શિવપુરાણમ્

કારણત્વં ત્વયા દત્તં વિસ્મૃતં તવ માયયા મોહિતો ઽહંકૃતશ્ચાપિ પુનરેવાસ્મિ શાસિતઃ

કારાણભાવ તમે આપ્યો, પણ તમારી માયાથી હું ભૂલી ગયો; મોહિત અને અભિમાની બની, ફરીથી તમે જ મને શીખવ્યા.

વિજ્ઞાપિતૈઃ કિં બહુભિર્ભીતોસ્મિ ભૃશમીશ્વર યતો ઽહમપરિચ્છેદ્યં ત્વાં પરિચ્છેત્તુમુદ્યતઃ

ઘણા શબ્દો શું કામ? હે ઈશ્વર, હું ખૂબ ડર્યો છું, કેમ કે અપરિચિત એવા તમને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો.

ત્વામુશંતિ મહાદેવં ભીતાનામાર્તિનાશનમ્ અતો વ્યતિક્રમં મે ઽદ્ય ક્ષંતુમર્હસિ શંકર

મહાદેવ, ડરેલા લોકોના દુઃખ હરણાર, તમને બધા સ્તુતિ કરે છે; તેથી, આજે મારા અપરાધને ક્ષમા કરો, હે શંકર.

ઇતિ વિજ્ઞાપિતસ્તાભ્યામ્ ઈશ્વરાભ્યાં મહેશ્વરઃ પ્રીતો ઽનુગૃહ્ય તૌ દેવૌ સ્મિતપૂર્વમભાષત

એ રીતે બંને દેવોએ વિનંતી કરતાં મહાદેવ પ્રસન્ન થઈ, હળવી સ્મિત સાથે તેમને કહ્યું.

વત્સવત્સ વિધે વિષ્ણો માયયા મમ મોહિતૌ યુવાં પ્રભુત્વે ઽહંકૃત્ય બુદ્ધવૈરો પરસ્પરમ્

બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ, તમે બંને મારી માયાથી મોહિત થઈ ગયા હતા અને પોતાની શક્તિનો અહંકાર રાખી પરસ્પર દુશ્મનાઈ રાખી હતી.

વિવાદં યુદ્ધપર્યંતં કૃત્વા નોપરતૌ કિલ તતશ્ચ્છિન્ના પ્રજાસૃષ્ટિર્જગત્કારણભૂતયોઃ

તમે બંને વિવાદ કરતાં લડાઈ સુધી પહોંચી ગયા, છતાં રોકાયા નહીં; તેથી, જગતની સર્જનક્રિયા, જે તમારો ધર્મ છે, અટકી ગઈ.

અજ્ઞાનમાનપ્રભવાદ્વૈમત્યાદ્યુવયોરપિ તન્નિવર્તયિતું યુષ્મદ્દર્પમોહૌ મયૈવ તુ

અજ્ઞાન અને અહંકારથી તમે બંનેમાં મતભેદ થયો; એ દૂર કરવા માટે હું જ તમારા અહંકાર અને મોહનું કારણ બન્યો.

એવં નિવારિતાવદ્યલિંગાવિર્ભાવલીલયા તસ્માદ્ભૂયો વિવાદં ચ વ્રીડાં ચોત્સૃજ્ય કૃત્સ્નશઃ

આ રીતે, લિંગના પ્રગટાવાની લીલાથી તમારો વિવાદ અટકાવ્યો; હવે તમે પૂરો વિવાદ અને શરમ છોડો.

યથાસ્વં કર્મ કુર્યાતાં ભવંતૌ વીતમત્સરૌ પુરા મમાજ્ઞયા સાર્ધં સમસ્તજ્ઞાનસંહિતાઃ

હવે તમે બંને ઈર્ષ્યા વિના, પહેલા જેવું, મારી આજ્ઞાથી અને સર્વ જ્ઞાન સાથે, પોતપોતાનું કાર્ય કરો.

યુવાભ્યાં હિ મયા દત્તા કારણત્વપ્રસિદ્ધયે મંત્રરત્નં ચ સૂત્રાખ્યં પઞ્ચાક્ષરમયં પરમ્

કારણરૂપ તમારી ખ્યાતિ માટે મેં બંનેને પાંચ અક્ષરથી બનેલું શ્રેષ્ઠ મંત્ર રત્ન, સૂત્ર નામે, આપ્યું હતું.

