શિવપુરાણમ્

તતો વારાણસીં પ્રાપ્ય મુદિતાસ્સર્વ એવ તે તદોત્તરપ્રવાહાયાં ગંગાયામવગાહ્ય ચ

પછી, વારાણસી પહોંચીને, સૌ આનંદિત થઈને ઉત્તરવાહિ ગંગામાં પ્રવેશ્યા અને ત્યાં સ્નાન કર્યું.

અવિમુક્તેશ્વરં લિંગં દૃષ્ટ્વાભ્યર્ચ્ય વિધાનતઃ પ્રયાતુમુદ્યતાસ્તત્ર દદૃશુર્દિવિ ભાસ્વરમ્

અવિમુક્તેશ્વરનું લિંગ જોઈને અને વિધિપૂર્વક પૂજા કરીને, જ્યારે તેઓ જવા તૈયાર થયા, ત્યારે આકાશમાં તેજસ્વી પ્રકાશ જોયો.

સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં તેજોદિવ્યં મહાદ્ભુતમ્ આત્મપ્રભાવિતાનેન વ્યાપ્તસર્વદિગન્તરમ્

એ દિવ્ય અને અદ્ભુત પ્રકાશ દસ કરોડ સૂર્ય જેવું ચમકતું હતું, જેના પોતાના તેજથી આખા દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ ગઈ.

અથ પાશુપતાઃ સિદ્ધાઃ ભસ્મસઞ્છન્નવિગ્રહાઃ મુનયો ઽભ્યેત્ય શતશો લીનાઃ સ્યુસ્તત્ર તેજસિ

પછી, બેસમાથી ઢંકાયેલા શૈવ સિદ્ધો, એટલે કે પાશુપત ઋષિઓ, સૈકડો સંખ્યામાં ત્યાં આવ્યા અને એ તેજમાં લીન થઈ ગયા.

તથા વિલીયમાનેષુ તપસ્વિષુ મહાત્મસુ સદ્યસ્તિરોદધે તેજસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્

જ્યારે એ મહાન તપસ્વીઓ તેજમાં લીન થતા હતા, ત્યારે એ અદ્ભુત પ્રકાશ તુરંત અદૃશ્ય થઈ ગયો, જાણે કશું થયું જ ન હોય.

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં નૈમિષીયા મહર્ષયઃ કિમેતદિત્યજાનન્તો યયુર્બ્રહ્મવનં પ્રતિ

આ મહાન અદ્ભુત ઘટના જોઈને, નૈમિષારણ્યના મહર્ષિઓને સમજાયું નહીં કે આ શું છે, એટલે તેઓ બ્રહ્માવન તરફ ચાલ્યા.

પ્રાગેવૈષાં તુ ગમનાત્પવનો લોકપાવનઃ દર્શનં નૈમિષીયાણાં સંવાદસ્તૈર્મહાત્મનઃ

પણ, તેઓ પહોંચે એ પહેલાં, લોકપાવન વાયુ નૈમિષારણ્યના ઋષિઓને દેખાયા અને એ મહાન આત્માઓ સાથે સંવાદ થયો.

શદ્ધાં બુદ્ધિં તતસ્તેષાં સાંબે સાનુચરે શિવે સમાપ્તિં ચાપિ સત્રસ્ય દીર્ઘપૂર્વસ્ય સત્રિણામ્

ત્યારે, તેમણે તેમના મનમાં શિવ અને તેમના પરિકરોમાં શ્રદ્ધા અને સમજ ઉત્પન્ન કરી, અને યજ્ઞકર્તાઓનો લાંબો યજ્ઞ પૂર્ણ કર્યો.

વિજ્ઞાપ્ય જગતાં ધાત્રે બ્રહ્મણે બ્રહ્મયોનયે સ્વકાર્યે તદનુજ્ઞાતો જગામ સ્વપુરં પ્રતિ

પછી, જગતના સર્જક અને સ્ત્રોત બ્રહ્માને પોતાનું કાર્ય જણાવીને અને તેમની અનુમતિ લઈને, વાયુ પોતાના લોકમાં પાછા ગયા.

અથ સ્થાનગતો બ્રહ્મા તુમ્બુરોર્નારદસ્ય ચ પરસ્પર સ્પર્ધિતયોર્ગાને વિવદમાનયોઃ

પછી, જ્યારે બ્રહ્મા પોતાના સ્થાન પર બેઠા હતા, ત્યારે તુંબુરુ અને નારદે એકબીજાથી આગળ વધવાની ઈર્ષ્યાથી ગીત ગાતા-ગાતા વાદવિવાદ કરવા લાગ્યા.

