શિવપુરાણમ્

અનાત્મપ્રતિકૂલે તુ દિવસે શુક્લપક્ષકે શિવશાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ કુર્યાલ્લિંગં પ્રમાણવત્

શુભ દિવસે, શુક્લપક્ષમાં, શિવશાસ્ત્રમાં જણાવેલી રીત પ્રમાણે યોગ્ય રીતે લિંગની સ્થાપના કરવી.

સ્વીકૃત્યાથ શુભસ્થાનં ભૂપરીક્ષાં વિધાય ચ દશોપચારાન્કુર્વીત લક્ષણોદ્ધારપૂર્વકાન્

શુભ સ્થાન પસંદ કરી, જમીન સારી રીતે તપાસીને, શુભ ચિહ્નોની ચકાસણી કર્યા પછી, દસ પ્રકારની પૂજા વિધિઓ કરવી જોઈએ.

સ્થાનશુદ્ધ્યાદિકં કૃત્વાલિંગં સ્નાનાલયં નયેત્

સ્થાનની શુદ્ધિ અને સંબંધિત વિધિઓ કર્યા પછી, લિંગને સ્નાન માટેના સ્થળે લઈ જવું જોઈએ.

લક્ષિતં લક્ષણં શિલ્પશાસ્ત્રેણ વિલિખેત્તતઃ

શિલ્પશાસ્ત્રમાં જણાવેલા નિર્ધારિત ચિહ્નો પછીથી લખવા જોઈએ.

અષ્ટમૃત્સલિલૈર્વાથ પઞ્ચમૃત્સલિલૈસ્તથા લિઙ્ગં પિંડિકયા સાર્ધં પઞ્ચગવ્યૈશ્ચ શોધયેત્

લિંગ અને તેની પીઠી સાથે, આઠ કે પાંચ પ્રકારની માટી અને પાણીથી તથા ગાયના પાંચ પ્રકારના પદાર્થોથી શુદ્ધ કરવું જોઈએ.

સવેદિકં સમભ્યર્ચ્ય દિવ્યાદ્યં તુ જલાશયમ્ નીત્વાધિવાસયેત્તત્ર લિંગં પિંડિકયા સહ

પીઠી સાથે લિંગની પૂજા કરીને, તેને દિવ્ય જળપાત્ર પાસે લઈ જઈ, ત્યાં અધિવાસ વિધિ કરવી જોઈએ.

અધિવાસાલયે શુદ્ધે સર્વશોભાસમન્વિતે સતોરણે સાવરણે દર્ભમાલાસમાવૃતે

શુદ્ધ અધિવાસાલયમાં, સર્વ પ્રકારની શોભાથી સજ્જ, તોરણ અને વાડ સાથે, તથા દર્ભ ઘાસની માળાઓથી શોભાયમાન એવી જગ્યા હોવી જોઈએ.

દિગ્ગજાષ્ટકસંપન્ને દિક્પાલાષ્ટઘટાન્વિતે અષ્ટમંગલકૈર્યુક્તે કૃતદિક્પાલકાર્ચિતે

આઠ દિશાના હાથીઓ, દિક્પાલો માટેના આઠ ઘડા, આઠ શુભ ચીજો અને દિક્પાલોની પૂજાથી તે સ્થાન સજ્જ હોવું જોઈએ.

તેજસં દારવં વાપિ કૃત્વા પદ્માસનાંકિતમ્ વિન્યસેન્મધ્યતસ્તત્ર વિપુલં પીઠકાલયમ્

સોનાં કે લાકડાંનું, કમળથી ચિહ્નિત આસન તથા વિશાળ પીઠકું મધ્યમાં ગોઠવવું જોઈએ.

દ્વારપાલાન્સમભ્યર્ચ્ય ભદ્રાદીંશ્ચતુરઃક્રમાત્ સમુદ્રશ્ચ વિભદ્રશ્ચ સુનંદશ્ચ વિનંદકઃ

દ્વારપાળો સમુદ્ર, વિભદ્ર, સુનંદ અને વિનંદકને ક્રમશઃ પૂજી, તેમની આરાધના કરવી જોઈએ.