મયોપદિષ્ટં સર્વં તદ્યુવયોરદ્ય વિસ્મૃતમ્ દદામિ ચ પુનઃ સર્વં યથાપૂર્વં મમાજ્ઞયા

જે બધું મેં તમને શીખવ્યું હતું, તે આજે તમે ભૂલી ગયા છો; હવે હું ફરીથી, પહેલા જેવું, મારી આજ્ઞાથી બધું આપું છું.

યતો વિના યુવાં તેન ન ક્ષમૌ સૃષ્ટિરક્ષણે એવમુક્ત્વા મહાદેવો નારાયણપિતામહૌ

કારણ કે એ વિના તમે બંને સર્જન કે રક્ષા કરી શકતા નથી; એમ કહી મહાદેવે નારાયણ અને પિતામહને સંબોધ્યા.

મંત્રરાજં દદૌ તાભ્યાં જ્ઞાનસંહિતયા સહ તૌ લબ્ધ્વા મહતીં દિવ્યામાજ્ઞાં માહેશ્વરીં પરામ્

મહાદેવે બંનેને જ્ઞાનસહિત મંત્રરાજ આપ્યો; અને તેઓએ મહાદેવની દિવ્ય શ્રેષ્ઠ આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરી.

મહાર્થં મંત્રરત્નં ચ તથૈવ સકલાઃ કલાઃ દંડવત્પ્રણતિં કૃત્વા દેવદેવસ્ય પાદયોઃ

મહાન અર્થવાળું મંત્ર રત્ન અને સર્વ કળાઓ, જેમ પહેલાં, તેમને મળ્યાં; પછી તેમણે દેવદેવના ચરણોમાં દંડવત્ પ્રણામ કર્યો.

અતિષ્ઠતાં વીતભયાવાનંદાસ્તિમિતૌ તદા એતસ્મિન્નંતરે ચિત્રમિંદ્રજાલવદૈશ્વરમ્

ત્યારે તેઓ નિર્ભય, આનંદિત અને શાંત થઈ ઊભા રહ્યા; એ સમયે અદ્ભુત, ઈન્દ્રજાળ જેવું દિવ્ય લિંગ ક્યાંક અદૃશ્ય થયું.

લિંગં ક્વાપિ તિરોભૂતં ન તાભ્યામુપલભ્યતે તતો વિલપ્ય હાહેતિ સદ્યઃપ્રણયભંગતઃ

લિંગ તેમને ક્યાંય મળ્યું નહીં; ત્યારે 'હાય!' કહીને દુઃખ વ્યક્ત કર્યું અને તત્કાળ પ્રેમ તૂટી ગયો.

કિમસત્યમિદં વૃત્તમિતિ ચોક્ત્વા પરસ્પરમ્ અચિંત્યવૈભવં શંભોર્વિચિંત્ય ચ ગતવ્યથૌ

'આ શું અજીબ બન્યું?' એમ એકબીજાને કહી અને શંભુની અકલ્પ્ય મહિમા વિચારી, તેમનું દુઃખ દૂર થયું.

અભ્યુપેત્ય પરાં મૈત્રીમાલિંગ્ય ચ પરસ્પરમ્ જગદ્વ્યાપારમુદ્દિશ્ય જગ્મતુર્દેવપુંગવૌ

પછી તેઓએ પરમ મિત્રતા મેળવી, એકબીજાને ભેટી, જગતના કાર્ય માટે બંને દેવો ચાલ્યા ગયા.

તતઃ પ્રભૃતિ શક્રાદ્યાઃ સર્વ એવ સુરાસુરાઃ ઋષયશ્ચ નરા નાગા નાર્યશ્ચાપિ વિધાનતઃ લિંગપ્રતિષ્ઠા કુર્વંતિ લિંગે તં પૂજયંતિ ચ

ત્યાંથી શરૂ કરીને, ઈન્દ્રાદિ સર્વ દેવો-અસુરો, ઋષિઓ, મનુષ્યો, નાગો અને સ્ત્રીઓ નિયમ પ્રમાણે લિંગની સ્થાપના કરે છે અને તેમાં ભગવાનની પૂજા કરે છે.

ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ પ્રતિષ્ઠાવિધિમુત્તમમ્ લિંગસ્યાપિ ચ બેરસ્ય શિવેન વિહિતં યથા

પ્રભુ, હું સાંભળવા ઇચ્છું છું કે શ્રેષ્ઠ લિંગ સ્થાપન વિધિ શું છે અને શિવે લિંગ તથા મૂર્તિ કેવી રીતે સ્થાપી હતી.

અનાત્મપ્રતિકૂલે તુ દિવસે શુક્લપક્ષકે શિવશાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ કુર્યાલ્લિંગં પ્રમાણવત્

શુભ દિવસે, શુક્લપક્ષમાં, શિવશાસ્ત્રમાં જણાવેલી રીત પ્રમાણે યોગ્ય રીતે લિંગની સ્થાપના કરવી.

સ્વીકૃત્યાથ શુભસ્થાનં ભૂપરીક્ષાં વિધાય ચ દશોપચારાન્કુર્વીત લક્ષણોદ્ધારપૂર્વકાન્

શુભ સ્થાન પસંદ કરી, જમીન સારી રીતે તપાસીને, શુભ ચિહ્નોની ચકાસણી કર્યા પછી, દસ પ્રકારની પૂજા વિધિઓ કરવી જોઈએ.

સ્થાનશુદ્ધ્યાદિકં કૃત્વાલિંગં સ્નાનાલયં નયેત્

સ્થાનની શુદ્ધિ અને સંબંધિત વિધિઓ કર્યા પછી, લિંગને સ્નાન માટેના સ્થળે લઈ જવું જોઈએ.

લક્ષિતં લક્ષણં શિલ્પશાસ્ત્રેણ વિલિખેત્તતઃ

શિલ્પશાસ્ત્રમાં જણાવેલા નિર્ધારિત ચિહ્નો પછીથી લખવા જોઈએ.

અષ્ટમૃત્સલિલૈર્વાથ પઞ્ચમૃત્સલિલૈસ્તથા લિઙ્ગં પિંડિકયા સાર્ધં પઞ્ચગવ્યૈશ્ચ શોધયેત્

લિંગ અને તેની પીઠી સાથે, આઠ કે પાંચ પ્રકારની માટી અને પાણીથી તથા ગાયના પાંચ પ્રકારના પદાર્થોથી શુદ્ધ કરવું જોઈએ.

સવેદિકં સમભ્યર્ચ્ય દિવ્યાદ્યં તુ જલાશયમ્ નીત્વાધિવાસયેત્તત્ર લિંગં પિંડિકયા સહ

પીઠી સાથે લિંગની પૂજા કરીને, તેને દિવ્ય જળપાત્ર પાસે લઈ જઈ, ત્યાં અધિવાસ વિધિ કરવી જોઈએ.

અધિવાસાલયે શુદ્ધે સર્વશોભાસમન્વિતે સતોરણે સાવરણે દર્ભમાલાસમાવૃતે

શુદ્ધ અધિવાસાલયમાં, સર્વ પ્રકારની શોભાથી સજ્જ, તોરણ અને વાડ સાથે, તથા દર્ભ ઘાસની માળાઓથી શોભાયમાન એવી જગ્યા હોવી જોઈએ.

દિગ્ગજાષ્ટકસંપન્ને દિક્પાલાષ્ટઘટાન્વિતે અષ્ટમંગલકૈર્યુક્તે કૃતદિક્પાલકાર્ચિતે

આઠ દિશાના હાથીઓ, દિક્પાલો માટેના આઠ ઘડા, આઠ શુભ ચીજો અને દિક્પાલોની પૂજાથી તે સ્થાન સજ્જ હોવું જોઈએ.

તેજસં દારવં વાપિ કૃત્વા પદ્માસનાંકિતમ્ વિન્યસેન્મધ્યતસ્તત્ર વિપુલં પીઠકાલયમ્

સોનાં કે લાકડાંનું, કમળથી ચિહ્નિત આસન તથા વિશાળ પીઠકું મધ્યમાં ગોઠવવું જોઈએ.