શિવપુરાણમ્

તથા સનત્કુમારો ઽપિ મેરૌ મદનુશાસનાત્ પ્રસાદાર્થં ગણસ્યાસ્ય તપશ્ચરતિ દુશ્ચરમ્

એ જ રીતે, મારા આદેશથી સનત્કુમાર પણ મેરુ પર આ ગણના પ્રસાદ માટે કઠિન તપ કરે છે.

દ્રષ્ટવ્યશ્ચેતિ યુષ્માભિઃ પ્રાગ્ગણેશસમાગમાત્ તત્પ્રસાદાર્થમચિરાન્નંદી તત્રાગમિષ્યતિ

ગણેશજીની મુલાકાત પહેલા તમારે એને અવશ્ય મળવું; ટૂંક સમયમાં, એની કૃપા માટે નંદી પણ ત્યાં આવશે.

ઇતિ સત્વરમાદિશ્ય પ્રેષિતા વિશ્વયોગિના કુમારશિખરં મેરોર્દક્ષિણં મુનયો યયુઃ

આ રીતે યોગેશ્વરે તાત્કાલિક આજ્ઞા આપતાં જ, મુનિઓ મેરુના દક્ષિણ ભાગે આવેલા કુમાર શિખરે ગયા.

તત્ર સ્કંદસરો નામ સરસ્સાગરસન્નિભમ્ અમૃતસ્વાદુશિશિરસ્વચ્છા ગાધલઘૂદકમ્

ત્યાં સ્કંદસર નામનું સરોવર છે, જે સાગર જેટલું વિશાળ છે અને અમૃત જેવું મીઠું, ઠંડુ, સ્વચ્છ, ઊંડું અને ક્યારેક ઓટલું પાણી ધરાવે છે.

સમંતતઃ સંઘટિતં સ્ફટિકો પલસંચયૈઃ સર્વર્તુકુસુમૈઃ ફુલ્લૈશ્છાદિતાખિલદિઙ્મુખમ્

આ સરોવર ચારેય બાજુ સ્ફટિક પથ્થરનાં ઢગલાંથી ઘેરાયેલું છે અને દરેક દિશામાં સર્વ ઋતુનાં ખિલેલા ફૂલોની શોભાથી ઢંકાયેલું છે.

શૈવલૈરુત્પલૈઃ પદ્મૈઃ કુમુદૈસ્તારકોપમૈઃ તરંગૈરભ્રસંકાશૈરાકાશમિવ ભૂમિગમ્

શિવાળાં, નીલ કમળ, લાલ કમળ અને તારાની જેમ ચમકતાં સફેદ કુમુદથી, અને વાદળ જેવી તરંગોથી એ સરોવર એવું લાગતું હતું કે જાણે આકાશ જ ધરતી પર આવી ગયું હોય.

સુખાવતરણારોહૈઃ સ્થલૈર્નીલશિલામયૈઃ સોપાનમાર્ગૌ રુચિરૈશ્શોભમાનાષ્ટદિઙ્મુખમ્

પ્રવેશ અને નીકળવા માટે સુખદ જગ્યાઓ, અને નીલ પથ્થરનાં ઘાટો, સુંદર સોપાન અને રસ્તાઓથી એ સરોવર આઠેય દિશામાં તેજ પાથરતું હતું.

તત્રાવતીર્ણૈશ્ચ યથા તત્રોત્તીર્ણશ્ચ ભૂયસા સ્નાતૈઃ સિતોપવીતૈશ્ચ શુક્લાકૌપીનવલ્કલૈઃ

ત્યાં ઉતરેલા અને બહાર આવેલા, સ્નાન કરીને, સફેદ યજ્ઞોપવીત અને શુદ્ધ સફેદ કૌપીન તથા વાલકળા પહેરેલા હતા.

જટાશિખાયનૈર્મુંડૈસ્ત્રિપુંડ્રકૃતમંડનૈઃ વિરાગવિવશસ્મેરમુખૈર્મુનિકુમારકૈઃ

કેટલાંક જટાવાળાં, કેટલાંક મુંડન કરેલા, ત્રિપુંડ ધારણ કરેલા, વૈરાગ્યથી હસતાં મુખવાળા યુવાન મુનિઓ હતાં.

ઘટૈઃ કમલિનીપત્રપુટૈશ્ચ કલશૈઃ શિવૈઃ કમણ્ડલુભિરન્યૈશ્ચ તાદૃશૈઃ કરકાદિભિઃ

કેટલાંયે હાથમાં પાણીના ઘડા, કમળની પાંદડાના પાત્રો, શુભ કલશો અને બીજા આવા પાત્રો તથા કરડાં ધરાવતા હતાં.