સ્નાપયિત્વા સમભ્યર્ચ્ય લિંગં વેદિકયા સહ સકૂર્ચાભ્યાં તુ વસ્ત્રાભ્યાં સમાવેષ્ટ્યં સમંતતઃ

લિંગ અને પીઠીનું સ્નાન અને પૂજન કર્યા પછી, તેને બે કપડાં અને બે કુશના વળયો વડે ચારે બાજુથી બાંધી દેવું જોઈએ.

પ્રાપય્ય શનકૈસ્તોયં પીઠિકોપરિ શાયયેત્ પ્રાક્શિરસ્કમધઃસૂત્રં પિંડિકાં ચાસ્ય પશ્ચિમે

પાણી ધીમે ધીમે ઢાળી, લિંગને પીઠકાં ઉપર શોભાવવું; તેનું મુખ પૂર્વ તરફ, નીચે દોરી અને પીઠી પશ્ચિમ તરફ રાખવી.

સર્વમંગલસંયુક્તં લિંગં તત્રાધિવાસયેત્ પઞ્ચરાત્રં ત્રિરાત્રં વાપ્યેકરાત્રમથાપિ વા

સર્વ શુભ ચિહ્નોથી યુક્ત લિંગને ત્યાં પાંચ રાત, અથવા ત્રણ રાત, અથવા એક રાત સુધી અધિવાસ કરવું જોઈએ.

વિસૃજ્ય પૂજિતં તત્ર શોધયિત્વા ચ પૂર્વવત્ સંપૂજ્યોત્સવમાર્ગેણ શયનાલયમાનયેત્

ત્યાં પૂજન અને પૂર્વવત્ શુદ્ધિ કર્યા પછી, ઉત્સવની રીત પ્રમાણે, તેને શયનાલયમાં લઈ જવું.

તત્રાપિ શયનસ્થાનં કુર્યાન્મંડલમધ્યતઃ શુદ્ધૈર્જલૈઃ સ્નાપયિત્વા લિંગમભ્યર્ચયેત્ક્રમાત્

શયનસ્થાનના મધ્યમાં જગ્યા ગોઠવી, શુદ્ધ જળથી લિંગને સ્નાન કરાવી, પછી ક્રમશઃ તેની પૂજા કરવી.

ઐશાન્યાં પદ્મમાલિખ્ય શુદ્ધલિપ્તે મહીતલે શિવકુંભં શોધયિત્વા તત્રાવાહ્ય શિવં યજેત્

ઈશાન દિશામાં શુદ્ધ જમીન પર કમળ દોરી, શિવકુંભને શુદ્ધ કરી, ત્યાં શિવને આવાહન કરી પૂજા કરવી.

વેદીમધ્યે સિતં પદ્મં પરિકલ્પ્ય વિધાનતઃ તસ્ય પશ્ચિમતશ્ચાપિ ચંડિકાપદ્મમાલિખેત્

વેદી ના મધ્યમાં સફેદ કમળ યોગ્ય રીતે દોરી, અને તેની પશ્ચિમ બાજુએ ચંડિકા કમળ પણ દોરવું.

ક્ષૌમાદ્યૈર્વાહતૈર્વસ્ત્રૈઃ પુષ્પૈર્દર્ભૈરથાપિ વા પ્રકલ્પ્ય શયનં તસ્મિન્હેમપુષ્પં વિનિક્ષિપેત્

કપડા, પુષ્પો કે દર્ભ ઘાસ વડે ત્યાં શયન ગોઠવી, અને તેના પર સોનાનું પુષ્પ મૂકવું.

તત્ર લિંગં સમાનીય સર્વમંગલનિઃસ્વનૈઃ રક્તેન વસ્ત્રયુગ્મેન સકૂર્ચેન સમંતતઃ

ત્યાં સર્વ શુભ ધ્વનિ સાથે લિંગ લાવી, તેને લાલ કપડાંની જોડી અને કુશના વળયો વડે ચારે બાજુથી બાંધી દેવું.

સહ પિંડિકયાવેષ્ટ્ય શાયયેચ્ચ યથા પુરા પુરસ્તાત્પદ્મમાલિખ્ય તદ્દલેષુ યથાક્રમમ્

પિંડિકા સાથે બાંધીને, પહેલાં જે રીતે રાખ્યું હતું એ રીતે, આગળ એક કમળ દોરી, પછી તેના પાંદડાં પર ક્રમશઃ તેને મૂકે.