તદુદ્ભાવિતગાનોત્થરસૈર્માધ્યસ્થમાચરન્ ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ સુખમાસ્તે નિષેવિતઃ

તેમના ગીતમાંથી ઊપજેલા મધુર સ્વરોમાં આનંદ માણતા બ્રહ્મા, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓની સેવા વચ્ચે સુખથી બેઠા રહ્યા.

તદાનવસરાદેવ દ્વાઃસ્થૈર્દ્વારિ નિવારિતાઃ મુનયો બ્રહ્મભવનાદ્બહિઃ પાર્શ્વમુપાવિશન્

એ સમયે, અંદર જવાની તક ન મળતાં, દ્વાર પર ઉભેલા દ્વારપાળોએ ઋષિઓને રોકી દીધા અને તેઓ બ્રહ્માના ભવનની બહાર બેસી ગયા.

અથ તુમ્બુરુણા ગાને સમતાં પ્રાપ્ય નારદઃ સાહચર્યેષ્વનુજ્ઞાતો બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના

પછી, જ્યારે નારદે ગીતમાં તુંબુરુની બરાબરી મેળવી, ત્યારે પરમેશ્વર બ્રહ્માએ તેમને સંગાથમાં જોડાવાની પરવાનગી આપી.

ત્યક્ત્વા પરસ્પરસ્પર્ધાં મૈત્રીં ચ પરમાં ગતઃ સહ તેનાપ્સરોભિશ્ચ ગન્ધર્વૈશ્ચ સમાવૃતઃ

પછી બંનેએ એકબીજાની સ્પર્ધા છોડી દીધી અને ઊંચી મિત્રતા પ્રાપ્ત કરી, અપ્સરાઓ અને ગંધર્વો સાથે ઘેરાઈને બેઠા.

ઉપવીણયિતું દેવં નકુલીશ્વરમીશ્વરમ્ ભવનાન્નિર્યયૌ ધાતુર્જલદાદંશુમાનિવ

પછી નારદે નકુલેશ્વર ભગવાનની સામે વીણા વગાડવા, સર્જનહારના ઘરમાંથી બહાર નીકળ્યા, જેમ કે વાદળમાંથી સૂર્ય નીકળે.

તં દૃષ્ટ્વા ષટ્કુલીયાસ્તે નારદં મુનિગોવૃષમ્ પ્રણમ્યાવસરં શંભોઃ પપ્રચ્છુઃ પરમાદરાત્

નારદને જોઈને, છ કુળના લોકો એ ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ એવા નારદને વંદન કર્યા અને ખૂબ આદરપૂર્વક શંભુના દર્શનની તક વિશે પૂછ્યું.

સ ચાવસર એવાયમિતોંતર્ગમ્યતામિતિ વદન્યયાવન્યપરસ્ત્વરયા પરયા યુતઃ

તેણે કહ્યું: 'હવે જ સમય છે, ચાલો અંદર જઈએ,' અને ભારે ઉત્સાહ સાથે બીજાઓને ઝડપથી અંદર લઈ ગયો.

તતો દ્વારિ સ્થિતા યે વૈ બ્રહ્મણે તાન્ન્યવેદયન્ તેન તે વિવિશુર્વેશ્મ પિંડીભૂયાંડજન્મનઃ

પછી તેણે, જે લોકો બ્રહ્મા માટે દ્વારે ઊભા હતા તેમને જાણ કરી, અને એ બધા અંડજ જન્મેલા લોકો એકસાથે ઘરમાં પ્રવેશ્યા.

પ્રવિશ્ય દૂરતો દેવં પ્રણમ્ય ભુવિ દંડવત્ સમીપે તદનુજ્ઞાતાઃ પરિવૃત્યોપતસ્થિરે

અંદર જઈને, તેમણે ભગવાનને દૂરથી વંદન કર્યા, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કર્યા અને અનુમતિ મળતાં નજીક જઈને ઉભા રહ્યા.