આત્માર્થં ચ પરાર્થં ચ દેવતાર્થં વિશેષતઃ આનીયમાનસલિલમાત્તપુષ્પં ચ નિત્યશઃ

પોતાના, બીજાના અને ખાસ કરીને દેવતાઓના હિત માટે, તેઓ સતત પાણી અને તાજાં ફૂલો લાવતા.

અંતર્જલશિલારૂઢૈર્નીચાનાં સ્પર્શશંકયા આચારવદ્ભિર્મુનિભિઃ કૃતભસ્માંગધૂસરૈઃ

કેટલાંક પાણીમાં ડૂબેલા પથ્થરો પર ઊભા રહી, નીચા વર્ગના સ્પર્શથી બચતાં, નિયમિત વર્તન કરતા, ભસ્મથી ધૂંધળા થયેલા શરીરવાળા મુનિઓ હતાં.

ઇતસ્તતો ઽપ્સુ મજ્જદ્ભિરિષ્ટશિષ્ટૈઃ શિલાગતૈઃ તિલૈશ્ચ સાક્ષતૈઃ પુષ્પૈસ્ત્યક્તદર્ભપવિત્રકૈઃ

અહીં-ત્યાં, કેટલાંક પાણીમાં ડૂબતાં કે બહાર આવતા, કેટલાંક પથ્થર પર બેઠાં, તેઓ તિલ, ફૂલ અને ત્યજી દઈેલી દર્ભથી તર્પણ કરતા.

દેવાદ્યમૃષિમધ્યં ચ નિર્વર્ત્ય પિતૃતર્પણમ્ નિવેદયેદભિજ્ઞેભ્યો નિત્યસ્નાનગતાન્ દ્વિજાન્

દેવ, ઋષિ અને પિતૃઓને તર્પણ કરીને, તેઓ રોજ સ્નાન કરવા આવતાં વિદ્વાન દ્વિજોને પાણી અર્પણ કરતા.

સ્થાનેસ્થાને કૃતાનેકબલિપુષ્પસમીરણૈઃ સૌરાર્ઘ્યપૂર્વં કુર્વદ્ભિઃસ્થંડલેભ્યર્ચનાદિકમ્

દરેક જગ્યાએ, વિવિધ ભોજન અને ફૂલોની ભેટો, ચમકાવવું, અને સૂર્યજળથી પૂજા સહિતના વિધિ ઘાટો પર કરતા.

ક્વચિન્નિમજ્જદુન્મજ્જત્પ્રસ્રસ્તગજયૂથપમ્ ક્વચિચ્ચ તૃષયાયાતમૃગીમૃગતુરંગમમ્

કેટેક જગ્યાએ છૂટા પડેલા હાથીઓ પાણીમાં ડૂબતાં-ઉતરતાં, તો ક્યાંક હરણ, કૃષ્ણમૃગ અને ઘોડા તરસથી આવતાં.

ક્વચિત્પીતજનોત્તીર્ણમયૂરવરવારણમ્ ક્વચિત્કૃતતટાઘાતવૃષપ્રતિવૃષોજ્જ્વલમ્

ક્યાંક પીધા પછી બહાર આવતા મોર અને મહાન હાથી, તો ક્યાંક કિનારે ટકરાવતાં અને એકબીજાને ઝળહળતા વાછરડા.

ક્વચિત્કારંડવરવૈઃ ક્વચિત્સારસકૂજિતૈઃ ક્વચિચ્ચ કોકનિનદૈઃ ક્વચિદ્ભ્રમરગીતિભિઃ

કેટલાંક સ્થળે શ્રેષ્ઠ કારંડવના ટહુકા, ક્યાંક સારસના રવ, ક્યાંક કોયલના મીઠા અવાજ, તો ક્યાંક ભમરાંની ગુંજનથી વાતાવરણ ગુંજતું.

સ્નાનપાનાદિકરણૈઃ સ્વસંપદ્દ્રુમજીવિભિઃ પ્રણયાત્પ્રાણિભિસ્તૈસ્તૈર્ભાષમાણમિવાસકૃત્

વૃક્ષો પર વસતા પક્ષીઓ સ્નાન અને પાણી પીવામાં વ્યસ્ત, પ્રેમથી સતત બોલતાં જાણે એકબીજાથી વાત કરતાં હોય તેમ.

