાવેરી અને તામ્રપર્ણી.