વિદ્યેશકલશાન્ન્યસ્યેન્મધ્યે શૈવીં ચ વર્ધનીમ્ પરીત્ય પદ્મત્રિતયં જુહુયુર્દ્વિજસત્તમાઃ

મધ્યમાં વિદ્યા માટેના કળશો, શૈવી અને વર્ધની સાથે મૂકે અને ત્રણ કમળની પરિક્રમા કરીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો ક્રમશઃ આહુતિ આપે.

તે ચાષ્ટમૂર્તયઃ કલ્પ્યાઃ પૂર્વાદિપરિતઃ સ્થિતાઃ ચત્વારશ્ચાથ વા દિક્ષુ સ્વધ્યેતારસ્સજાપકાઃ

ત્યાં આઠ રૂપો પૂર્વ દિશાથી આસપાસ ગોઠવવા, અને ચાર અથવા દિશાઓમાં જાપ કરનારોએ મંત્રોનું પઠન કરવું.

જુહુયુસ્તે વિરંચ્યાદ્યાશ્ચતસ્રો મૂર્તયઃ સ્મૃતાઃ દૈશિકઃ પ્રથમં તેષામૈશાન્યાં પશ્ચિમે ઽથ વા

વિરંચિથી શરૂ થતી ચાર મૂર્તિઓને આહુતિ આપવી, આ ચાર મૂર્તિઓ સ્મરણ કરવી. આચાર્યએ પહેલાં આઈશાન્ય અથવા પશ્ચિમ દિશામાં આ વિધિ કરવી.

પ્રધાનહોમં કુર્વીત સપ્તદ્રવ્યૈર્યથાક્રમમ્ આચાર્યાત્પાદમર્ધં વા જુહુયુશ્ચાપરે દ્વિજાઃ

પ્રધાન હોમ સાત દ્રવ્યો વડે ક્રમશઃ કરવો. બીજા બ્રાહ્મણો આચાર્યના પાદ અથવા અડધા જેટલું હવન કરે.

પ્રધાનમેકમેવાત્ર જુહુયાદથ વા ગુરુઃ પૂર્વં પૂર્ણાહુતિં હુત્વા ઘૃતેનાષ્ટોત્તરં શતમ્

અહીં માત્ર એક મુખ્ય આહુતિ આપવી, અથવા ગુરુએ પહેલાં પૂર્ણાહુતિ આપી, પછી ઘીથી એકસો આઠ આહુતિ આપવી.

મૂર્ધ્નિ મૂલેન લિંગસ્ય શિવહસ્તં પ્રવિન્યસેત્ શતમર્ધં તદર્ધં વા ક્રમાદ્દ્રવ્યૈશ્ચ સપ્તભિઃ

લિંગના ટોચે મૂળ ભાગે શિવહસ્ત મૂકવો. પછી સાત દ્રવ્યો વડે ક્રમશઃ એકસો, અથવા અડધું, અથવા ચોથું ભાગ હવન કરવું.

હુત્વાહુત્વા સ્પૃશેલ્લિંગં વેદિકાં ચ પુનઃ પુનઃ પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા ક્રમાદ્દદ્યાચ્ચ દક્ષિણામ્

આહુતિ આપ્યા પછી વારંવાર લિંગ અને વેદિકા સ્પર્શવી. પછી પૂર્ણાહુતિ આપી, ક્રમશઃ દક્ષિણા આપવી.

આચાર્યાત્પાદમર્ધં વા હોત્ઃણાં સ્થપતેરપિ તદર્ધં દેયમન્યેભ્યઃ સદસ્યેભ્યશ્ચ શક્તિતઃ

આચાર્યના પાદ અથવા અડધા જેટલું, અને હોદ્ધારી તથા સ્થાપકને તેનો અડધો ભાગ આપવો. બાકીના સભ્યોએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લેવું.

તતઃ શ્વભ્રે વૃષં હૈમં કૂર્ચં વાપિ નિવેશ્ય ચ મૃદંભસા પઞ્ચગવ્યૈઃ પુનઃ શુદ્ધજલેન ચ

પછી ખાડામાં સોનાનો વાછરડો અથવા કુશ મૂકી, માટી અને પાણીથી, પછી પાંચ ગૌઉત્પન્ન વસ્તુઓથી અને ફરી શુદ્ધ પાણીથી શુદ્ધિ કરવી.