કૂલશાખિશિખાલીનકોકિલાકુલકૂજિતૈઃ આતપોપહતાન્સર્વાન્નામંત્રયદિવાનિશમ્

કિનારેની ડાળીઓ પર બેઠેલી કોયલોના ટહુકાથી, ગરમીથી થાકેલા, દિવસ-રાત પોતાનાં નામ બોલતાં.

ઉત્તરે તસ્ય સરસસ્તીરે કલ્પતરોરધઃ વેદ્યાં વજ્રશિલામય્યાં મૃદુલે મૃગચર્મણિ

એ સરોવરનાં ઉત્તર કાંઠે, કલ્પવૃક્ષની છાંયે, વજ્ર જેવી પથ્થરની ચૌકી પર, નરમ મૃગચર્મ પર—

સનત્કુમારમાસીનં શશ્વદ્બાલવપુર્ધરમ્ તત્કાલમાત્રોપરતં સમાધેરચલાત્મનઃ

ત્યાં સનત્કુમાર, હંમેશાં યુવાન રૂપ ધારણ કરીને, તાજા સમાધિમાંથી ઊઠેલા, અડગ મનવાળા બેઠા હતા.

ઉપાસ્યમાનં મુનિભિર્યોગીંદ્રૈરપિ પૂજિતમ્ દદૃશુર્નૈમિષેયાસ્તે પ્રણતાશ્ચોપતસ્થિરે

મહાન મુનિઓ અને યોગીઓએ પણ જેમની પૂજા કરી, એવા સનત્કુમારને નૈમિષારણ્યના ઋષિઓએ જોયા અને નમન કરીને તેમની પાસે ગયા.

યાવત્પૃષ્ટવતે તસ્મૈ પ્રોચુઃ સ્વાગતકારણમ્ તુમુલઃ શુશ્રુવે તાવદ્દિવિ દુંદુભિનિસ્વનઃ

જ્યારે તેઓ આવ્યા છે તેનું કારણ પૂછતા હતા, એ સમયે અચાનક આકાશમાં ભયાનક દેવડોળના ઘંટો અને નગારા વગાડવાના અવાજો સંભળાયા.

દદૃશે તત્ક્ષણે તસ્મિન્વિમાનં ભાનુસન્નિભમ્ ગણેશ્વરૈરસંખ્યેયૈઃ સંવૃતં ચ સમંતતઃ

એ જ ક્ષણે, સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને ચમકદાર વિમાન દેખાયું, જે ચારેય બાજુથી અનગણિત ગણપતિઓથી ઘેરાયેલું હતું.

અપ્સરોગણસંકીર્ણં રુદ્રકન્યાભિરાવૃતમ્ મૃદંગમુરજોદ્ઘુષ્ટં વેણુવીણારવાન્વિતમ્

તે વિમાનમાં અપ્સરાઓની ભીડ હતી, રુદ્રની પુત્રીઓએ તેને ઘેરી લીધું હતું, મૃદંગ અને મુરજના ઘંટનાદ સાથે, વાંસળી અને વીણા જેવા વાદ્યોના મીઠા સૂર પણ સંભળાતા હતા.

ચિત્રરત્નવિતાનાઢ્યં મુક્તાદામવિરાજિતમ્ મુનિભિસ્સિદ્ધગંધર્વૈર્યક્ષચારણકિન્નરૈઃ

તે વિમાન વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન છત્રો અને છાયાઓથી સજ્જ હતું, મોતીની માળાઓથી ઝગમગતું હતું, અને આસપાસ ઋષિઓ, સિદ્ધો, ગંધર્વો, યક્ષો, ચારણો અને કિન્નરો હાજર હતા.

નૃત્યદ્ભિશ્ચૈવ ગાયદ્ભિર્વાદયદ્ભિશ્ચ સંવૃતમ્ વીરગોવૃષચિહ્નેન વિદ્રમદ્રુમયષ્ટિના

તે વિમાનમાં નૃત્ય કરતા, ગીત ગાતા અને વાદ્યો વગાડતા લોકોથી ઘેરાયેલું હતું, વીર અને ગોવૃષનું ચિહ્ન હતું અને વિદ્રુમના દંડથી શોભિત હતું.

કૃતગોપુરસત્કારં કેતુના માન્યહેતુના તસ્ય મધ્યે વિમાનસ્ય ચામરદ્વિતયાંતરે

તે વિમાનને ભવ્ય ગોપુર અને ધ્વજથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યું હતું, જે પૂજનીય હતું, અને એ વિમાનના મધ્યમાં, બે ચામર વચ્ચે,