તાંસ્તત્રાવસ્થિતાન્ પૃષ્ટ્વા કુશલં કમલાસનઃ વૃત્તાંતં વો મયા જ્ઞાતં વાયુરેવાહ નો યતઃ

ત્યાં ઊભેલા સૌને કમલાસન બ્રહ્માએ સુખ-દુઃખ પૂછ્યા અને કહ્યું: 'તમારી વાત અમને વાયુદેવે કહી છે, તેથી હું બધું જાણું છું.'

ભવદ્ભિઃ કિં કૃતં પશ્ચાન્મારુતેંતર્હિતે સતિ ઇત્યુક્તવતિ દેવેશે મુનયો ઽવભૃથાત્પરમ્

ભગવાને પૂછ્યું: 'વાયુદેવના અદૃશ્ય થયા પછી તમે શું કર્યું?' ત્યારે ઋષિઓએ અવભૃથ સ્નાન પછી જવાબ આપ્યો.

ગંગાતીર્થેસ્ય ગમનં યાત્રાં વારાણસીં પ્રતિ દર્શનં તત્ર લિંગાનાં સ્થાપિતાનાં સુરેશ્વરૈઃ

તેણોએ ગંગાના તીર્થો, વારાણસીની યાત્રા અને ત્યાં દેવતાઓએ સ્થાપેલા લિંગોના દર્શન વિશે જણાવ્યું.

અવિમુક્તેશ્વરસ્યાપિ લિંગસ્યાભ્યર્ચનં સકૃત્ આકાશે મહતસ્તસ્ય તેજોરાશેશ્ચ દર્શનમ્

તેમણે અવિમુક્તેશ્વર લિંગની—even એકવાર—પૂજા અને આકાશમાં દેખાયેલા તે મહાન તેજપુંજના દર્શનનું વર્ણન કર્યું.

મુનીનાં વિલયં તત્ર નિરોધં તેજસસ્તતઃ યાથાત્મ્યવેદનં તસ્ય ચિંતિતસ્યાપિ ચાત્મભિઃ

ત્યાં ઋષિઓના લય, તેજમાં વિલય અને પોતાના મનમાં વિચારેલા તે તત્ત્વના સાચા સ્વરૂપની અનુભૂતિ વિશે તેમણે કહ્યું.

સર્વં સવિસ્તરં તસ્મૈ પ્રણમ્યાહુર્મુહુર્મુહુઃ મુનિભિઃ કથિતં શ્રુત્વા વિશ્વકર્મા ચતુર્મુખઃ

ઋષિઓએ વારંવાર વંદન કરીને બધું વિગતે કહ્યું; અને જે કહ્યું તે ચારમુખી વિશ્વકર્માએ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યું.

કંપયિત્વા શિરઃ કિંચિત્પ્રાહ ગંભીરયા ગિરા પ્રત્યાસીદતિ યુષ્માકં સિદ્ધિરામુષ્મિકી પરા

થોડું માથું હલાવી, ઊંડા સ્વરે તેમણે કહ્યું: 'હવે તમારી સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ નજીક આવી છે.'

ભવદ્ભિર્દીર્ઘસત્રેણ ચિરમારાધિતઃ પ્રભુઃ પ્રસાદાભિમુખો ભૂત ઇતિ ભુતાર્થસૂચિતમ્

'તમારે લાંબા યજ્ઞ દ્વારા ભગવાનની લાંબા સમય સુધી આરાધના કરી છે; હવે તેઓ કૃપા કરવા તૈયાર છે, જેમ કે તમારા કર્મોનો અર્થ દર્શાવે છે.'

વારાણસ્યાં તુ યુષ્માભિર્યદ્દૃષ્ટં દિવિ દીપ્તિમત્ તલ્લિંગસંજ્ઞિતં સાક્ષાત્તેજો માહેશ્વરં પરમ્

વારાણસીમાં તમે જે આકાશમાં તેજસ્વી રૂપે જોયું, એ જ મહાદેવનું દિવ્ય અને પરમ તેજરૂપ લિંગ છે.

તત્ર લીનાશ્ચ મુનયઃ શ્રૌતપાશુપતવ્રતાઃ મુક્તા બભૂવુઃ સ્વસ્થાશ્ચ નૈષ્ઠિકા દગ્ધકિલ્બિષાઃ

ત્યાં વેદમાર્ગ અને પાશુપત વ્રત પાળનારા મુનિઓએ એકરૂપ થઈ મુક્તિ પામી, અને પાપોથી મુક્ત, સ્થિર અને નિશ્ચયવંત બન્યા.